Tütünle mücadele stratejileri yeniden gündemde. Cumhurbaşkanlığı Sağlık Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, sigara kullanımının sadece halk sağlığını değil, ülke ekonomisini de devasa bir yük altına soktuğunu belirtti. Ergüder’in paylaştığı verilere göre, sigaranın ekonomiye yıllık doğrudan maliyeti 24 milyar dolar civarındayken, iş gücü kaybı ve tedavi giderleri gibi dolaylı kalemler eklendiğinde bu rakam çok daha sarsıcı boyutlara ulaşıyor.
FİYAT POLİTİKASI VE TÜKETİM İLİŞKİSİ: %10 ZAM, %8 AZALMA
Türkiye gazetesinin haberine göre, tütün tüketimini düşürmenin en rasyonel yolunun vergilendirme ve fiyat artışları olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Ergüder, çarpıcı istatistikler paylaştı. Türkiye’nin 2008-2012 yılları arasında uyguladığı kararlı fiyat politikası sayesinde tütün kullanımında %14 oranında bir azalma sağlandığını, bu süreçte kamu gelirlerinin de eş zamanlı olarak arttığını ifade etti.
Ergüder, 2013 sonrasında sigara fiyatlarının satın alma gücü paritesine göre düşük kaldığını savunarak şu değerlendirmede bulundu:
"Türkiye’de sigara, OECD ve Avrupa ülkeleriyle kıyaslandığında oldukça ucuz kalmış durumda. Yapılan araştırmalar, fiyattaki %10'luk bir artışın tüketimi %8 oranında düşürdüğünü kanıtlıyor. Ancak son yıllarda fiyatlar, enflasyon ve satın alma gücü karşısında beklenen caydırıcılığı yitirdi."
İNGİLTERE MODELİ: "5 LİTRE BENZİN" FORMÜLÜ
Sigara fiyatlarının belirlenmesinde dünyada kabul gören ilginç bir dengeye işaret eden Prof. Dr. Ergüder, fiyatların enerji maliyetleriyle paralel olması gerektiğini vurguladı.
Dünyada genel kabul görmüş mantığa göre, bir paket sigaranın fiyatı yaklaşık 5 litre benzin bedeline denk geliyor.
Mevcut akaryakıt fiyatları baz alındığında, Ergüder’e göre Türkiye’de bir paket sigaranın taban fiyatının 300 TL olması gerekiyor.
"ENFLASYON VE KAÇAKÇILIK" İDDİALARINA YANIT
Tütün ürünlerine yapılan zamların enflasyonu tetiklediği veya yasa dışı ticareti artırdığı yönündeki yaygın argümanlara da değinen Ergüder, bu iddiaların bilimsel verilerle desteklenmediğini söyledi. 2002-2019 dönemini kapsayan incelemelerinde, sigara fiyat artışları ile genel enflasyon verileri arasında anlamlı bir korelasyon bulamadıklarını belirten Ergüder, etkin denetimle kaçakçılık riskinin de minimize edilebileceğini vurguladı.
