Adıyaman'da tütün üreticilerinin alım fiyatlarına ilişkin şikâyetleri Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşındı. DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Hasan Karal, 2026 yılı için kilogram başına 260 lira olarak açıklanan tütün fiyatının bazı firmaların alımlarında 190 liraya kadar gerilediği iddiaları üzerine Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın yanıtlaması istemiyle soru önergesi verdi.
Artan üretim maliyetlerine rağmen tütün fiyatlarının üreticilerin beklentilerinin altında kaldığını belirten Karal, sözleşmelerde belirlenen fiyatların alım sırasında düşürülmesi ve firmaların fiyatlandırma uygulamalarına ilişkin iddiaların araştırılmasını istedi.
"GEÇEN YILIN FİYATININ BİLE ALTINA DÜŞÜYOR"
Adıyaman'da 2025 yılında kilogramı 230 liradan alınan tütünün 2026 yılı için açıklanan fiyatının 260 lira olduğunu hatırlatan Karal, bunun yaklaşık yüzde 13'lük artış anlamına geldiğini belirtti.
Mazot, gübre, işçilik, sulama, nakliye ve finansman giderlerindeki yükselişe dikkat çeken Karal, bazı firmaların 190 liraya kadar düşen fiyatlarla alım yaptığı yönündeki üretici şikâyetlerini gündeme taşıdı.
Karal, fiilî alım fiyatlarının geçen yılın seviyesinin bile altına inmesinin üreticileri zarara uğrattığını savunarak şu ifadeleri kullandı:
“Çiftçi bir yıl boyunca bütün riski üstleniyor, ürünü yetiştiriyor ama hasat geldiğinde fiyatı başkaları belirliyor. Üretici maliyetini dahi çıkaramıyorsa bu sistemin sürdürülebilirliği nasıl sağlanacak?”
SÖZLEŞMELİ ÜRETİMDE FİYAT GÜVENCESİ TARTIŞMASI
Tütün üreticilerinin belirli firmalarla yaptıkları sözleşmelere rağmen ürünlerini başlangıçta belirlenen fiyatlardan satamadığı yönündeki iddialara dikkat çeken Karal, alım aşamasında kalite gerekçesiyle yapılan kesintilerin de incelenmesini istedi.
Karal, sözleşmeli üretimin çiftçiye gelir güvencesi sağlaması gerektiğini belirterek firmaların tek taraflı fiyat uygulamalarına karşı daha etkili denetim yapılması çağrısında bulundu.
Üreticilerin belirli alıcı firmalara bağımlı hâle geldiği yönündeki şikâyetlere de değinen Karal, piyasadaki pazarlık koşullarının çiftçi aleyhine işlediğini savundu.
"AYNI KALİTEDEKİ TÜTÜN NEDEN FARKLI FİYATLARDAN ALINIYOR?"
Karal, aynı tür ve kalitedeki tütünün farklı bölgelerde farklı fiyatlardan satın alındığı iddialarını da gündeme getirdi.
Adıyamanlı üreticilerin başka bölgelerdeki üreticilere kıyasla daha düşük alım fiyatlarıyla karşı karşıya kaldığı yönündeki şikâyetlerin açıklığa kavuşturulmasını isteyen Karal, fiyatlandırmada şeffaflığın sağlanması gerektiğini vurguladı.
Karal, “Üreticinin aylar süren emeği ve geliri güvence altına alınmalı, firmaların alım uygulamaları etkin biçimde denetlenmelidir. Aksi hâlde düşük fiyat politikası yalnızca bugünkü kazancı değil, Adıyaman'da tütün üretiminin geleceğini de tehdit edecek; çiftçiyi üretimden uzaklaştıracaktır” dedi.
BAKAN YUMAKLI'YA 7 SORU
DEVA Partili Karal, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın yanıtlaması istemiyle verdiği önergede şu konuların açıklığa kavuşturulmasını istedi:
1. Adıyaman'da 260 lira olarak açıklanan tütün fiyatına rağmen bazı firmaların kilogram başına 190 liraya kadar düşen fiyatlarla alım yaptığı iddiaları doğru mu?
2. Artan mazot, gübre, işçilik, sulama ve nakliye giderleri karşısında açıklanan fiyatlar üretim maliyetini karşılıyor mu?
3. Sözleşmelerde belirlenen fiyatların alım aşamasında düşürüldüğü iddialarına karşı hangi denetimler yapılıyor?
4. Firmaların pazarlık güçlerini kullanarak fiyatları aşağı çektiği iddiaları araştırıldı mı?
5. Aynı tür ve kalitedeki tütünün farklı bölgelerde farklı fiyatlarla satın alınmasının gerekçesi ne?
6. Fiyat düşürme ve kalite gerekçesiyle kesinti yapılması gibi uygulamalar nedeniyle bugüne kadar hangi yaptırımlar uygulandı?
7. Düşük alım fiyatlarının üreticileri tarımdan uzaklaştırmasını önlemek için kalıcı bir gelir desteği planlanıyor mu?
"DÜŞÜK FİYATLAR ADIYAMAN'DA ÜRETİMİN GELECEĞİNİ TEHDİT EDİYOR"
Adıyaman'da tütünün çok sayıda çiftçi ailesi için önemli bir geçim kaynağı olduğunu belirten Karal, fiyatların üretim maliyetlerinin altında kalmasının yalnızca mevcut hasat dönemini değil, gelecek yıllardaki üretim kararlarını da etkileyebileceğini söyledi.
Üreticilerin gelirlerinin korunması, sözleşmelerin bağlayıcılığının artırılması ve alım fiyatlarının denetlenmesi gerektiğini ifade eden Karal, Bakanlığın üreticilerin hak kayıplarını önleyecek tedbirleri açıklamasını istedi.
Karal'ın soru önergesiyle birlikte Adıyaman'daki tütün alım fiyatları, sözleşmeli üretim koşulları ve çiftçilere yönelik destekleme politikaları Meclis gündemine taşındı.
