6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremlerin üzerinden üç yıl geçmesine rağmen, bölgedeki yaralar sarılmaya çalışılırken tarımsal üretimde büyük bir kriz patlak verdi. Depremin en çok yıkıma uğrattığı merkezlerden biri olan Hatay’da, narenciye üreticileri emeklerinin karşılığını alamamanın ötesinde, ürünlerini dalında bırakmak zorunda kalıyor. Samandağ ilçesinde üretim yapan kalp hastası depremzede çiftçi Niyazi Arslan’ın feryadı, bölgedeki tarımsal çöküşün boyutlarını gözler önüne serdi.
"4,5 LİRAYA BİLE ALICI ÇIKMIYOR"
Mandalinasını satmak için her yolu deneyen ancak kapısı çalınmayan Niyazi Arslan, piyasadaki durgunluktan ve maliyetlerin altında ezilmekten şikayetçi. Arslan, piyasadaki durumu şu sözlerle özetledi:
"Ben kalp hastasıyım, buna rağmen ayakta durmaya çalışıyorum. Bugün mandalina için 4,5 TL’den ilan verdim. Daha önce 6 TL veren bile çıkmadı. Bu fiyata satsam bile bana ne kalacak? Ürünler dalında bekledikçe yumuşuyor, çürüyor. Tüccar geldiğinde bunları almayacak. Masrafları çıktığımızda kiloda elime sadece 1 TL para kalıyor. Hesap ortada; 1 ton mandalina satacağım, karşılığında ancak 1 kilo kıyma alabileceğim. Bu akıl kârı mı?"
"ÇUKUROVA’DAKİ YANLIŞ POLİTİKA HATAY’I BİTİRDİ"
Sorunun sadece rekolte ya da deprem olmadığını savunan Arslan, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ziraat Odaları’nın planlama hatalarına dikkat çekti. Hataylı üreticinin pazar payının Adana’daki kontrolsüz üretim artışı nedeniyle daraldığını belirten Arslan, "Bizi mahveden Çukurova’daki yanlış tarım politikasıdır" dedi.
Arslan, eleştirilerini şu sözlerle sürdürdü:
"Adana’da pamuk ekilmesi gereken yüz binlerce dönüm araziye narenciye ekimi izni verildi. 400-500 bin dönüm arazide mandalina üretiliyor. Depremden sonra zaten ihracatçıların çoğu Adana tarafına kaydı. Bir tüccar neden Hatay’a gelsin? Adana ile Hatay arasında 200 kilometre mesafe var. Yakıt fiyatları belli, üzerine bir de işçi bulma sıkıntısı eklenince tüccar doğal olarak Adana’daki malı tercih ediyor. Hataylı üretici burada kaderine terk ediliyor."
"PAMUK EKECEĞİN YERE NARENCİYE EKTİRİRSEN SAMANI İTHAL EDERSİN"
Türkiye’nin tarımda ithalata bağımlı hale gelmesinin temel nedeninin planlama hatası olduğunu vurgulayan depremzede çiftçi, ürün rotasyonunun önemine değindi. Stratejik ürünlerin yerine her yere narenciye ekilmesinin piyasayı kilitlediğini ifade eden Arslan, "Hata en başta yapıldı. Adana’da pamuk, buğday, kuru fasulye, nohut veya mercimek ektirilmeliydi. Biz şimdi bunları dışarıdan ithal ediyoruz. Samanı bile dışarıdan getiriyoruz. Siz kalkıp her yere narenciye ektirirseniz sonuç işte böyle hüsran olur" dedi.
BELEDİYELERE ÇAĞRI: "ÜRETİCİDEN TÜKETİCİYE KÖPRÜ KURULSUN"
Yaşanan krizden çıkış için yerel yönetimlerin devreye girmesi gerektiğini savunan Niyazi Arslan, Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin sosyal projelerini örnek gösterdi. Hataylı üreticinin elinden tutulması gerektiğini belirten Arslan, çözüm önerisini şu şekilde sundu:
"Ankara Büyükşehir Belediyesi nasıl Kent Lokantaları kurup vatandaşa hizmet ediyorsa, büyükşehir belediyeleri Hatay’daki üreticiden de doğrudan alım yapmalı. Hizmet anlayışı budur. Gelsinler benden 5 TL’ye alsınlar, şehirdeki tüketiciye de kar koymadan 5 TL’den satsınlar. Hem üretici dalındaki ürünü kurtarır hem de vatandaş ucuz meyve yer. Aradaki aracıyı ve nakliye yükünü belediye sübvanse etmeli ki bu üretim sürdürülebilir olsun."
