İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD), internet ve sosyal medya platformlarındaki sansür uygulamalarına ilişkin çarpıcı veriler içeren basın açıklamasını kamuoyuyla paylaştı.
Derneğin izleme projesi EngelliWeb verilerine dayandırılan açıklamada, Eylül ayında 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun kapsamında rekor düzeyde erişim engelleme kararı alındığı vurgulandı.
BİR AYDA GEÇEN YILIN TOPLAMI AŞILDI: 35 MİLYONDAN FAZLA TAKİPÇİ ETKİLENDİ
İFÖD’ün tespitlerine göre; 1-30 Eylül 2026 tarihleri arasında, 5651 sayılı Kanun’un 8. ve 8/A maddeleri uyarınca en az 1.270 X (eski adıyla Twitter) hesabı erişime engellendi. Bu hesapların yüzde 90’ı platform tarafından "ülke kısıtlaması" uygulanarak doğrudan Türkiye sınırları içinden görünmez kılındı.
Engellemelerin hızlanma grafiğine dikkat çekilen açıklamada, kararların 941’inin ayın ikinci yarısında alındığı kaydedildi. Dernek, 2025 yılının tamamında 8/A maddesi kapsamında erişime engellenen X hesabı sayısının 995 olduğunu hatırlatarak, yalnızca 2026 Eylül ayında ulaşılan rakamın geçen yılın toplamını geride bıraktığını ifade etti.
Takipçi sayısına erişilebilen 1.227 hesabın toplam erişim havuzunun 35 milyonu aştığı belirtilirken; engellenen hesapların 362’sinin 10 bin, 70’inin 100 bin, 10’unun ise 500 binden fazla takipçisi olduğu bilgisi verildi.
SANSÜRÜ KAYIT ALTINA ALAN ENGELLİWEB DE KAPATILDI
Açıklamada, Türkiye’de uygulanan dijital sansürü 2008 yılından bu yana günbegün belgeleyen EngelliWeb’in resmî X hesabı olan @engelliweb adresinin de engellendiği duyuruldu.
X yönetiminin 1 Ekim 2026 tarihinde İFÖD’e ilettiği bildirime göre; söz konusu engelleme kararının Siber Güvenlik Başkanlığı (SGB) tarafından platforma ulaştırılan ve 8/A maddesine dayandırılan bir idari/adli karardan kaynaklandığı aktarıldı. Kararın ayrıntılarının ve gerekçesinin ise dernekle paylaşılmadığı kaydedildi.
GAZETECİLER, BAĞIMSIZ MEDYA, STK’LAR VE EKONOMİSTLER HEDEFTE
Eylül ayındaki engelleme dalgası, kamuoyunun yakından takip ettiği haber kaynaklarından sivil toplum temsilcilerine kadar çok geniş bir yelpazeye uzandı.
Türkiye’den görünmez kılınan hesaplar arasında gazeteciler Erk Acarer, Naz Yavuzarslan, Canan Kaya, Meral Danyıldız, Özlem Akarsu Çelik, Fırat Fıstık, İrem Afşin ve İFÖD kurucularından Prof. Dr. Yaman Akdeniz yer aldı.
Haber kuruluşları ve yayın mecralarından Kısa Dalga, soL Haber, Evrensel, Mezopotamya Ajansı, JinNews, Velvele ve Kaos GL Haber hesapları erişime kapatıldı. Ekonomi alanında bağımsız analizleriyle öne çıkan Prof. Dr. Veysel Ulusoy, İnan Mutlu ve Emre Şirin’in hesaplarına da erişim kısıtlaması getirildi.
Sivil toplum alanında ise Kaos GL Derneği, Uluslararası Af Örgütü Türkiye Temsilciliği, Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA), Barış Akademisyenleri, Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu, Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu, Kadın Koalisyonu, Türkiye Psikiyatri Derneği, Ali İsmail Korkmaz Vakfı (ALİKEV), TİP LGBTİ+ Bürosu ve Umut-Sen’in yanı sıra Başaran Aksu, Levent Pişkin ve yazar Haluk Hepkon’un hesapları da listeye girdi.
