Arayüz Kampanyası tarafından Türkiye genelinde 18-30 yaş arasındaki bin 255 genç ile gerçekleştirilen "Arayüz Gençlik Araştırması: Siyasi Eğilimler, Sosyal Konumlanma ve Mobilizasyon Araştırması 2026" başlıklı çalışmanın sonuçları kamuoyuyla paylaşıldı. Bilgisayar destekli telefon anketi yöntemiyle 27-31 Temmuz 2026 tarihleri arasında yürütülen araştırmanın ayrıntılarını Arayüz Kampanyası Direktörü Nevzat Taşçı ile Saha Araştırmacısı Yusuf Said Akcakaya aktardı. Çalışmada gençlerin ekonomik koşulları, duygu durumları, siyasete yönelik ilgileri, sandığa gitme niyetleri ve siyasi temsil algıları detaylı olarak incelendi.
EN TEMEL PROBLEMLER EKONOMİ VE İŞSİZLİK
Araştırmada gençlerden Türkiye’de karşı karşıya kaldıkları en kritik sorunlardan en fazla iki tanesini seçmeleri istendi. Elde edilen verilere göre ekonomi ve işsizlik, gençlerin en çok işaret ettiği temel sorun alanları oldu. Raporlandırmada; barınma krizinin, gelecek planı yapamamanın ve evlenme süreçlerinin de gençler tarafından doğrudan ekonomi ile istihdam problemleriyle bağlantılı olarak görüldüğü kaydedildi.
Geçim durumları üç farklı kategoride değerlendirildiğinde, gençlerin yüzde 40’ının geçinemediğini, yüzde 39’unun ise geçinebildiğini ancak herhangi bir birikim yapamadığını beyan ettiği görüldü. Bu verilere göre genç nüfusun yaklaşık beşte dördü ya geçim sıkıntısı yaşıyor ya da sadece günü kurtararak birikim imkânından yoksun kalıyor. İstihdam türüne göre yapılan analizde ise mavi yakalı çalışanlar ile işsiz gençler arasında geçinemediğini belirtenlerin oranının yüzde 50 sınırına yaklaştığı vurgulandı.
GENÇLER YÜKSEK STRES VE KAYGI ALTINDA
Araştırma kapsamında gençlerin psikolojik ve duygu durumları da analiz edildi. 10 puanlık değerlendirme ölçeğinde stres ve kaygı, 6,4 puanla gençlerin en üst düzeyde hissettiği duygu olarak ilk sırada yer aldı. Öfke 5,5 puanla ikinci sırada gelirken, çaresizlik duygusu üçüncü sıraya yerleşti. Veriler, katılan gençlerin yaklaşık yarısının yüksek seviyede stres ve kaygı yaşadığını gösterdi.
Yaş gruplarına göre bakıldığında, stres düzeyinin 22-25 yaş aralığında 6,7 puana ulaşarak en yüksek seviyeye çıktığı tespit edildi. Bu durumun, ilgili yaş grubunun üniversiteden mezun olma, iş arama ve çalışma hayatına adım atma evreleriyle çakışmasından kaynaklandığı belirtildi. Cinsiyet kırılımında ise kadın gençlerin stres puanının erkeklere kıyasla yaklaşık 0,8 puan daha yüksek olduğu saptandı.
Ekonomik koşulların psikolojik duruma doğrudan yansıdığı gözlemlendi. Rahat bir şekilde geçinip birikim yapabildiğini ifade eden grupta stres düzeyi en düşük, umut düzeyi ise en yüksek seviyede ölçüldü. Geçinemediğini aktaran grupta ise tam tersi bir tablo ortaya çıkarak stres en yüksek, umut ise en düşük değerleri aldı.
SANDIĞA KATILIM NİYETİ YÜKSEK, SİYASETE İLGİ DÜŞÜK
Çalışmaya göre gençlerin yüzde 22’si siyasetle doğrudan ilgilendiğini ifade ederken, yüzde 34’ü "biraz ilgilendiğini" dile getirdi. Böylece gençlerin yarıdan fazlasının siyasi konulara kısıtlı bir ilgi duyduğu ya da hiç ilgilenmediği ortaya çıktı. Siyasete mesafeli yaklaşıma rağmen, gençlerin yüzde 74’ü yapılacak bir sonraki seçimde sandık başına giderek oy kullanmayı hedeflediğini bildirdi. Siyasetle hiç ilgilenmediğini beyan eden grupta bile seçime katılma niyetinin yüzde 65 düzeyinde seyrettiği kaydedildi.
"SİYASET DEĞİŞİM VE TEMSİL İMKÂNI SAĞLAMIYOR"
Araştırma, genç nüfusun büyük bir kısmının mevcut siyasi yapının kendilerine temsil imkânı, söz hakkı veya değişim sunmadığı görüşünde birleştiğini ortaya koydu. Gençlerin yaklaşık beşte üçü kendi gelecekleri üzerinde karar verici konuma sahip olmadığını düşünürken, yüzde 65’i yaşadıkları sorunların siyasi partilerce gündeme getirilmediğini savundu.
Seçmen davranışları ve parti tercihleri bazında yapılan analizlerde de paralel bulgular elde edildi. AK Parti’ye oy veren gençler arasında yapılan incelemede, bu kitle içindeki gençlerin yüzde 41’inin seçimlerin bir değişim getirmeyeceğine inandığı, yüzde 58’inin ise sorunlarının yeterince dile getirilmediğini düşündüğü saptandı. Ayrıca bir önceki seçimde AK Parti’ye oy vermiş ve gelecek seçimde de oy kullanmayı düşünen gençlerin yüzde 41’lik kesimi, "ekonomik durumun düzelmemesi halinde" önümüzdeki seçimlerde AK Parti’ye oy vermeyeceğini belirtti.
Temsil beklentilerine bakıldığında ise gençlerin yüzde 80’i Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) ve yerel yönetim organlarında daha fazla genç siyasetçinin yer almasını istediğini beyan etti. Bununla birlikte, koşulların elverişli olması ve finansal engellerin bulunmaması durumunda dahi bizzat siyasete atılmak isteyenlerin oranı yüzde 31’de kaldı. Bu fark, gençlerin kişisel olarak siyasete girmekten ziyade kendilerini temsil edecek akranlarının yönetim kademelerinde bulunmasını talep ettiğini gösterdi.
İKİNCİ TUR CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİM SENARYOSU
Araştırmada İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu ile CumhurbaşkanıRecep Tayyip Erdoğan’ın yarışacağı muhtemel bir ikinci tur cumhurbaşkanlığı seçimi senaryosu da katılımcılara yöneltildi. Kararsız seçmenler dağıtılmadan yapılan hesaplamada Ekrem İmamoğlu’nun oy oranı yüzde 43,4, Recep Tayyip Erdoğan’ın oy oranı ise yüzde 29,5 olarak ölçüldü. Kararsızların oranı yüzde 27 olarak kayıtlara geçti.
Kararsız oyların orantısal olarak dağıtılması durumunda ise Ekrem İmamoğlu’nun oy oranının yaklaşık yüzde 60 seviyesine ulaştığı aktarıldı.
