İstanbul'da son yıllarda barınma kriziyle birlikte sıkça tartışılan "boş konut" meselesine dair veri odaklı yeni bir çalışma yayımlandı. Gayrimenkul iktisatçısı Dr. Ahmet Büyükduman tarafından elektrik abonelik verileri temel alınarak yapılan hesaplama, şehirdeki boş konut stokuna dair kamuoyunda hakim olan yüksek rakamlı iddiaları bilimsel bir süzgeçten geçiriyor.
İSTANBUL'DAKİ BOŞ KONUT BİLMECESİ: ELEKTRİK VERİLERİ GERÇEK RAKAMI ORTAYA ÇIKARDI
Türkiye’de pandemi süreciyle tetiklenen ve yüksek enflasyon ortamında ivme kazanan konut fiyatları ile kira artışları, "boş tutulan evler" tartışmasını gündemin üst sıralarına taşımıştı. Gayrimenkul iktisatçısı Dr. Ahmet Büyükduman, CK Enerji tarafından hazırlanan "Gayrimenkulün Enerjisi" raporundaki verileri analiz ederek, İstanbul’daki gerçek boş konut stokuna dair kapsamlı bir projeksiyon paylaştı.
HESAPLAMA YÖNTEMİ: SAYAÇ VAR, ABONE YOK
Ekonomim'den Şeyda Uyanık'ın haberine göre; Dr. Büyükduman’ın analizinde kullandığı yöntem, doğrudan enerji tüketim noktalarına dayanıyor. Çalışmada, aktif tüketim noktalarındaki abone sayısının toplam sayaç sayısına oranlanmasıyla bir "doluluk endeksi" oluşturuluyor. Bu oran toplamdan çıkarıldığında ise elektrik sayacı takılı olan ancak üzerinde aktif bir abonelik bulunmayan, yani fiilen kullanımda olmayan meskenlerin "boşluk oranı" elde ediliyor.
AVRUPA YAKASI'NDA 150 BİN, TOPLAMDA 225 BİN KONUT
Rapor verilerine göre, İstanbul’un Avrupa Yakası’nda toplam 4 milyon 21 bin mesken aboneliği bulunuyor. Yapılan detaylı incelemede, bölgedeki boşluk oranının ilçelere göre yüzde 2 ile yüzde 10 arasında dalgalandığı, genel ortalamanın ise yüzde 3,7 seviyesinde seyrettiği saptandı.
Bu oranlar üzerinden yapılan hesaplamaya göre:
Avrupa Yakası’nda yaklaşık 150 bin meskenin elektrik sayacı olmasına rağmen aktif bir kullanıcısı bulunmuyor.
Benzer bir piyasa dinamizminin Anadolu Yakası için de geçerli olduğu varsayıldığında, bu yakadaki boş konut sayısının 75 bin civarında olduğu öngörülüyor.
İstanbul genelinde ise elektrik aboneliği verilerine dayanan toplam boş konut stoku yaklaşık 225 bin adet olarak hesaplanıyor.
İDDİALARIN ÇOK ALTINDA BİR TABLO
Bu sonuçlar, kamuoyunda ve çeşitli platformlarda sıklıkla dile getirilen "İstanbul’da 750 bin ile 1,5 milyon arasında boş konut var" yönündeki tahminlerin oldukça gerisinde kalıyor. Dr. Ahmet Büyükduman’a göre, elektrik aboneliği üzerinden yapılan bu tespit, spekülatif yaklaşımların yerine veri temelli ve daha gerçekçi bir bakış açısı sunuyor.
BÖLGESEL FARKLILIKLAR DİKKAT ÇEKİYOR
Hesaplamalar, İstanbul'un her noktasında boşluk oranının aynı olmadığını da kanıtlıyor. Bazı ilçelerde oran yüzde 2'lere kadar gerileyerek konutun neredeyse tamamen "dolu" olduğunu gösterirken, yeni yapılaşmanın veya kentsel dönüşümün yoğun olduğu bazı bölgelerde bu oran yüzde 10'a kadar tırmanabiliyor.
Uzmanlar, bu 225 bin konutluk stokun tamamının "keyfi olarak boş tutulan" evlerden oluşmadığını; bir kısmının kiralama sürecinde olan, bir kısmının ise satış bekleyen veya tadilat aşamasındaki konutlar olabileceğine dikkat çekiyor.
