ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan Orta Doğu'daki savaş, küresel tarım ve gıda sektöründe büyük bir arz krizine yol açtı. İngiliz yayın kuruluşu BBC’ye konuşan Yara CEO’su Svein Tore Holsether, tarımsal üretimin can damarı olan gübre tedarikinin durmasının, yakın gelecekte benzeri görülmemiş bir açlık ve gıda enflasyonunu beraberinde getirebileceğini vurguladı.
500 BİN TONLUK AZOT ÜRETİMİ DURDU
Holsether, Körfez'deki askeri hareketlilik nedeniyle gübre hammaddelerine erişimin kısıtlandığını ve şu an itibarıyla küresel ölçekte yaklaşık 500 bin ton azotlu gübre üretilemediğini belirtti. Gübre yetersizliğinin tarımsal rekolteye vuracağı darbeyi çarpıcı bir veriyle özetleyen Holsether, "Bu durum, her hafta 10 milyara kadar öğünün sofralara gelememesi anlamına geliyor" dedi.
İLK SEZONDA %50 VERİM KAYBI
Azotlu gübrelerin kullanılmamasının tarımsal verimliliği yarı yarıya düşürebileceğini kaydeden CEO, bu durumdan en çok Asya, Güneydoğu Asya, Afrika ve Latin Amerika’nın etkileneceğini söyledi. Sahra Altı Afrika gibi zaten kısıtlı gübre imkanlarına sahip kırılgan bölgelerde, verim kaybının çok daha yıkıcı seviyelere ulaşabileceği aktarıldı.
HÜRMÜZ BOĞAZI: GÜBRE TİCARETİNİN KALBİ
Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre; üre, potas, amonyak ve fosfat gibi temel gübre bileşenlerinin dünya genelindeki ticaretinin üçte biri Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşiyor. Savaş nedeniyle bu ticaret koridorunun kapanma noktasına gelmesi, gübre fiyatlarında küresel bir patlamaya yol açtı:
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının başladığı 28 Şubat'tan bu yana küresel gübre fiyatları %80 yükseldi.
Zengin ve yoksul ülkeler arasında bir "gıda ihale savaşı" yaşanabileceğini söyleyen Holsether, "Avrupa bu fiyat yarışına dayanabilir ancak gıdayı kimin elinden aldığını iyi düşünmeli" diyerek insani felaket uyarısı yaptı.
2026 PROJEKSİYONU: 45 MİLYON KİŞİ AKUT AÇLIK RİSKİ ALTINDA
Analistler, Asya’da ilkbaharda ekilen ürünlerin yıl sonunda düşük rekolteyle hasat edilmesinin ardından gıda fiyatlarının dünya genelinde rekor kıracağını öngörüyor. BM Dünya Gıda Programı ise Orta Doğu’daki çatışmaların yarattığı bu tedarik krizinin, 2026 yılında 45 milyon kişiyi daha akut açlık tehlikesiyle karşı karşıya bırakabileceğini tahmin ediyor.
