Birleşmiş Milletler (BM) Üniversitesi, insanlığın karşı karşıya olduğu su stresi ve kuraklık riski hakkında çarpıcı bir dosya yayımladı.
Hazırlanan metinde, gezegenimizin temiz su kaynakları üzerindeki baskının artık yönetilemez bir ekolojik iflas noktasına ulaştığı belirtildi.
Birleşmiş Milletler (BM) Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü Direktörü Prof. Dr. Kaveh Madani, bu durumun geçici bir sarsıntı değil, yeni bir normal olduğunu ifade etti.
Uzman isim, yaklaşık 4 milyar insanın her yıl en az bir ay boyunca su bulmakta zorlandığını vurguladı.
MODERN ŞEHİRLERDE SUYUN TÜKENME TEHLİKESİ
Raporda yer alan bölgesel analizler, kentsel alanlardaki durumun vahametini gözler önüne seriyor.
Afganistan'ın başkenti Kabil, su kaynakları bütünüyle tükenen ilk modern metropol olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunuyor.
Meksika'nın başkenti Meksika Şehri ise altındaki devasa su tabakalarının aşırı pompalanması nedeniyle yılda yaklaşık 50 santimetre hızla zemine çöküyor.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) sınırları içindeki güneybatı eyaletlerinde ise Colorado Nehri'nin azalan debisi, yerel yönetimler arasında sürekli bir paylaşım rekabetine yol açıyor.
Prof. Dr. Kaveh Madani, mevcut durumu sadece bir kriz olarak nitelemenin, meselenin kalıcı doğasını gizleyebileceği konusunda uyardı.
EKONOMİK BİR TERİM OLARAK HİDROLOJİK BORÇLANMA
Bilimsel metinde 'su iflası' kavramı, doğanın yağmur ve kar yoluyla sunduğu gelirin, insanlığın harcamasından daha düşük kalması şeklinde tanımlanıyor.
Nehirler, göller ve yer altı akiferlerinden çekilen su miktarının, doğanın kendini yenileme hızını aşması dünyayı hidrolojik olarak borçlu bir hale getiriyor.
İklim değişikliği ile yükselen sıcaklıklar, bu borç yükünü daha da ağırlaştırırken; kalp cerrahı Prof. Dr. Bingür Sönmez gibi farklı disiplinlerden isimlerin de dikkat çektiği yaşam kaynaklarının korunması meselesi, artık hayati bir zorunluluk teşkil ediyor.
Hidrolojik imkanların ötesinde bir yaşam süren toplumların, eski doğal dengelerine dönmesinin artık imkansız olduğu belirtiliyor.
DOĞAL REZERVLERDEKİ KORKUTUCU KAYIP ORANLARI
İstatistiksel veriler, son 10 yıllarda yaşanan yıkımı somutlaştırıyor.
1990 senesinden bu yana yeryüzündeki büyük göllerin yüzde 50'den fazlası su kaybına uğradı.
Büyük yer altı su kaynaklarının yüzde 70'i uzun vadeli bir düşüş trendine girerken, son yarım asırda Avrupa Birliği (AB) toplam yüzölçümü kadar sulak alanın haritadan silindiği kaydedildi.
1970 yılından beri buzulların yüzde 30 oranında küçüldüğü bilgisi, raporun en karamsar detaylarından biri olarak öne çıkıyor.
TARIM VE TEKNOLOJİ ODAKLI ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Birleşmiş Milletler, bu kaotik gidişatı yavaşlatmak için acil eylem planları ve uzun vadeli stratejiler öneriyor.
Küresel su tüketiminin en büyük sorumlusu olan tarım sektöründe ürün deseninin değiştirilmesi ve yüksek verimli sulama sistemlerine geçilmesi ilk sırada yer alıyor.
Yapay zeka ve uzaktan algılama teknikleri kullanılarak insansız hava aracı (İHA) sistemleriyle su takibinin yapılması, kirlilikle mücadele ve sulak alanların yasal koruma altına alınması gerektiği ifade ediliyor.
Araştırmacılar, suyun parçalanmış dünyada siyasi sınırları aşan bir 'köprü' görevi görebileceğine inanırken, iklim krizini sınırlandırmanın tüm ekosistemlerin bekası için kilit rol oynadığını hatırlatıyor.
