ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş, küresel ekonomiyi tarihin en büyük enerji tedarik krizlerinden birinin içine sürükledi. Uluslararası finans ajansı Bloomberg, savaşın birinci ayında yayımladığı geniş çaplı analizde, enerji krizinin "daha yeni başladığını" ve şok dalgasının kısa süre içinde Batı dünyasını vuracağını yazdı.
Son bir hafta içinde 30'dan fazla petrol ve gaz tüccarı, yönetici ve broker ile görüşen Bloomberg, sektörün ortak mesajını şu sözlerle duyurdu: "Dünya durumun ciddiyetini hala anlamadı." Uzmanlar, Tayland'dan Pakistan'a kadar Asya'yı vuran yakıt kıtlığının yakında Avrupa'ya sıçrayacağını ve önümüzdeki haftalarda Avrupa'da ciddi bir dizel kıtlığı yaşanma riski bulunduğunu vurguluyor.
RAKAMLARLA DEVASA KAYIP
Analize göre, Hürmüz Boğazı'nın kapanması nedeniyle günde 18,4 milyon varil petrolün akışı durdu. Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz'e yönlendirdiği alternatif boru hatları (3,6 milyon varil), ABD ve müttefiklerinin rekor stok satışları (2 milyon varil), yaptırımlı petrolün yüzer depolardan piyasaya sürülmesi (1 milyon varil) ve BAE'nin hamleleri gibi "önlemler" sayesinde bu kaybın 7,3 milyon varillik kısmı telafi edildi.
Ancak ortada hala günde yaklaşık 9 ila 11 milyon varillik devasa bir açık bulunuyor. Bloomberg, bu açığın İngiltere, Fransa, Almanya, İspanya ve İtalya'nın toplam günlük petrol tüketiminden daha büyük olduğuna dikkat çekiyor.
İran’dan ABD’ye uyarı: Trump kara harekâtına kalkarsa askerler Basra Körfezi’nde tehlikede
ASYA'DA KITLIK BAŞLADI: TALEP "ZORLA" DÜŞÜYOR
Krizin ilk ve en ağır faturası Asya'ya kesildi. Analistlere göre, yüksek fiyatlar ve tedarik sorunu nedeniyle Asya'daki petrol talebi bu ay günde neredeyse 2 milyon varil düştü.
Pakistan, yakıt tasarrufu için taraftarlardan kriket maçlarını evden izlemelerini istedi.
Tayland ve Avustralya'daki yüzlerce benzin istasyonunda yakıt kıtlığı baş gösterdi.
Yeni Zelanda'ya uçuşlar iptal edildi.
Çin ve Güney Kore gibi devler, kendi iç pazarlarını korumak için rafine ürün (nafta vb.) ihracatını kısıtlamaya başladı.
TRUMP'IN "OYUN PLANI" TÜKENDİ: SIRADA NE VAR?
Fiyatlar şu an 112 dolar seviyelerinde (savaş öncesine göre %55 artış) tutunuyor olsa da uzmanlar bunu, ABD Başkanı Donald Trump'ın savaşı kısa sürede bitireceğine dair piyasalarda oluşan (ve tweet'lerle desteklenen) beklentiye ve acil durum stoklarının eşine görülmemiş bir hızla satılmasına bağlıyor.
Ancak Amerikan Petrol Enstitüsü (API) CEO'su Mike Sommers'ın ifadesiyle, ABD'nin elindeki müdahale araçları hızla tükeniyor: "Oyun kitabı şu an itibarıyla oldukça boşalmış durumda." Stoklar ve yaptırım muafiyetleri gibi hamlelerin "sonlu" olduğunu belirten uzmanlar, Hürmüz açılmadığı sürece bu önlemlerin geçici bir pansuman olmaktan öteye gidemeyeceğini vurguluyor.
Financial Times yazdı: ABD'nin İran savaşı Çin'i 'süper güç' yaptı
LNG KABUSU: ALTERNATİF ROTA YOK, TESİS HASARLI
Petrolde boru hatlarıyla kısmi by-pass (Yanbu limanı vb.) mümkün olsa da, Sıvılaştırılmış Doğalgaz'da (LNG) durum çok daha kritik. Küresel LNG tedarikinin beşte birinin geçtiği Hürmüz'e alternatif bir rota bulunmuyor. Üstelik dünyanın en büyük LNG tesisi olan QatarEnergy'nin bir kısmı saldırılardan hasar gördü ve onarımının 5 yıl sürebileceği belirtiliyor.
200 DOLAR, 1970'LER VE STAGFLASYON KABUSU
Kriz uzarsa, merkez bankalarının planlarını ve hatta ABD seçimlerini etkileyecek bir "stagflasyon" (durgunluk içinde enflasyon) şoku kapıda. ABD hükümet yetkilileri ve Wall Street analistleri, petrolün 200 dolara fırlama ihtimalini ciddi şekilde tartışmaya başladı. Fiyatların 170 dolara çıkmasının bile enflasyon ve büyüme üzerindeki olumsuz etkileri ikiye katlayacağı belirtiliyor. ABD'de Mart ayı enflasyonu şimdiden artan yakıt fiyatları nedeniyle %3,4'e fırladı.
Carlyle Group Strateji Yöneticisi Jeff Currie'nin şu sözleri yaklaşan felaketin en net özeti: "Günde 5-10 milyon varillik talep yok olabilir, bu da 1970'lere benzer ciddi bir etki yaratacaktır. Asıl mesaj şu ki, enerji dönüşümü bize çok hızlı ve çok acı verici bir şekilde zorla dayatılacak."
ABD’de milyonlar sokakta: Trump yönetimine karşı "Krallara Hayır" protestosu
