Ekonomi gündeminin ilk sırasındaki yerini koruyan enflasyonla mücadele tartışmalarına, Ekonomist Fatih Keresteci’den çarpıcı bir açıklama geldi. GYODER zirvesinde konuşan Keresteci, kiranın sadece konut özelinde değil; eğitimden sağlığa, restorandan hizmet sektörüne kadar tüm maliyetleri yukarı çeken ana çarpan olduğunu belirtti.
"KİRA ENFLASYONUN ANA KAYNAĞIDIR"
Tüketici enflasyonunun yıllık %32,37 olduğu Nisan 2026 döneminde, kira enflasyonunun %51,1 seviyesine çıkması barınma krizinin boyutlarını ortaya koydu. Keresteci, "Otorite enflasyonu yenmek istiyorsa bu kiraları indirmek zorunda. Başka bir çıkış hikayesi yok," diyerek barınma maliyetlerinin tüm sektörlerdeki fiyatlama davranışlarını bozduğunu ifade etti.
2021 öncesi asgari ücret, İstanbul’da ortalama bir evi kiralayabiliyor ve üzerine nakit kalıyordu.
İstanbul’da 100 metrekare bir evin ortalama kirası 40.512 TL’ye ulaşırken, Türkiye ortalaması 24.188 TL oldu.
Beş yıl öncesine göre asgari ücret dolar bazında iki kat artmasına rağmen, konut kirasını karşılama oranı sert bir düşüş yaşadı.
ÇÖZÜM İÇİN "HAYALET EVLER" VE YENİ ÜRETİM MODELİ
Dünya Gazetesi'nin haberine göre Keresteci, kira fiyatlarını aşağı çekmek için konut arzının hızla artırılması gerektiğini belirterek somut bir reçete sundu:
Hayalet Evler Stoka Dahil Edilmeli: Vergi veya miras sorunları nedeniyle boş tutulan evlerin yasal düzenlemelerle hızla piyasaya kazandırılması gerekiyor.
Üreticiye Ucuz Kredi: Kredinin alıcıya değil, üreticiye verilmesi gerektiğini savunan Keresteci, özellikle yeşil ve sürdürülebilir projelere öncelik verilmesini önerdi.
Modern İnşaat Teknolojileri: İnşaat sürelerini kısaltmak adına prefabrik ve modüler yapılara dönülmesi, devletin arsa üretiminde aktif rol alması şart.
Arsa Manipülasyonuna Engel: Vergi teşvikleriyle arsa geliştirmenin desteklenmesi ve spekülatif fiyat artışlarının önüne geçilmesi gerekiyor.
SAVAŞ VE BELİRSİZLİK TAHMİNLERİ DEĞİŞTİRDİ
Orta Doğu’daki savaşın tedarik zincirlerini kırdığına ve maliyetleri artırdığına değinen Keresteci, yıl sonu beklentilerini şu şekilde güncelledi:
Enflasyon Tahmini: %24'ten %29'a yükseltildi.
Politika Faizi: %30'dan %35'e çekildi.
Büyüme: %5 seviyelerinden %3,5 civarına revize edildi.
"GENÇLER AİLESİNİN YANINA DÖNÜYOR"
Barınma krizinin sosyolojik etkilerine de değinen Keresteci, Türkiye’nin Yunanistan’daki gibi bir tabloyla karşı karşıya olduğunu belirtti. 18-34 yaş arası gençlerin yüksek kiralar nedeniyle kendi evlerini kuramadığını ve aile evlerine geri dönmek zorunda kaldığını ifade eden ekonomist, "Evdeki hesap arza uymadı. Deprem konutlarını saymazsak yeni konut üretmiyoruz. Barınma en temel ihtiyaçtır ve bu üretim artırılmalıdır," diyerek sözlerini tamamladı.