GEREKÇELER: "AİLEM GÜVENDE" OPERASYONLARINDAN FON KRİZİNE
Erişim engellerinin gerekçeleri arasında geniş kapsamlı idari ve adli soruşturmalar öne çıktı. LGBTİ+ dernekleri, hak savunucuları ve aktivistlerin hesaplarının "Ailem Güvende" operasyonları kapsamında hedef alındığı; çok sayıda yetişkin içerik hesabının da "müstehcenlik" savıyla kapatıldığı belirtildi.
Ayrıca gündemdeki borsa/fon soruşturması ve Narin Güran cinayeti hakkında paylaşım yapan bağımsız hesapların da engellemelerden payını aldığı kaydedildi. Dosyalarda "dezenformasyon", "millî güvenlik", "piyasa manipülasyonu", TCK 217/A maddesi (halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma) ile çeşitli dini yapılanma ve gruplara yönelik soruşturmaların gerekçe gösterildiği bildirildi.
"1.270 HESAPTAN YALNIZCA 115'İNİN KARAR DAYANAĞI BİLİNİYOR"
Yargı süreçlerindeki denetimsizlik ve şeffaflık krizine dikkat çeken İFÖD, kararların ne kamuoyuna açıklandığını ne de muhataplara tebliğ edildiğini savundu. İncelemeye alınan 1.270 hesaptan yalnızca 115’inin karar dayanağına ulaşabildiklerini belirten dernek, geriye kalan 1.155 hesabın hangi somut mahkeme kararıyla görünmez kılındığının bilinmediğini aktardı.
Açıklamada öne çıkan bazı mahkeme kararları şu şekilde sıralandı:
İstanbul 7. Sulh Ceza Hâkimliği: 12 Eylül 2026 tarihli kararıyla LGBTİ+ kurumları, üniversite toplulukları ve bireysel hesaplardan oluşan toplam 179 internet ve sosyal medya adresini, kalıp ifadeler dışında gerekçe sunmaksızın engelledi.
İstanbul 1. Sulh Ceza Hâkimliği: 29 Eylül 2026 tarihli kararıyla bağımsız haber portalı T24’ün internet sitesinin tamamına ve X hesabına, sitede son bir yılda yayımlanan 118 haber gerekçe gösterilerek ve "aile yapısını zayıflatma" iddiasıyla erişim engeli getirdi.
Mersin 3. Sulh Ceza Hâkimliği: İl Emniyet Müdürlüğü’nün doğrudan başvurusu üzerine Evrensel, ALİKEV, Barış Akademisyenleri ve Af Örgütü hesaplarının "sayfalarının tümüne" engel koydu.
Ankara 1. Sulh Ceza Hâkimliği: "Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma" gerekçesiyle Prof. Dr. Veysel Ulusoy’un da aralarında bulunduğu hesapları toptan erişime kapattı.
Adana 4. Sulh Ceza Hâkimliği: Emniyetin açık kaynak ekran görüntülerine dayanarak "millî güvenlik" gerekçesiyle 47 hesabı görünmez kıldı.
İFÖD'DEN ÇAĞRI: "8/A MADDESİ ANAYASA MAHKEMESİ'NE GÖTÜRÜLMELİ"
Açıklamanın sonuç bölümünde Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) Artı Media GmbH pilot kararına atıfta bulunuldu. Yüksek Mahkeme'nin 8/A maddesinin keyfi müdahalelere açık olduğuna ve yapısal hak ihlali yarattığına hükmettiğini hatırlatan İFÖD, şu çağrıda bulundu:
"Eylül ayı, bu yapısal sorunun kitlesel bir sansür düzenine dönüştüğünü açıkça göstermektedir. Sulh ceza hâkimlikleri yapılan itirazlarda 8/A maddesini Anayasa’nın 152. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi’nin önüne taşımalıdır. 'Ailem Güvende' operasyonları kapsamında getirilen keyfi engeller derhâl kaldırılmalı; internet sitelerine ve hesaplara yönelik toptan kapatma uygulamasına son verilmelidir. Sansürü belgeleyen EngelliWeb hesabına yönelik engel acilen kaldırılmalı, karar gerekçeleri kamuoyuna açıklanmalıdır."
