Yeniden Refah Partisi Genel Başkan Vekili ve AR-GE’den Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Doğan Aydal, Türkiye’de kaya gazı üretimine yönelik çalışmalarla ilgili yazılı açıklama yaptı. Aydal, hidrolik kırma yöntemiyle yürütülecek faaliyetlerin çevre, su kaynakları ve deprem riski bakımından ciddi sonuçlar doğurabileceğini savundu.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın 2012’den bu yana kaya gazı çıkarma konusunda girişimlerde bulunduğunu belirten Aydal, Türkiye’de ticari ölçekte kapsamlı bir kaya gazı üretiminin henüz gerçekleşmediğini söyledi.
Aydal, özellikle Diyarbakır, Erzurum ve Trakya bölgelerinde gündeme gelen çalışmaların, kamu kurumları, siyasi partiler ve bölge halkı tarafından dikkatle izlenmesi gerektiğini ifade etti.
“HİDROLİK KIRMA ÇALIŞMALARI YENİDEN BAŞLADI”
Aydal, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın uluslararası şirketlerle kaya gazı arama ve üretim denemelerine yönelik iş birlikleri yaptığını belirtti. Çalışmaların özellikle Diyarbakır Havzası’nda, Silvan ve Bağdere çevresinde yoğunlaştığını dile getiren Aydal, Katin-6, Derin Barbeş-1 ve Derin Barbeş-3 gibi kuyularda arama ve üretim denemeleri yürütüldüğünü söyledi.
Enerji Bakanlığı tarafından bölgede 24 kuyu açılacağının ifade edildiğini aktaran Aydal, Diyarbakır’ın yanı sıra Trakya ve Erzurum’un da kaya gazı potansiyeli bakımından gündeme getirildiğini belirtti.
Aydal, bu çalışmaların ilk bakışta enerji arzı açısından olumlu görülebileceğini ancak hidrolik kırma yönteminin çevresel ve jeolojik riskleri nedeniyle çok yönlü değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
“HER KUYUDA MİLYONLARCA LİTRE SU KULLANILIYOR”
Prof. Dr. Doğan Aydal, hidrolik kırma tekniğinde yüksek miktarda su, kum ve kimyasal madde kullanıldığına dikkat çekti.
ABD’de hazırlanan bazı raporlara atıf yapan Aydal, hidrolik kırma işlemlerinde kullanılan kimyasal ve yardımcı maddelerin sayısının 2 bin 500’ü aştığını, bunların önemli bir bölümünün insan sağlığı ve çevre açısından risk taşıdığını ileri sürdü.
Aydal, her kuyu için milyonlarca litre suya ihtiyaç duyulduğunu belirterek, kuyu sayısı arttıkça su tüketimi ve kimyasal kullanımının da büyüyeceğini ifade etti.
Aydal’a göre gaz çıkarılsa bile işlem sonrası bölgede kalan kimyasalların toprağa ve yer altı sularına zarar verme riski bulunuyor.
DEPREM RİSKİ UYARISI
Aydal’ın açıklamasında öne çıkan bir diğer başlık ise hidrolik kırma faaliyetleri ile deprem riski arasındaki ilişki oldu.
Aydal, ABD’de hidrolik kırma yapılan bazı bölgelerde küçük ve orta ölçekli depremlerin arttığına ilişkin tartışmalar bulunduğunu belirtti. Aydal, özellikle basınçlı su enjeksiyonu ve atık suların yer altına pompalanmasının fay hatları üzerinde tetikleyici etki oluşturabileceğini savundu.
Türkiye’de planlanan çalışmaların deprem kuşaklarına yakınlığına dikkat çeken Aydal, Diyarbakır Silvan bölgesinin Doğu Anadolu Fay Sistemi ve Güneydoğu Anadolu Bindirme Kuşağı’na yakın olduğunu, Trakya’nın da Kuzey Anadolu Fayı ile ilişkilendirilebilecek bir konumda bulunduğunu belirtti.
Aydal, bu nedenle hidrolik kırma çalışmalarının yalnızca enerji üretimi açısından değil, deprem güvenliği bakımından da ele alınması gerektiğini söyledi.
“BAZI ÜLKELERDE YASAKLANDI”
Yeniden Refah Partili Aydal, hidrolik kırma yönteminin çevresel riskleri nedeniyle bazı ülkelerde ve ABD’nin bazı eyaletlerinde yasaklandığını ifade etti.
Aydal, Fransa, İngiltere, Almanya, Avusturya ve Bulgaristan gibi ülkelerin yanı sıra ABD’de New York, Vermont, Maryland, Washington ve California eyaletlerinde de bu yönteme yönelik yasak veya kısıtlamalar bulunduğunu aktardı.
Bu örneklerin Türkiye açısından da dikkate alınması gerektiğini savunan Aydal, benzer risklerin Türkiye’de göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti.
“ASLAN PAYINI YABANCI ŞİRKETLER ALABİLİR”
Aydal, açıklamasında kaya gazı potansiyeline ilişkin verilen rakamların da dikkatle incelenmesi gerektiğini söyledi. Bölgede yaklaşık 650 milyar metreküp kaya gazı bulunduğu iddialarının Türkiye’den değil, yabancı kaynaklardan geldiğini savunan Aydal, bu nedenle sürecin ekonomik boyutunun da şeffaf biçimde değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Aydal, “Gaz çıksa bile aslan payını yabancı şirketler alacak, kimyasallarla kirlenmiş toprak ve suyun insanlara vereceği dolaylı zararlar bize kalacaktır” görüşünü dile getirdi.
“BÖLGE HALKI BİLGİLENDİRİLMELİ”
Aydal, devlet kurumları, siyasi partiler ve bölge halkının süreci yakından izlemesi gerektiğini belirterek, hidrolik kırma çalışmalarının yalnızca teknik bir enerji yatırımı gibi görülmemesi gerektiğini savundu.
Açıklamasında çevresel etki, su kaynakları, tarım arazileri, halk sağlığı ve deprem riski başlıklarının birlikte değerlendirilmesini isteyen Aydal, gerekli önlemler alınmadan yürütülecek çalışmaların uzun vadeli zararlar doğurabileceği uyarısında bulundu.
Aydal, “Önlem alınmaz ve bu çalışmalar engellenmezse, sayısı artacak depremlerin oluşturacağı zararlar hesap edilemez boyutlara ulaşabilir” ifadelerini kullandı.
