Orta Doğu'da bir ayı geride bırakan savaş, küresel ekonominin temel enerji kaynaklarından biri olan dizel piyasasında tedarik endişelerini zirveye taşıdı. Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin durması, milyonlarca varillik rafine ürün sevkiyatını kesintiye uğratırken, fiyatlarda sert yükselişlere neden oldu. Bloomberg verilerine göre, Avrupa dizel vadelileri Londra işlemlerinde yüzde 9,7'ye varan artışla ton başına 1.498 dolara çıkarak varil başına 200 dolar eşiğini aştı. Bu rakam, 2022 yılından bu yana görülen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti.
Akaryakıtta şok üstüne şok: Motorinin ardından LPG'ye de tarihin en büyük zammı geliyor
Dizel fiyatlarının ABD'de galon başına 4 doların üzerinde seyrettiği, Asya piyasalarında ise kısa süreliğine de olsa varil başına 200 dolar bandını aştığı bildirildi. Tüketimini karşılamak için ağırlıklı olarak ithalata bağımlı olan Avrupa kıtasında uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nın açılmaması halinde önümüzdeki haftalarda ciddi tedarik sıkıntıları yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Kriz nedeniyle küresel yakıt tüccarları, teslimatları 12.000 mili aşan alternatif uzun rotalara yönlendirmek zorunda kalıyor.
POMPA FİYATLARINDAKİ ARTIŞIN NEDENİ: RAFİNERİ MARJLARINDAKİ PATLAMA
Dizel fiyatlarının varil başına 200 doları aşması, doğrudan Avrupa piyasasına endeksli olan Türkiye gibi ülkelerdeki akaryakıt pompa fiyatlarının ham petrol fiyatlarından (Brent) daha hızlı artmasının temel nedenini de ortaya koyuyor.
Savaş öncesi dönemde Brent petrolün varil fiyatı ortalama 60 dolar seviyesindeyken, bunun üzerine eklenen rafineri marjı (işleme maliyeti ve kârı) yaklaşık 20 dolardı ve bir varil dizelin toplam maliyeti 80 dolar civarında hesaplanıyordu.
Ancak mevcut kriz ortamında Brent petrol fiyatı yaklaşık yüzde 50'lik bir artışla 110 dolar bandına gelse de, rafine edilmiş ürün tedarikindeki daralma nedeniyle rafineri marjı varil başına 90 dolara kadar fırladı. Brent petrol ve rafineri marjının toplamının 200 doları bulması, ham petrol fiyatlarındaki artışın çok ötesinde bir maliyet tablosu yaratarak akaryakıt pompalarına doğrudan ve yüksek oranlarda yansıyor.
