Akaryakıt piyasasında dün son anda rafa kaldırılan zam beklentisinin ardından tansiyon yeniden yükseldi. Uluslararası benzin ve özellikle dizel fiyatlarındaki sert artış, Türkiye’de akaryakıt fiyatlarına yeni ve dünkünden daha yüksek bir zam ihtimalini gündeme getirdi.
Ekonomist Cahit Saraçoğlu, gelişmeyi, “Motorin ve benzine yine zam. Yurt dışı fiyatlardaki artış akaryakıt zammını tetikliyor. Dün beklenen zam yansıtılmadı. Bu gece daha yüksek zam beklentisi var.” sözleriyle duyurdu.
DÜN MOTORİNE 5,14 TL, BENZİNE 1,50 TL ZAM BEKLENİYORDU
Yurt dışı ürün fiyatlarında önceki gün oluşan yükseliş nedeniyle çarşamba gününden itibaren geçerli olmak üzere rafineri fiyatlarında benzinde 2 TL, motorinde 6,85 TL artış ihtiyacı oluşmuştu.
Mevcut eşel mobil uygulaması nedeniyle maliyet artışının yüzde 25’inin ÖTV’den karşılanması, yüzde 75’inin ise pompaya yansıması öngörülüyordu.
Buna göre araç sahiplerinin karşılaşacağı artışın benzinde 1,50 TL, motorinde ise yaklaşık 5,14 TL olması bekleniyordu.
Ancak söz konusu zamlar pompaya yansıtılmadı.
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yürürlükteki düzenlemesine göre 1 Ağustos-30 Eylül döneminde rafineri fiyatlarındaki artışların yüzde 25’i ÖTV indirimiyle karşılanıyor, kalan yüzde 75’i ise piyasa fiyatına yansıyor. Mevcut sistemin 1 Ekim’de sona ermesi öngörülüyor.
BUGÜN HESAP DAHA DA BÜYÜDÜ
Dünkü zammın ertelenmesi sorunu ortadan kaldırmadı. Aksine uluslararası ürün fiyatlarındaki yeni yükseliş, benzin ve özellikle motorinde maliyet farkını daha da büyüttü.
Saraçoğlu, bugün oluşan fiyatlamanın ardından bu gece dünkünden daha yüksek bir zam beklentisi bulunduğunu belirtti.
Yeni artışın pompaya ne kadar yansıyacağı henüz netleşmiş değil. Ancak mevcut yurt dışı fiyatlamanın devam etmesi halinde motorin tarafındaki artışın araç sahipleri açısından oldukça yüksek olabileceği belirtiliyor.
MOTORİNDE 90 TL BANDI GÜNDEMDE
Motorin fiyatları son haftalarda yapılan artışlarla zaten 80 TL’nin üzerine çıkmış durumda. 31 Temmuz’da yapılan 3,71 TL’lik artışın ardından İstanbul’da motorinin litresi yaklaşık 81 TL, Ankara ve İzmir’de ise 82 TL’nin üzerine çıkmıştı.
Dün hesaplanan 5 TL’nin üzerindeki zam dahi pompaya yansısaydı motorin fiyatları yeniden önemli ölçüde yukarı taşınacaktı.
Bugün uluslararası fiyatlarda oluşan daha yüksek maliyet dikkate alındığında ise motorinin bazı bölgelerde 90 TL bandına yönelmesi, yeni artışların devam etmesi halinde de 100 TL eşiğinin giderek daha yakın bir risk haline gelmesi gündemde.
ÖTV İNDİRİMİYLE MOTORİNE FREN HAZIRLIĞI
Tam bu noktada ekonomi yönetiminin yeni bir vergi adımına hazırlandığı belirtiliyor.
Saraçoğlu, “Fakat edinilen bilgiye göre bu gece Resmi Gazete’de yayınlanması beklenen ÖTV tutarlarında indirim gündemde.” ifadelerini kullandı.
Ekonomi yazarı Olcay Aydilek de Maliye’nin enflasyonla mücadele kapsamında motorin fiyatlarını aşağı çekmek amacıyla motorinden alınan ÖTV tutarında indirime gideceğini ve düzenlemenin bu gece Resmi Gazete’de yayımlanmasının beklendiğini açıklamıştı.
