Eski Başbakan Prof. Dr. Ahmet Davutoğlu, Orta Doğu’da tansiyonun yükseldiği bir dönemde Irak’a dikkat çekici bir çalışma ziyareti gerçekleştirdi. 3-5 Ekim tarihleri arasında Bağdat, Necef, Kûfe ve Kerbela kentlerini kapsayan üç günlük yoğun programda Davutoğlu; Irak devlet erkanından farklı siyasi blokların liderlerine, eski başbakanlardan dini kanaat önderleri ve akademi çevrelerine kadar ülkenin tüm kesimleriyle doğrudan temas kurdu.
Davutoğlu’nun Irak programının ilk önemli durağını, Irak eski Cumhurbaşkanı Celal Talabani’nin vefat yıl dönümü vesilesiyle düzenlenen resmi anma merasimi oluşturdu. Irak siyaset sahnesinin önde gelen isimlerinin hazır bulunduğu törende hitap eden Davutoğlu, merhum Talabani’nin Irak’ın yakın siyasi tarihindeki uzlaştırıcı rolüne ve Türkiye-Irak ilişkilerinin geliştirilmesine sağladığı katkılara dikkat çekti.
BAĞDAT’TA DEVLET ZİRVESİ VE GENİŞ SİYASİ YELPAZEYLE GÖRÜŞMELER
Ziyaret kapsamında Bağdat’ta adeta bir diplomasi trafiği yürüten Ahmet Davutoğlu, Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amidi ve Irak Meclis Başkanı Heybet el-Halbusi başta olmak üzere hükümet temsilcileriyle bir araya geldi. Görüşmelerde mevcut Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani ile bir araya gelen Davutoğlu, ülkenin yakın siyasi geçmişine yön veren eski başbakanlar Nuri el-Maliki, Adil Abdülmehdi, Haydar el-İbadi ve Mustafa el-Kazımi ile de ayrı ayrı müzakerelerde bulundu.
Temaslarını yalnızca mevcut hükümet kadrolarıyla sınırlı tutmayan Davutoğlu; Hikmet İttifakı Lideri Ammar el-Hekim, Takaddüm Partisi Lideri Muhammed el-Halbusi, Siyade İttifakı Lideri Hamis el-Hancer, Haşdi Şabi Komisyonu Başkanı Falih el-Feyyad ve Irak İslam Yüksek Konseyi Başkanı Şeyh Hemmam Hammudi gibi farklı mezhebi ve siyasi grupların temsilcileriyle masaya oturdu.
Görüşme trafiğine ayrıca Adalet Bakanı Halid Şevani, eski Meclis Başkanı Usame el-Nuceyfi, eski Maliye Bakanı Rafi el-İsavi, eski Petrol Bakanı İbrahim Bahrululum, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başbakan Yardımcısı Kubat Talabani ve Asayib Ehl el-Hak Lideri Kays el-Hazali de dahil oldu.
MANEVİ MİRAS VE DİNİ ÂLİMLERLE BULUŞMA
Siyasi temaslarının yanı sıra Bağdat’ın köklü tarihi ve manevi merkezlerini ziyaret eden Davutoğlu; Abdülkadir Geylani, İmam-ı Âzam Ebu Hanife, İmam Kâzımeyn ve Cüneyd-i Bağdadi’nin makam ve külliyelerinde incelemelerde bulundu. İmam-ı Âzam Külliyesi ziyareti sırasında Irak Fıkıh Meclisi’nin baş âlimi Şeyh Ahmed Hasan Taha ile görüşen Davutoğlu, bölgedeki dini kurumların yöneticileriyle İslam dünyasındaki dayanışma ihtiyacını değerlendirdi.
Bağdat’taki temaslarının ardından Necef’e geçen Davutoğlu, Necef Valisi Yusuf Gennavi ile görüştü ve bölgenin önde gelen düşünce merkezlerinden Alameyn Enstitüsü’nü ziyaret etti. Burada akademisyenler ve araştırmacılarla buluşan Davutoğlu, Irak’ın geleceği, bölgesel çatışmaların sonlandırılması ve Türkiye-Irak ilişkilerinin vizyonu üzerine bir değerlendirme toplantısı yaptı.
Necef programında İmam Ali’nin türbesini ziyaret eden Davutoğlu, burada Şii dünyasının tanınmış isimlerinden Cevad el-Hoyi ile de görüş alışverişinde bulundu. Ardından İslam tarihinin bir diğer kadim merkezi olan Kûfe’ye geçen Davutoğlu; tarihi Kûfe Camii ile Müslim bin Akil, Hani bin Urve ve Muhtar es-Sekafi’nin makamlarını ziyaret ederek yetkililerden bilgi aldı.
KERBELA TEMASLARI VE ORTAK KÜLTÜR VURGUSU
Programın son ayağını Kerbela ziyareti oluşturdu. Kerbela’da Hz. Hüseyin ve Hz. Abbas’ın makamlarını ziyaret ederek dua eden Davutoğlu, kentin en saygın dini otoritelerinden ve makamların şer’i mütevellisi olan Şeyh Abdülmehdi el-Kerbelaî ile bir araya geldi. Görüşmede, İslam coğrafyasının içinden geçtiği çalkantılı süreç, mezhepsel gerilimlerin aşılması ve bölge halkları arasındaki köklü kardeşlik bağlarının tahkim edilmesi gerektiği vurgulandı.
Irak ziyareti boyunca temas ettiği tüm aktörlere iki ülke ilişkilerinin derinliğine dair mesajlar veren Davutoğlu, Ankara ile Bağdat arasındaki bağların sıradan bir komşuluk ve sınır ilişkisinden ibaret olmadığını; ortak tarih, kültür ve toplumsal dokunun iki ülkeyi birbirine ayrılmaz biçimde bağladığını dile getirdi.
Ziyaret vesilesiyle Türkiye’nin Bağdat Büyükelçiliği ve ilgili diplomatik temsilciliklerini de ziyaret ederek sahadaki diplomatik misyon şefleriyle bir araya gelen Davutoğlu, yürütülen çalışmalar hakkında brifing aldı. Iraklı yetkililer ve dini liderlerin gösterdiği yoğun ilginin, Davutoğlu’nun Dışişleri Bakanlığı ve Başbakanlığı döneminden bu yana Irak’ın tüm etnik, dini ve siyasi gruplarıyla sürdürdüğü dengeli diyaloğun bir sonucu olduğu değerlendirildi.
