Avrupasız yalta: Trump, Şi ve Putin ilk kez üçlü zirvede

Avrupasız yalta: Trump, Şi ve Putin ilk kez üçlü zirvede

Dünyanın gözü perşembe günkü Trump, Şi Cinping ve Putin zirvesinde. 81 yıl önceki Yalta Konferansı’na benzetilen üçlü zirvede Avrupa’nın temsil edilmemesi dikkat çekti. Çin’in Şenzen kentindeki zirve için ‘yeni dünya düzeninin işaret fişeği’ değerlendirmesi yapıldı.

Asya-Pasifik Ekonomik İş Birliği (APEC) zirvesi kapsamında Çin’in Şenzen kentinde gerçekleşmesi beklenen buluşmada ABD Başkanı Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Putin ilk kez aynı masaya oturacak. Ancak buluşmada Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık temsilcileri yer almayacak. “Yalta 2.0” benzetmesi yapılan zirvede Avrupa kıtasına yönelik karar alınması ihtimali endişeleri artırdı. İkinci Dünya Savaşı sonlarında Kırım’ın Yalta şehrinde bir araya gelen Roosevelt, Stalin ve Churchill Avrupa sınırlarını çizmişti.

YENİ DÜNYAYI DİZAYN ZİRVESİ

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski de geçen ay yaptığı açıklamada, üç ülkenin kendi aralarında nüfuz alanlarını yeniden paylaşabileceği endişesini dile getirmiş, alınacak kararlardan etkilenecek ülkeler masada olmadan büyük güçlerin pazarlık yapması ihtimaline yönelik uyarılarda bulunmuştu. Zirvenin gündeminde nükleer pazarlıklar, Ukrayna ve İran Savaşı bulunuyor. Uzmanlar, zirveden kapsamlı bir anlaşma çıkmasa bile üç liderin aynı masada buluşmasının uluslararası sistem açısından bir kırılma noktası olabileceği değerlendirmesi yapıyor.

1711krt01a-tum.png

MASADA OLMAYAN AVRUPA MENÜDE Mİ?

ABD, Çin ve Rusya liderleri perşembe günü Shenzhen’de ilk kez üçlü zirvede buluşuyor. Pekin’in “çığır açıcı” dediği toplantı, 1945’te dünyayı paylaşan Yalta’nın hayaletini Avrupa’nın üzerine saldı. Masaya çağrılmayan AB ile Ukrayna, Moskova’nın açıkça “yeni Yalta” istediği bir pazarlıkta kendi kaderlerinin kendileri olmadan çizilmesinden korkuyor.

P ekin, üç nükleer süper gücü ilk kez aynı masada buluşturacak zirveyi resmen ilan etti. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning dün, ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in 19 Kasım’da APEC zirvesi sırasında görüşeceğini açıkladı. Mao, liderlerin dünya barışını ve büyük güçler arası stratejik istikrarı ele alacağını belirterek buluşmanın “çığır açıcı önemde” olduğunu söyledi.

Kırım’dan Shenzhen’e: Zirve, Avrupa’da Şubat 1945’teki Yalta Konferansı’nın hatırasını canlandırdı. Kırım sahilindeki o toplantıda Roosevelt, Churchill ve Stalin, savaş sonrası dünyayı masada olmayan küçük ulusların başı üzerinden paylaşmıştı. Putin bu çağrışımdan kaçmıyor: 4 Kasım’da Moskova’da Yalta heykelinin önünde okul çocuklarına, “Bunlar, savaştan sonra dünyanın nasıl düzenleneceğini görüşen üç büyük gücün liderleriydi” diye anlattı. Rus baş müzakereci Vladimir Medinski hedefi açıkça koydu: Avrupa’da “yeni, modern bir Yalta ya da Potsdam” olacak bir güvenlik sistemi.

