Orta Doğu'da İran Dini Lideri Ali Hamaney'in öldürülmesiyle başlayan, füzelerin başkentleri vurduğu ve Hürmüz Boğazı ile Körfez'deki petrol tesislerinin hedef alındığı savaş ortamı, küresel piyasalarda büyük bir paniğe neden oldu.
Petrol fiyatlarında yaşanması beklenen ani sıçrama ve gelişmekte olan piyasalardan kaçış riskine karşı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Asya piyasalarının açılmasına saatler kala 1 Mart 2026 Pazar gecesi olağanüstü adımlar attı. Merkez Bankası, peş peşe yayımladığı iki basın duyurusuyla piyasalara "müdahaleye hazırım ve buradayım" mesajı verdi.
1. HAMLE: TL LİKİDİTESİ SIKILAŞTIRILIYOR (REPO İHALELERİNE ARA)
TCMB'nin yayımladığı ilk kritik karar, piyasadaki Türk Lirası likiditesinin yönetimine ilişkin oldu. "Sayfa: 2026-11" numaralı duyuruda Banka, "Finansal piyasalarda yaşanan gelişmeler dikkate alınarak, 1 hafta vadeli repo ihalelerine bir süreliğine ara verilmesi kararlaştırılmıştır" ifadelerini kullandı.
Ne Anlama Geliyor?
Merkez Bankası'nın fonlamayı kesmesi, piyasadaki TL'nin miktarını azaltmak (likiditeyi sıkıştırmak) anlamına geliyor. Bu hamleyle bankaların ve spekülatörlerin ucuza TL bulup dövize saldırmasının önüne geçilmesi ve Türk Lirası'nın savunulması hedefleniyor. Bu, faiz artırımı yapmadan atılabilecek en güçlü örtülü sıkılaştırma adımlarından biri olarak kabul ediliyor.
2. HAMLE: DÖVİZ TALEBİNE KARŞI VADELİ SATIM SİLAHI
TCMB'nin "Sayı: 2026-10" numaralı ikinci duyurusu ise doğrudan döviz kurlarındaki muhtemel yangını söndürmeye yönelik oldu.
Duyuruda, "Döviz piyasasının sağlıklı çalışması, döviz kurlarında gözlenebilecek oynaklıkların engellenmesi ve döviz likiditesinin dengelenmesi amacıyla TCMB nezdinde Türk Lirası Uzlaşmalı Vadeli Döviz Satım işlemlerine başlanacaktır" denildi.
Ne Anlama Geliyor?
Savaş paniğiyle dövize hücum etmesi beklenen kurumsal şirketlerin (ithalatçılar, dış borcu olanlar) spot piyasadan fiziki dolar almasını engellemek için Merkez Bankası devreye giriyor. TCMB, şirketlere "Şu an piyasadan dolar alıp kuru yükseltme, ben sana gelecekteki bir tarih için bugünden kur garantisi veriyorum" diyor. Vade sonu geldiğinde kur daha yüksekse, Merkez Bankası aradaki farkı şirkete TL olarak ödüyor. Böylece Merkez Bankası'nın döviz rezervleri erimeden kurdaki spekülatif köpük alınmış oluyor.
"KARA PAZARTESİ" RİSKİNE KARŞI ÖN ALINDI
İran'ın petrol tankerlerini ve BAE petrol platformunu vurması, savaşın sadece askeri değil, küresel bir enerji ve enflasyon şokuna dönüşeceğinin sinyallerini vermişti.
Ekonomistler, Merkez Bankası'nın pazar gecesi aldığı bu iki kararın, pazartesi sabahı piyasalar açıldığında döviz kurlarında yaşanabilecek spekülatif atakları ve panik alımlarını doğmadan boğmayı amaçlayan, son derece yerinde ve proaktif bir "kriz yönetimi" adımı olduğunu belirtiyor. Gözler şimdi, bu kalkanların gölgesinde açılacak olan Borsa İstanbul ve döviz kurlarının ilk tepkisine çevrildi.
