Doğu Anadolu Fay Hattı üzerindeki 10 ilde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerde 53 binin üzerinde canımızı yitirdik. Yüzlerce ev yerle bir oldu. Sıvılaşmış zemin, bilimsel temele dayanmayan imar afları, kötü malzeme kullanımı gibi nedenlerle depremde evleri yerle bir olan afetzedelerin çilesi bitmedi. Kendileri için yapılan afet konutlarının fay hattı, heyelan bölgesi ve dere yatağına yapılması gerçeği karşısında bir kez daha yıkıldı.
FAY HATTI, HEYELAN BÖLGESİ, DERE YATAĞI
Gaziantep Şahinbey’e bağlı Kürüm Köyü’nde dere yatağı kapatılarak inşa edilen deprem konutlarında heyelan riski nedeniyle evler boşaltıldı. 1999 Gölcük Depremi’nin ardından Yalova Subaşı’nda inşa edilen deprem konutlarının altında aktif fay hattı olduğu ortaya çıktı. Kahramanmaraş Göksun’da mühendislik hatası nedeniyle evler yağıştan zarar gördü. Son olarak Osmaniye Kadirli ‘ye bağlı Tekeli Köyü’nde depremzedeler için yapılan evler su altında kaldı.
DERS ALMIYORUZ
Osmaniye’de yağışların ardından deprem evlerini su bastı. Duruma tepki gösteren afetzedeler “Devletimize anlatamadık bir türlü. ‘Buraya ev yapmayın, göl yeri’ dedik, dinlemediler. Yine perişan olduk” diye tepki gösterdi. 2 gün önce de Kahramanmaraş’ta aynı manzara vardı. Yaşananlar “Ne zaman ders alacağız?” sorusunu yine sordurttu.
Aktif fayların üstüne, dere yataklarına inşa edilen, sıkı denetlenmeyen, yönetmeliklere aykırı yapılan konutlar... Çıkarılan imar afları... Ve her defasında yitirilen on binlerce can... Uzmanların “kader değil ihmal” diye nitelendirdiği facialardan ders çıkarmayan sorumlular, acılar unutulduktan sonra bildiklerini okumaya devam ediyor. Asırlardır değişmeyen bu kafa yapısı, yeni felaketleri de beraberinde getiriyor. Daha 3 yıl önce Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinde 11 ilde 50 binden fazla kişi can verdi, yüz binlerce yapı yerle bir oldu. Hükümet, yıkılan binalar yerine 450 bin konut ve iş yeri teslim etti. Ancak yeni binalarla ilgili her geçen gün yeni bir sorun gündeme geliyor. Tıpkı Osmaniye’nin Kadirli ilçesine bağlı Tekeli Köyü’nde olduğu gibi.
DAHA ÖNCE DE YAŞADIK
Afetzedeler için yapılan deprem evleri, birkaç gün süren şiddetli yağışların ardından su altında kaldı. Yaşananlara tepki gösteren Sami Milli isimli vatandaş “Devletimize anlatamadık bir türlü. ‘Buraya ev yapmayın, göl yeri’ dedik, dinlemediler. Mezarlığımız, evler ve arazilerimiz komple sular altında. 60-70 santimetre su var, dün daha fazlaydı. Eşyalarımızı zor kurtardık. Üç seneden beri perişanız. Getirdiler göl yerine ev yaptılar” dedi. Bir başka köy sakini Ali Milli de “Uyarılarımıza rağmen ısrarla burayı tercih ettiler. Gerekli mercilere de başvurduk, sonuç alamadık. Bu su daha az. Allah muhafaza yukarıdaki barajın kapaklarını açsalar 2 metreyi aşacak şekilde su gelir buraya. Biz bunu daha önce yaşadık. Lütfen sesimizi duysunlar” ifadelerini kullandı.
Zafer Peçen ise şunları söyledi: “Burada hak sahibiyim. Köy muhtarına, TOKİ’ye, AFAD’a da bildirdik. ‘Burası dere yatağıdır, su baskını çok oluyor’ dedik. Hepsi biliyordu. Gölün içine ev yaptılar. Oturulacak hali yok. Kayıkla mı geçeceğiz köye? Köy ile irtibatımızı nasıl sağlayacağız? Evlerimizin buradan kaldırılmasını istiyoruz. Herkes eşyalarını bir yerlere koymuş; yağmur, çamur içinde ne yapacağımızı bilmiyoruz.”
GEÇİCİ ÇÖZÜMLER
13 Şubat’ta Kahramanmaraş’ın Göksun ilçesine bağlı Yantepe Mahallesi’nde de su baskını meydana gelmişti. Deprem konutlarından bazıları kullanılamaz hale geldi. Vatandaşlar “Başta Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere ilgili kurumların desteğini görüyoruz ancak sahada yaşanan mühendislik sorunları ciddi mağduriyetlere yol açıyor. Yüklenici firmaya ulaşamıyoruz. İl müdürlüğüne yapılan bildirimlerde ise geçici çözümler öneriliyor” şeklinde konuştu. Gaziantep Şahinbey’e bağlı Kürüm Köyü’nde ise dere yatağı kapatılarak inşa edilen deprem konutlarında heyelan riski nedeniyle evler boşaltıldı.
AKTİF FAY HATTININ ÜSTÜNE EV YAPILMIŞ
17 Ağustos 1999 depreminin ardından Yalova Subaşı’nda inşa edilen kalıcı konutların altından “Altınova” olarak bilinen aktif fay hattının geçtiği öne sürüldü. Maden Tetkik ve Arama’nın (MTA) resmi sitesinde yer alan fay haritası iddiayı doğruluyor. Cumhuriyet’ten Emirhan Çoban’a konuşan Jeoloji Mühendisi Aytaç Aydınbaş “Zemin çalışmaları düzgün yapılsaydı bu fay hattı mutlaka fark edilirdi. Depremin ardından bir konut inşa ediliyorsa, normalde olandan 10 kat daha fazla özen gösterilmeli. Bu durum, maalesef kamu kurumlarımızın senkronize çalışamadığını gösteriyor” dedi. Bölgede yeni yapıların inşa edilmeye devam edildiği de öğrenildi.
EN BÜYÜK ÖRNEK HATAY HAVALİMANI
1975 yılında Amik Gölü kurutularak kazanılan arazilerin bir kısmı tarım alanı olarak kullanıldı. Bir kısmı üzerine de Hatay Havaalanı inşa edildi. 2001 yılında inşaatına başlanan havaalanı 9 Aralık 2007 tarihinde tamamlanarak hizmete girdi. Pek çok bilimsel araştırmada havaalanının jeomorfolojik özelliklerden kaynaklanan taşkın, zemin özelliklerinden kaynaklanan deprem riski altında olduğu uyarısına yer verildi. Ancak ikazlar dikkate alınmadı. Nitekim havaalanı defalarca sular altında kaldı, 6 Şubat depremlerinde de büyük hasar gördü. Bakanlık buna rağmen birinci etap çalışmalarının tamamlanmasının ardından 1 Eylül 2025’te yeniden uçuşlara açtı. Uzmanlar “Olası bir depremde tekrar zarar görecek. Hatay’da onlarca yer varken burada ısrar etmenin yanlış olduğunu yeniden belirtmek istiyoruz” dedi.
