Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarını yeniden alabilmesi için S-400 hava savunma sistemleri konusunda nasıl bir formül geliştireceği, yalnızca Washington’da değil Moskova’da da yakından takip ediliyor. Rusya’nın önde gelen gazetelerinden Kommersant, Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 sistemlerinin geleceğini mercek altına aldı.
Veronika Vişnyakova imzasıyla yayımlanan değerlendirmede, Ankara’nın S-400 sistemlerini ya da bunların bileşenlerini Rusya’nın izni olmadan üçüncü bir ülkeye satamayacağı veya devredemeyeceği hatırlatıldı.
ABD’den Kongre’ye F-35 mektubu: Türkiye şartları karşılamadı, Hamas finansmanı “endişe kaynağı”
RUSYA’NIN ONAYI GEREKİYOR
Medya Günlüğü'nün Kommersant’tan aktardığına göre Türkiye ile Rusya arasındaki S-400 sözleşmesi, sistemlerin ya da kritik bileşenlerinin üçüncü taraflara aktarılmasını Moskova’nın onayına bağlıyor.
Gazete, Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov’un 10 Temmuz’da yaptığı açıklamayı da hatırlatarak, Moskova ile Ankara arasında S-400’lerin geleceğine ilişkin temasların sürdüğünü ve konunun Kremlin tarafından “son derece hassas” olarak değerlendirildiğini aktardı.
“BAE’YE SATIŞA MOSKOVA ENGEL OLMAYABİLİR”
Kommersant’ın en dikkat çekici değerlendirmesi ise Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ihtimaliyle ilgili oldu.
Gazete şu ifadeleri kullandı:
“Türkiye’nin Birleşik Arap Emirlikleri ile anlaşmaya varması halinde Rusya’nın böyle bir satışa engel olması pek olası görünmüyor.”
Bu değerlendirmeye gerekçe olarak da BAE’nin NATO üyesi olmaması ve Moskova ile Abu Dabi arasında özel bir gerilim bulunmaması gösterildi.
Kommersant’a göre bu nedenle S-400’lerin BAE’ye yeniden satılması, Rusya açısından yüksek riskli bir adım olarak görülmeyebilir.
TÜRKİYE’NİN F-35 HESABI S-400’E TAKILIYOR
Haberde, Ankara’nın ABD’den F-35 savaş uçakları alma hedefini koruduğu ancak Washington’ın S-400 konusundaki tutumunun süreci tıkadığı belirtildi.
Kommersant, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Türkiye elindeki Rus yapımı S-400 sistemlerinden çıkmadığı sürece F-35 satışına onay vermeye hazır olmadığını yazdı.
Gazete, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın geçen hafta sonu Al Jazeera’ya yaptığı açıklamada, “Sayın Trump’ın F-35 savaş uçakları konusundaki verdiği sözü yerine getirmesini bekliyoruz.” dediğini de hatırlattı.
TRUMP’IN SÖZÜNE RAĞMEN GÖRÜŞMELER TIKANDI
Kommersant, ABD Başkanı Donald Trump’ın 7 Temmuz’da Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında Türkiye’yi yeniden F-35 programına dahil etmeye hazır olduğunu söylediğini aktardı.
Gazeteye göre Trump’ın bu açıklamasının üzerinden bir aydan fazla süre geçmesine rağmen görüşmelerde ilerleme sağlanamadı.
Kommersant, sürecin tıkanmasının temel nedenlerinden birinin ABD Dışişleri Bakanlığı’nın S-400 konusundaki katı tutumu olduğunu yazdı.
S-400’LERİN ABD’DE DEPOLANMASI SENARYOSU DA GÜNDEME GELDİ
Kommersant, Ankara ile Washington arasında S-400’lerin devre dışı bırakılması veya bazı bileşenlerinin ABD’de depolanması gibi seçeneklerin de konuşulduğunu belirtti.
Ancak gazete bu ihtimallerin savunma sanayisi sözleşmelerinin yapısıyla doğrudan çeliştiğini savundu.
Kommersant, “Silah üreticileri teknolojilerinin açığa çıkmaması konusunda son derece hassastır. Gelişmiş silah sistemlerini yalnızca çok sıkı belirlenmiş sözleşmeler çerçevesinde teslim ederler. Türkiye’ye yapılan S-400 satışı da bu tür anlaşmalardan biridir.” değerlendirmesinde bulundu.
Bu nedenle Türkiye’nin S-400’leri ABD’ye devretmesi ya da sistemin kritik parçalarını Amerikan kontrolüne bırakması, Moskova açısından çok daha sorunlu bir senaryo olarak görülüyor.
“ANKARA BAE İLE ANLAŞIRSA MOSKOVA YEŞİL IŞIK YAKABİLİR”
Kommersant’ın değerlendirmesinden çıkan tabloya göre Moskova açısından en kabul edilebilir senaryolardan biri, S-400 sistemlerinin NATO dışındaki ve Rusya ile iyi ilişkilere sahip bir ülkeye devredilmesi olabilir.
Bu noktada BAE öne çıkıyor. Gazete açık biçimde Kremlin’in BAE’ye olası satışa karşı çıkmasının düşük ihtimal olduğunu yazarken, bunun Rusya tarafından verilmiş resmi bir onay olmadığına dikkat çekmek gerekiyor.
Şimdilik söz konusu değerlendirme Kommersant’ın Moskova’daki kaynaklarına dayandırdığı bir analiz niteliğinde.
Trump’tan Netanyahu’ya F-35 resti: Kimse bana Türkiye'ye ne satacağımızı söyleyemez
SELVİ “KÖRFEZ ÜLKESİNE SATILDI” DEMİŞTİ
S-400’lerin üçüncü bir ülkeye satılacağı iddiası daha önce Türkiye’de de gündeme gelmişti.
Hürriyet yazarı Abdulkadir Selvi, 10 Temmuz’da yayımlanan yazısında S-400 sistemlerinin Körfez’deki bir ülkeye satıldığını ileri sürmüştü.
Selvi, “Edindiğim bilgilere göre S-400’ler üçüncü ülkeye satıldı. Satış bugün açıklanacak. S-400’ler Körfez’deki bir ülkeye gidiyor. Birleşik Arap Emirlikleri diyen var, Katar’ı işaret eden var.” ifadelerini kullanmıştı.
Ancak söz konusu haberin ardından Türk hükümetinden bir kaynak, Türkiye’nin elindeki S-400 sistemlerini üçüncü bir ülkeye devredebileceği yönündeki iddiayı yalanlamıştı.