Bu durumda hükümetin atacağı ilave ÖTV adımı, uluslararası fiyatlardan kaynaklanan dev artışın tamamının pompaya yansımasını önleyebilir.
ÖTV’de ne kadarlık indirim yapılacağı ise henüz bilinmiyor. Bu nedenle motorinde gece yarısı oluşacak nihai fiyat ancak yeni vergi tutarının açıklanmasıyla netleşecek.
KÜRESEL DİZEL PİYASASINDA SERT YÜKSELİŞ
Türkiye’deki yeni zam baskısının arkasında küresel rafine ürün piyasasında yaşanan sert hareket bulunuyor.
Reuters’ın aktardığına göre küresel dizel fiyatları hafta başında arz sıkıntılarının etkisiyle hızla yükseldi. ABD’de ultra düşük kükürtlü dizel vadeli işlemleri tek günde yüzde 7,4 artarak galon başına 4,19 dolara çıkarken, Avrupa’daki dizel rafineri marjları da yaklaşık yüzde 10 yükseldi.
Piyasadaki sıkışmada Rusya’daki rafinerilere yönelik saldırılar, Orta Doğu’daki çatışmalar ve rafineri kapasitesindeki kayıplar etkili oluyor. Reuters, Ukrayna’nın 11 Ağustos’ta Rusya’nın Orenburg bölgesindeki ve yılda yaklaşık 6 milyon ton petrol işleme kapasitesine sahip Orsk rafinerisini de vurduğunu bildirdi.
UKRAYNA’NIN RAFİNERİ SALDIRILARI DİZEL ARZINI SIKIŞTIRIYOR
Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırılarının sürmesi, ham petrolden çok benzin ve motorin gibi işlenmiş ürünlerin arzında sıkışmaya yol açıyor.
Küresel rafineri kapasitesindeki kayıplar nedeniyle ham petrol fiyatındaki hareketten bağımsız olarak dizel fiyatlarında çok daha sert artışlar görülebiliyor. Son dönemde yaşanan tablo da Türkiye’deki motorin fiyatını doğrudan etkileyen Akdeniz ürün piyasasındaki maliyetleri yukarı çekiyor.
İRİS CİBRE: ZAMMIN YANSITILMAMASI ENFLASYONDAKİ HIZLANMAYI ENGELLEDİ
Ekonomist İris Cibre de dün beklenen zammın pompaya yansıtılmamasını enflasyon açısından değerlendirmişti.
Cibre, “Zammın yansıtılmaması, Ağustos’ta yüzde 2 üzerinde gittiği görülen enflasyonun daha da hızlanmasını engelledi.” yorumunda bulunmuştu.
Motorin fiyatlarındaki büyük artışlar yalnızca otomobil sahiplerinin harcamalarını etkilemiyor. Motorinin kara taşımacılığı, lojistik, tarım ve üretimde yoğun biçimde kullanılması nedeniyle pompaya gelen zamların taşıma maliyetleri üzerinden birçok ürünün fiyatına yansıma potansiyeli bulunuyor.
Bu nedenle ekonomi yönetiminin motorin ÖTV’sinde hazırladığı belirtilen yeni indirimin, pompa fiyatını frenlemenin yanı sıra akaryakıt kaynaklı enflasyon etkisini sınırlamaya yönelik bir adım olması bekleniyor.
KRİTİK GECE: İKİ RAKAM BEKLENİYOR
Araç sahipleri açısından şimdi iki kritik rakam bulunuyor.
Birincisi, uluslararası ürün fiyatlarındaki son yükselişin ardından benzin ve motorinde oluşacak yeni zam miktarı.
İkincisi ise Resmi Gazete’de yayımlanması beklenen düzenlemeyle motorin ÖTV’sinin ne kadar düşürüleceği.
Bu iki rakamın birlikte ortaya çıkmasıyla motorinin bu gece pompada ne kadar artacağı ya da ÖTV düzenlemesinin zammın ne kadarını engelleyeceği belli olacak.
