ABD Başkanı Donald Trump’ın, küresel enerji ve ticaret trafiğinin en kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini sağlamak iddiasıyla uluslararası bir koalisyon kurma girişimi, Avrupa kıtasında farklı yankılar buldu. Washington'ın askeri destek talebine bazı Avrupa başkentleri kesin bir dille kapıyı kapatırken, bazıları ılımlı projeler sundu, bir kısmı ise sessizliğini korumayı tercih etti.
BERLİN, MADRİD VE ROMA’DAN ASKERİ SEÇENEĞE RET
Avrupa’nın önde gelen güçlerinden Almanya, İspanya ve İtalya, Hürmüz Boğazı’nda bir askeri operasyona katılmayacaklarını net bir şekilde ilan etti.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, deniz yollarının askeri yöntemlerle korunması konusunda şu an için bir neden görmediğini belirtti. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul da İran’a yönelik saldırılar ve artan gerilim bağlamında herhangi bir uluslararası askeri operasyona dahil olmayacaklarını teyit etti.
İspanya Savunma Bakanı Margarita Robles, diğer ülkelerin tercihlerine saygı duymakla birlikte İspanya’nın bölgeye gemi göndermeyi planlamadığını açıklarken; İtalya Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, hiçbir Avrupa ülkesinin Hürmüz’de askeri bir müdahale arzusu taşımadığını savundu.
AB’DEN "TAHIL GİRİŞİMİ" MODELİ ÖNERİSİ
Askeri gerilimi düşürmeye odaklanan AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, daha diplomatik ve teknik bir çözüm önerisi sundu. Kallas, Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması için Karadeniz Tahıl Girişimi’ne benzer bir mekanizmanın kurulup kurulamayacağını Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres ile görüştüklerini açıkladı.
Boğazın kapanmasının sadece enerji fiyatlarını değil, küresel gübre tedarikini de felç edebileceğine dikkat çeken Kallas, "Bu yıl yaşanacak bir gübre kıtlığı, gelecek yılın gıda yetersizliği demektir," uyarısında bulunarak meselenin insani boyutuna vurgu yaptı.
LONDRA VE PARİS’TEN ILIMLI VE "SAVUNMA" ODAKLI YAKLAŞIM
İngiltere ve Fransa, ABD’nin çağrısına daha yakın bir duruş sergiledi. İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve ABD Başkanı Trump, yaptıkları telefon görüşmesinde artan maliyetlerin önüne geçmek için boğazın açık kalmasının önemini ele aldı. İngiltere Enerji Güvenliği Bakanı Ed Miliband ise ülkesinin stratejik petrol yollarını korumak için "her türlü seçeneği" masada tuttuğunu bildirdi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise daha somut bir plan ortaya koydu. Macron, konteyner gemilerine ve tankerlere eşlik edecek, tamamen "barışçıl ve savunma amaçlı" bir misyon oluşturmayı hedeflediklerini duyurdu. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, seyrüsefer özgürlüğünün bir deniz hukuku hakkı olduğunu belirterek, Avrupalı ve bölge ülkelerinin bu misyona ilgi gösterdiğini kaydetti.
ORTA VE DOĞU AVRUPA SESSİZLİĞİNİ KORUYOR
Hürmüz Boğazı krizi sürerken; Avusturya, Macaristan, Çekya ve Slovakya gibi ülkeler kendi yerel gündemlerine odaklandı. Avusturya genel olarak diplomasi çağrısı yaparken, Macaristan ve Slovakya’nın önceliği Drujba boru hattındaki kriz ve petrol sevkiyatı oldu. Çekya’da ise yeni hükümetin ekonomi ile savunma harcamaları arasındaki dengeyi kurma çabası ön plana çıktı. Yunanistan ise konuyu AB ile eş güdümlü olarak inceleyeceğini duyurmakla yetindi.
TRUMP’IN 7 ÜLKE İLE YÜRÜTTÜĞÜ "MALİYET" DİPLOMASİSİ
ABD Başkanı Donald Trump, Air Force One uçağında ve Truth Social hesabı üzerinden yaptığı açıklamalarda, Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrolün yaklaşık yüzde 90’ını temin eden ülkelerin sorumluluk alması gerektiğini vurguladı. Trump; Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore ve İngiltere gibi ülkelerin gemilerini bölgeye göndererek bu "yapay kısıtlamaya" karşı koymalarını beklediğini ifade etti.
