Milyonlarca vatandaşın yararlandığı EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) düzenlemesinde, uyanıklık yaparak erken emekli olmaya çalışanlar için adeta kabus dolu günler başlıyor! Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), bayram tatilinin hemen ardından düğmeye basarak geriye dönük dev bir dosya inceleme operasyonu başlattı. Uzmanların uyarılarına göre; geçmiş yıllarda yaş şartını veya prim gününü doldurmak amacıyla 18 yaşından küçükken anne ya da babasının şahıs işletmesinde sigortalı olarak gösterilenlerin emeklilik hakkı ellerinden alınacak. İşin en kötü yanı ise sadece emekliliğin iptal edilmesiyle kalınmayacak; bugüne kadar ödenen tüm maaşlar ve bayram ikramiyeleri yasal faiziyle kuruşu kuruşuna geri istenecek! Peki, SGK kimlerin dosyasını inceleyecek? Hangi şirket türlerinde çalışanlar bu iptalden muaf tutulacak?
EYT DOSYALARI YENİDEN AÇILIYOR
Türkiye'nin en büyük sosyal güvenlik adımlarından biri olan EYT yasası ile emeklilik hayallerine kavuşan birçok vatandaş, şimdi SGK'nın "geriye dönük inceleme" radarına takılma endişesi taşıyor. Özellikle geçmiş yıllarda kayıt dışılığı önlemek veya çocuklarının erken emekli olmasını sağlamak amacıyla ebeveynleri tarafından kendi iş yerlerinde sigortalı gösterilen binlerce kişinin dosyası yeniden mercek altına alınıyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Mehmet Akif Cenkci'nin kamuoyuyla paylaştığı bilgilere göre, SGK denetmenleri 2013/11 sayılı Genelge çerçevesinde, aile yanında geçen şüpheli sigortalılık sürelerini tek tek tespit etmek için yoğun bir mesai harcıyor.
EMEKLİ MAAŞINI KAYBETMEKLE KALMAYACAKLAR
SGK'nın başlattığı bu incelemenin vatandaş açısından en yıkıcı tarafı sadece emeklilik statüsünün sonlandırılması değil, ortaya çıkacak olan devasa borç yüküdür. Hukukta "yersiz ödeme" olarak adlandırılan bu durum, iptal kararı çıkan bir EYT'linin o güne kadar devletten aldığı tüm emekli aylıklarını, promosyonları ve bayram ikramiyelerini SGK'ya geri ödemesini zorunlu kılıyor. Üstelik bu iade işlemi, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek olan "yasal faiziyle" birlikte talep ediliyor. Kısacası, prim günü eksik çıkan vatandaşlar bir anda devlete yüz binlerce lira borçlu hale gelerek büyük bir ekonomik çıkmazın içine sürüklenebilir.
EYT EMEKLİLİĞİ NEDEN İPTAL EDİLİYOR
SGK'nın yapacağı kapsamlı denetimlerin odak noktasını "18 yaşından küçüklerin sigortalılık durumları" oluşturuyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Mehmet Akif Cenkci'nin aktardıklarına göre süreç şu şekilde işleyecek:
- Şahıs İşletmeleri Mercek Altında: İnceleme, 18 yaşından önce anne veya babasına ait şahıs işletmelerinde (bakkal, manav, terzi vb.) fiili olarak çalışmadan sigortalı gösterilen kişileri kapsıyor.
- Primlerin Silinmesi: SGK'nın 2013/11 sayılı genelgesi uyarınca, aile yanında geçen bu sigortalılık süreleri "geçersiz" sayılacak ve kişinin toplam prim gününden düşülecek.
- İptal Aşaması: Bu süreler düşüldükten sonra, kişinin EYT kapsamında emekli olmak için gereken asgari prim gün sayısı yetersiz kalıyorsa, o kişinin emekliliği anında iptal edilecek.
İSTİSNAİ DURUMLAR AÇIKLANDI
Milyonları tedirgin eden bu haberin içinde, bazı sigortalıları rahatlatacak çok kritik bir hukuki istisna da bulunuyor. Anne veya babanın iş yeri türü, emekliliğin iptal edilip edilmeyeceğini belirleyen temel faktör olarak öne çıkıyor.
- Sermaye Şirketleri Güvende: Eğer 18 yaşından önce çalışılan ebeveyne ait iş yeri bir şahıs işletmesi değil de Limited Şirket (Ltd. Şti.) veya Anonim Şirket (A.Ş.) statüsündeyse, bu kişiler SGK'nın iptal kıskacına girmeyecek. Kurum, şirket statüsündeki bu tüzel kişiliklerde yapılan sigortalılık işlemlerini söz konusu inceleme kapsamında değerlendirmeyecek ve bu kişilerin emeklilik hakları korunacak.
