Son günlerde yaşanan havacılık kazaları sonrasında gündeme gelen teknik terimlerin anlamları vatandaşlar tarafından yoğun şekilde merak ediliyor.
Özellikle haber bültenlerinde sıkça duyduğumuz uçak düştü şeklindeki son dakika gelişmelerinin ardından uzmanlar oluşan uçak hasarı durumunu tanımlamak için profesyonel kavramlar kullanıyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bünyesindeki Ulaşım Emniyeti İnceleme Merkezi Başkanlığı, meydana gelen tüm operasyonel sorunları titizlikle araştırarak kamuoyunu bilgilendiriyor.
ASKERİ UÇAK KAZA KIRIMA UĞRADI: 1 ŞEHİT
Balıkesir 9. Ana Jet Üssü Komutanlığı filosuna ait F-16 uçağının 25 Şubat 2026 Çarşamba günü saat 00.50'de görev uçuşu sırasında kaza kırıma uğradığı bildirildi.
Kazada bir pilot şehit oldu.
Milli Savunma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, F-16 uçağı ile 00.56'da telsiz itibaren telsiz ve iz bilgisinin kesildiği bilgisine yer verildi.
Kazanın nedeninin kaza kırım ekibinin yapacağı incelemeler sonucunda belirleneceği belirtildi.
MSB'nin açıklamasında şu ifadelere yer verildi:
"9. Ana Jet Üs Komutanlığı-Balıkesir'den kalkış yapan bir F-16 uçağımız ile 00.56'dan itibaren telsiz irtibatı ve iz bilgisi kesilmiştir.
Derhâl başlatılan arama kurtarma çalışmaları sonucunda uçağımızın kaza kırıma uğradığı tespit edilmiş ve uçağımızın enkazına ulaşılmıştır.
Pilotumuz şehit olmuştur. Kazanın nedeni kaza kırım ekibinin yapacağı incelemeler sonucunda belirlenecektir.
Şehit olan pilotumuza Allah'tan rahmet, ailesine, Türk Silahlı Kuvvetlerimize ve asil milletimize başsağlığı dileriz."
Balıkesir Valisi İsmail Ustaoğlu ise sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şunları söyledi:
"Balıkesir 9. Ana Jet Üssü Komutanlığı filosuna ait F-16 uçağımız görev uçuşu esnasında 00.50 sıralarında kaza kırıma uğramış olup,bir pilotumuz şehit olmuştur.
Şehidimize Allahtan rahmet yakınlarına başsağlığı diliyorum. Aziz milletimizin başı sağ olsun."
KAZA KIRIM UĞRAMAK NE DEMEK?
Hava veya deniz taşıtlarının uçuş, seyir veya operasyon esnasında kontrolünü kaybederek fiziksel zarara uğraması durumu teknik dilde kaza olarak tanımlanır.
Bu kazalar neticesinde taşıtın yapısal bütünlüğünde meydana gelen kırılma, çatlama veya mekanik sistem arızalarının tamamı ise kırım şeklinde isimlendirilir.
Dolayısıyla bir aracın kaza kırıma uğraması, o taşıtın uçuş veya seyir halindeyken bir olaya karışarak ciddi düzeyde yapısal hasar alması anlamına gelir.
Bu ifade genellikle can kaybı veya yaralanmaları belirtmekten ziyade, taşıtın fiziki durumu ve olay sonrası kullanılabilirlik seviyesi üzerine odaklanır.
MİNÖR VE MAJÖR HASAR FARKLARI NELERDİR?
Taşıtlarda meydana gelen hasarların boyutları, onarım süreçlerini ve maliyetleri doğrudan etkileyen en temel faktörler arasında bulunur.
Küçük çaplı hasarlar minör kırım olarak adlandırılır ve genellikle iniş takımlarındaki ufak arızalar gibi kısa sürede tamir edilebilir sorunları kapsar.
Uçağın gövdesinde veya kanatlarında oluşan, ciddi onarım süresi ile büyük bütçeler gerektiren yapısal bozulmalar ise majör kırım kategorisine dahil edilir.
Aracın teknik veya ekonomik açıdan tamir edilemeyecek kadar büyük zarar görmesi ve hizmetten tamamen çıkarılması durumu toplam kayıp olarak kayıtlara geçer.
HAVACILIK KAZALARI NASIL İNCELENİR?
Meydana gelen her türlü istenmeyen olayın ardından yetkilendirilmiş komisyonlar tarafından son derece detaylı bir araştırma süreci başlatılır.
Uzman ekipler ilk aşamada olay yerini kordon altına alarak enkaz parçalarını, kara kutu kayıtlarını ve diğer tüm fiziksel delilleri bir araya toplar.
Toplanan bu veriler ışığında kazaya yol açan faktörler en ince ayrıntısına kadar değerlendirilerek olası nedenler üzerinde kapsamlı bir analiz yürütülür.
Sürecin sonunda hazırlanan resmi raporlar, benzer olayların gelecekte tekrar yaşanmasını engellemek amacıyla alınması gereken güvenlik önlemlerini ortaya koyar.
PİLOTAJ HATASI KAZALARA NASIL YOL AÇAR?
Havacılık ve denizcilik sektörlerinde yaşanan üzücü olayların temelinde birbirinden farklı birçok çevresel veya insani faktör yatar.
Kaptanın yanlış manevra yapması veya hava koşullarını hatalı değerlendirerek standart dışı bir iniş gerçekleştirmesi pilotaj hatası olarak değerlendirilir.
Taşıtın sahip olduğu elektronik sistemlerin veya motor gibi mekanik bileşenlerin görevini yerine getirememesi ise teknik arıza kaynaklı sorunları oluşturur.
Bakım ekiplerinin prosedürlere uymaması veya hatalı yakıt ikmali yapması gibi durumlar doğrudan insan faktörünün olumsuz etkileri arasında gösterilir.
KÖTÜ HAVA KOŞULLARI UÇUŞU NASIL ETKİLER?
Doğal afet boyutundaki şiddetli fırtınalar, aşırı rüzgar veya görüş mesafesini sıfıra indiren yoğun sis tabakaları taşıtların kontrolünü zorlaştırır.
Kuş sürüleri gibi yabancı cisimlerin motorlara çarpması veya pist üzerinde beklenmedik engellerin bulunması çevresel risk faktörlerini giderek artırır.
Hem havacılık hem de denizcilik alanında bu tür dış etkenlerden korunmak için ileri teknoloji ürünü radar ve erken uyarı sistemleri yaygın olarak kullanılır.
Tüm bu güvenlik tedbirlerine rağmen yaşanan olaylar sonrasında sigorta süreçleri ile hukuki sorumlulukların belirlenmesi aşamasına hızlıca geçilir.
