15 Temmuz ve Fatih Sultan Mehmet Köprüleriyle birlikte dokuz otoyolun özelleştirileceği haberi büyük yankı yaptı. Karara tepki gösteren CHP Hazine ve Maliye Politika Kurulu Başkanı Kerim Rota, 2012’de satışa çıkarılan ve 5,7 milyar dolarlık teklif verilen köprüler için dönemin Erdoğan hükümetinin “vatana ihanet” denilerek satışı reddettiğini hatırlattı. 14 yıl sonra aynı varlıklar için hedeflenen gelirin 4 milyar dolar seviyesine düştüğüne dikkat çekti.
3.5 MİLYAR DOLAR İÇİN DEĞER Mİ?
Ekonomist İris Cibre satış kararının bütçeye toplu gelir koymak için uzun vadeli gelirden vazgeçmek olduğunu açıkladı. “OVP’de 185 milyar liralık özelleştirme geliri beklendiğini biliyorduk. Gelir getiren köprü ve otoyolların özelleştirilmesi inanılmaz” dedi. İPA Başkanı Doç. Dr. Buğra Gökçe “2 köprü ve 9 otoyol özelleştirmesi için hedeflenen fiyat yaklaşık 155 milyar lira. Yani 3,5 milyar dolar için bu satışı yapmaya değer mi” diye sordu.
SEÇİM EKONOMİSİ İÇİN GELECEK İPOTEK EDİLİYOR
Ekonomi yönetiminin, kasada para kalmadığı için 2025 yılında 600 milyon dolar civarında gelir getiren köprü ve otoyolları satma kararı büyük tepki çekti. Orta Vadeli Planda özelleştirme geliri olarak 185 milyar liralık hedef koyan hükümet, bunun için yabancı yatırımcının en çok ilgi duyduğu risksiz ve sürekli gelir sağlanan köprüleri listenin başına koydu. Uzmanlar, “Bu altın getiren tavuğu kesmek” dedi.
Genel seçim yaklaşırken bütçeyi bir türlü denkleştiremeyen ekonomi yönetimi, yabancı fonlarla yaptığı toplantılar sonrası gelir getiren köprü-otoyolları satma kararı aldı. Devletin kasasına sadece iki köprüden 2024’te 111 milyon dolar 2025’te de 112 milyon dolar para girişi oldu. Otoyollarla birlikte bu rakamın yıllık 500-600 milyon dolara ulaştığı hesaplanıyor. Büyük tepki çeken kararla, seçim ekonomisi harcamalarının karşılanacağı iddia ediliyor. Konu sosyal medyada çığ gibi büyüdü. Uzmanlar, ekonomi yönetiminin enflasyonu düşüremediği için seçimlerde dağıtacağı parayı basmak istemediğini dile getirdi. Yorumlarda bu nedenle elindeki mücevherleri satarak gelecekteki gelirlerden vazgeçmeyi tercih ettiği dile getirildi. Geçmişte Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın fiyatı az bularak iptal ettiği bu ihale için yeniden düğmeye basılması akademisyenlerden siyasetçilere kadar her kesimin tepkisini çekti. Kulislerde, bu kararın yabancı fonların, dolar arayan hükümete ‘köprüleri satarsanız, para gelir’ önerisi üzerine alındığı öne sürüldü.
5,7 MİLYAR DOLAR TEKLİF EDİLMİŞTİ
CHP Parti Meclisi Üyesi Ekonomist Kerim Rota da, 2012’de 5,7 milyar dolara Koç-Ülker ortaklığına satılan köprülerin dönemin Başbakanı olan Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından, bu kadar ucuza verilmesinin vatana ihanet olarak değerlendirerek iptal ettiğini yazdı. Rota, “2012’de ihalenin yapıldığı zaman ABD 10 yıllık tahvil faizleri %1,80 ile İkinci Dünya Savaşı’ndan sonraki en düşük seviyesindeydi. Türkiye risk primi de 125 baz puan ile tarihinin en düşüğündeydi. Dolayısıyla ihalenin yapıldığı dönemde şirketlerin uzun vadeli finansmana erişimi ucuz ve kolaydı. Bu koşullar altında bile ihalede en iyi teklif, köprü ve otoyolların yaklaşık 11 yıllık gelirine eşdeğer olan 5,7 milyar dolar oldu. O günkü hükümet de bu fiyatı yetersiz bularak ihaleyi iptal etti. Peki bugün bu ihale hangi şartlarda yapılabilir? 2012’de beğenilmeyen 5,7 milyar doların çok üstünde bir teklif gelebilir mi?” diye yazdı.
BUGÜNKÜ ŞARTLARDA 2012 RAKAMI ZOR
2012’de iptal edilen ihale şartlarının bugün karşılanmasının zor olduğunu yazan Rota, “O dönem 25 yıllık işletme hakkı için teklif edilen 11 yıllık peşin ödeme bugün verilebilir mi? Oldukça zor görünüyor. O zaman akla şu soru geliyor. Katılımcıların bu derin iskontoyu yapmaması için kur riskleri ortadan mı kaldırılacak? Yarım asırlık köprü ve otoyollara dövize endeksli bir geçiş ücreti garantisi mi verilecek?” diye yazdı. Ekonomist İris Cibre de, satış kararının bütçeye toplu gelir koymak için uzun vadeli gelirden vazgeçmek olduğunu yazdı. Cibre, “OVP’de 185 milyar liralık özelleştirme geliri beklendiğini biliyorduk. Şaşırtıcı olmadı da. Zaten yapılmış, gelir getiren köprü ve otoyolların özelleştirilmesi inanılmaz Bütçeye toplu gelir yaratmak için, uzun vadeli sürekli gelirden vazgeçiliyor olacak” dedi. Vatandaş da, sosyal medya platformu X’te “Bugün bütçeye gelir yaratacaklar, bir iki yıl seçim öncesi kullanacaklar ama gelecek iktidarlar sadece borcu ödeyecek” diye yorum yaptı.
SATIŞA DEĞER Mİ TARTIŞMASI
Doç. Dr. Buğra Gökçe, de sosyal medyadan yaptığı paylaşımda satışa değer mi sorusunu gündeme taşıdı. Buğra, “Eski OVP’de 2026 yılı özelleştirme hedefi 30 milyar liraydı. Yeni OVP’de 185 milyar lira. Demek ki 2 köprü ve 9 otoyol özelleştirmesi için hedeflenen fiyat yaklaşık 155 milyar lira. 3,5 milyar dolar. 3,5 milyar dolar için bu satışı yapmaya değer mi? Yılda 2 köprüden elde edilen net gelir 112 milyon dolar. Demek ki özelleştirme sonrasında köprü ve otoyol ücretleri yeni işletmeci tarafından fahiş şekilde arttırılacak. 16 milyon İstanbullu başta olmak üzere köprü ve otoyolları kullanan herkesin ulaşım maliyeti artacak. Artan ulaşım ve nakliye maliyetleri gıda sektörü başta olmak üzere tüm sektörleri etkileyecek. Hayat daha pahalı olacak. Köprü ve otoyol geçişlerini daha uygun fiyatlı hale getirip, iç taşımacılığı rahatlatmak, halkın da daha uygun fiyata seyahat etmesini sağlamak da bir seçenek. Güzel ülkemizin altın bileziklerinin satılmasına hiç gerek yok” ifadelerini kullandı.
