Sosyal güvenlik sistemi, tarihinin en kritik dönüşümlerinden birine hazırlanıyor. Nüfusun yaşlanması ve dijitalleşmenin iş gücü piyasasını dönüştürmesi, mevcut emeklilik modelini sürdürülemez hale getirdi. Sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş, sistemin mevcut halini "sosyal güvenliğin temeline dinamit koyan bir paradoks" olarak nitelendirerek, yeni modelin şifrelerini paylaştı.
SİSTEMİN BÜYÜK PARADOKSU: ÇALIŞMAK "CEZALANDIRILIYOR" MU?
Karakaş’ın analizine göre, mevcut emeklilik sistemindeki en büyük engel, özellikle asgari ücret ve komşu gelir seviyelerinde çalışanlar için geçerli olan hesaplama yöntemi. Sigortalılar, sistemde daha uzun süre kalıp daha fazla prim ödedikçe, bağlanacak emekli maaşlarının artması gerekirken tam tersi bir tabloyla karşılaşıyor.
Yüksek enflasyonun etkisiyle, prim ödeme gün sayısı arttıkça maaşların düşmesi veya taban aylıkta eşitlenmesi, çalışanları "erken emekliliğe" teşvik ediyor.
Karakaş, "Yaşı dolan herkes arkasına bakmadan sistemden ayrılıyor. Bu durum SGK’yı hem prim gelirinden mahrum bırakıyor hem de daha erken maaş ödemek zorunda bırakıyor" diyerek 'kaybet-kaybet' senaryosuna dikkat çekti.
REFORMUN YOL HARİTASI: OVP’DE "MALİ RESTORASYON"
Hükümetin Orta Vadeli Programı (OVP) ile paralel ilerleyecek olan yeni düzenleme, sadece maaş hesaplamalarını değil, SGK’nın tüm mali yapısını yeniden kurgulamayı hedefliyor.
Yeni Dönemde Atılacak 5 Kritik Adım:
Hakkaniyetli Maaş Bağlama: Daha uzun süre istihdamda kalanın, emekli olduğunda daha yüksek refah seviyesine ulaşacağı "çalıştıkça kazandıran" katsayı sistemi.
Yeni Nesil Çalışma Modelleri: Uzaktan ve esnek çalışma disiplinlerinin sosyal güvenlik şemsiyesi altına tam entegrasyonu.
Kayıt Dışılıkla Dijital Mücadele: SGK bilişim altyapısının güçlendirilerek yapay zeka destekli denetimlerle prim tabanının genişletilmesi.
Teşvik Sadeleştirmesi: Karmaşık ve verimsiz istihdam teşviklerinin sonlandırılarak, sistemin daha şeffaf bir yapıya kavuşturulması.
Sağlıkta Verimlilik: Artan yaşlı nüfusun sağlık harcamalarındaki mali yükünü dengelemek adına israfın önlenmesi.
