Sağlık Bakanlığı, toplum sağlığını destekleyen önleyici projelere ve koruyucu sağlık yatırımlarına kesintisiz kaynak aktarabilmek adına yeni bir kamu fonu modelini hayata geçirmeye hazırlanıyor. Hazırlanan 25 maddelik kanun teklifi taslağı; tütün mamulleri başta olmak üzere şeker oranı yüksek içecekler ve işlenmiş atıştırmalık ürünlerden belirli oranlarda katkı payı tahsil edilmesini öngörüyor. Yıllık yaklaşık 5,5 milyar paket sigara tüketiminin gerçekleştiği Türkiye'de, yalnızca tütün ürünlerinden fona aktarılacak kaynağın 110 milyar TL barajını aşması hesaplanıyor.
Ürün / Kategori Grubu | Öngörülen Katkı Payı / Kesinti | Tahmini / Hedeflenen Fonlama | Yasal Süreç Takvimi |
Paketli Sigara (Tütün Mamulleri) | Paket başına 20 TL | Yıllık yaklaşık 110 Milyar TL | Ekim - Kasım 2026 (TBMM) |
Paketsiz / Kıyılmış Tütün | Kilogram başına 100 TL | Kayıt dışılık ve sarmalık tüketimi frenleme | Taslak teknik incelemede |
Şekerli İçecekler | 100 ml başına 5 TL'ye kadar (kademeli) | Obezite ve diyabetle mücadele finansmanı | AK Parti grubu değerlendirmesinde |
Paketli Atıştırmalıklar | Satış fiyatının %20'sine kadar | Sağlıksız gıda tüketimini caydırma | Meclis Komisyon süreci bekleniyor |
SİGARADAN 20 TL KATKI PAYI MI ALINACAK?
Sigara ve tütün ürünlerinden paket başına 20 TL katkı payı alınmasını içeren düzenleme, AK Parti TBMM Grubu'nda yapılacak teknik değerlendirmelerin ardından kanun teklifi olarak TBMM Başkanlığına sunulacak ve Ekim veya Kasım 2026 döneminde yasalaşma sürecine girecektir. Taslak metin, ilgili TBMM İhtisas Komisyonları'nda (Sağlık Komisyonu ve Plan ve Bütçe Komisyonu) görüşüldükten sonra Genel Kurul'da oylanarak Cumhurbaşkanı'nın onayına gönderilecektir. Komisyon ve Genel Kurul aşamalarında maddelerin yürürlük tarihlerinde ve kesinti miktarlarında teknik revizyonlar yapılması muhtemeldir.
SAĞLIKLI HAYATA KATKI FONU NEDİR?
Sağlıklı Hayata Katkı Fonu, Sağlık Bakanlığı'nın doğrudan toplum sağlığını koruyucu projelere, bağımlılıkla mücadele birimlerine, kanser erken teşhis merkezlerine ve fiziksel aktivite teşviklerine sürdürülebilir mali kaynak sağlamak için kurmayı planladığı özel bütçeli bir havuzdur. Kanun teklifinin gerekçesinde; tütün, aşırı şeker ve yüksek yağ içeren gıdaların sağlık sisteminde yarattığı kronik tedavi maliyetlerinin, doğrudan bu ürünlerin tüketiminden elde edilecek gelirlerle finanse edilmesi amaçlanmaktadır.
KATKI PAYI DÜZENLEMESİ SİGARA DIŞINDA HANGİ ÜRÜNLERİ KAPSIYOR?
Yeni fon taslağı yalnızca tütün mamulleriyle sınırlı kalmayıp; kilogram başına 100 TL kesintiyle paketsiz açık tütünleri, şeker oranına göre 100 mililitre başına 5 TL'ye kadar şekerli içecekleri ve etiket fiyatının yüzde 20'sine kadar aşırı tüketimi riskli atıştırmalıkları da kapsamaktadır. Taslak metne göre şekerli içeceklerde uygulanacak kesinti tutarı içeceğin ihtiva ettiği şeker yoğunluğuna göre kademelendirilecek, cips ve şekerleme gibi endüstriyel ambalajlı atıştırmalıklar ise doğrudan yüzdelik katkı payına tabi tutulacaktır.
SİGARA 20 TL ZAMLANACAK MI?
Katkı payının nihai fiyatlara birebir 20 TL mi yoksa daha yüksek mi yansıyacağı, kesintinin KDV ve ÖTV hesaplama matrahına dahil edilip edilmeyeceğine bağlıdır. Eğer bu bedel doğrudan maktu bir fon payı olarak sabit tutulursa paket fiyatına 20 TL eklenir; ancak ÖTV matrahı içerisine dahil edilirse maliyet çarpanı devreye gireceğinden raf fiyatına yansıması 25-30 TL seviyelerini bulabilir.
ŞEKERLİ İÇECEKLERDE 1 LİTREDE NE KADAR KATKI PAYI OLACAK?
Taslak metindeki azami tarife uygulandığı takdirde, 100 mililitresinde yüksek şeker barındıran içeceklerden litre başına (1.000 ml) 50 TL'ye varan katkı payı tahsil edilmesi gündeme gelebilir. Bu düzenlemenin hayata geçmesi halinde içecek üreticilerinin yüksek fon bedelinden kaçınmak için içeceklerdeki şeker formülasyonlarını kademeli olarak düşürmesi öngörülmektedir.