Avrupa kapının önünde: Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, zirvenin “Yalta İki, Üç ya da Dört” olmasını kesinlikle istemediğini söyledi. Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha ise “Rusya küresel bir güç değil, küresel bir sorundur” çıkışını yaptı. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, yaptırımlar ya da güvenlik mimarisi gibi meselelerin Avrupalılar olmadan çözülemeyeceğini hatırlattı. Ancak Avrupa, geçen hafta ABD’nin Abu Dabi’de yürüttüğü Rusya-Ukrayna görüşmelerinde de ana masanın dışında tutulmuştu. Avrupalı liderlerin Dublin zirvesinden çıkardığı yanıt ise İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya ve Polonya’nın güvenlik danışmanlarından bir komite kurmak oldu.

Topal ördeğin hesabı: Trump, Ukrayna’nın gündemde olmadığını, İran savaşının bitirilmesini ve nükleer silahsızlanmayı konuşacaklarını söylüyor. Cephaneliğini büyüten Çin ise üçlü silahsızlanma müzakerelerini “ne adil ne makul ne de gerçekçi” buluyor. Ara seçimde Kongre’nin iki kanadını Demokratlara kaptıran Trump’ın zayıflığı da masada. Brookings’ten Jonathan Czin, “Neden ikisi de zamanı ve kozları tükenen bir liderle anlaşma yapsın?” diye soruyor. Yalta, Pekin için de hoş bir anı değil: Stalin o masada Mançurya’da Sovyet ayrıcalıkları koparmıştı. Analistler, tarihi bir fotoğraftan öte somut sonuç beklemiyor. Ancak 2002’de Vilnius’ta “Artık Yalta’lar olmayacak” diyen George W. Bush’un ülkesi, bugün nüfuz alanları diplomasisini resmi stratejisine yazmış durumda. Putin için o tek fotoğraf karesi bile zafer sayılacak.

AB’DEN ADAYLARA ÖNCE PAZAR, SONRA ÜYELİK

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, aday ülkelerin temel reformları gerçekleştirmesi karşılığında tek pazarın belirli sektörlerini üyelikten önce açacaklarını söyledi. 2026 AB Genişleme Forumu’nun açılışında konuşan von der Leyen, amaçlarının bütünleşmenin faydalarını üyelik beklenmeden vatandaşlara ulaştırmak olduğunu belirtti. “İlke basit: Reformlarda ilerleme, bütünleşmede ilerleme ve her iki taraf için yeni pazarlar getirir” diyen von der Leyen, “Uzun yıllardan sonra ilk kez önümüzde gerçek bir genişleme ihtimali var” ifadesini kullandı. Karadağ’ın müzakerelerde bitiş çizgisine yaklaştığını, Arnavutluk’un etkileyici ilerleme kaydettiğini, Moldova ve Ukrayna’nın da olağanüstü baskılara rağmen yolunda ilerlediğini anlattı. 2004’te 10 ülkenin katılımının kişi başına gelirleri yüzde 10 artırdığını hatırlatan von der Leyen, “Daha büyük bir Birlik, harekete geçebilen bir Birlik olarak kalmalı” diyerek karar alma süreçlerinin etkinleştirilmesi gerektiğini vurguladı.

YORUMLAR
YORUM YAZ
İÇERİK VE ONAY KURALLARI: KARAR Gazetesi yorum sütunları ifade hürriyetinin kullanımı için vardır. Sayfalarımız, temel insan haklarına, hukuka, inanca ve farklı fikirlere saygı temelinde ve demokratik değerler çerçevesinde yazılan yorumlara açıktır. Yorumların içerik ve imla kalitesi gazete kadar okurların da sorumluluğundadır. Hakaret, küfür, rencide edici cümleler veya imalar, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar içeriğine bakılmaksızın onaylanmamaktadır. Özensizce belirlenmiş kullanıcı adlarıyla gönderilen veya haber ve yazının bağlamının dışında yazılan yorumlar da içeriğine bakılmaksızın onaylanmamaktadır.
Diğer Haberler
Son Dakika Haberleri
KARAR.COM’DAN