Gizlilik odaklı blokzincir projelerinin öncülerinden Zcash, tarihinin en ciddi yönetişim krizlerinden biriyle karşı karşıya kaldı. Protokolün ana geliştirici organizasyonu olan Electric Coin Company (ECC) bünyesindeki tüm çalışanlar, aynı gün görevlerinden ayrıldı.
ECC CEO’su Josh Swihart, toplu istifanın Zcash’i yöneten kar amacı gütmeyen vakıfla yaşanan derin görüş ayrılıklarının sonucu olduğunu açıkladı. Swihart, teknik altyapının kısa vadede etkilenmeyeceğini savunsa da yaşananların ekosistem açısından kritik bir kırılma yarattığı görüşü ağır basıyor.
Yönetişim çatlağı krizi tetikledi
Swihart’ın X üzerinden yaptığı açıklamaya göre sorun, ECC’yi denetleyen ve 501(c)(3) statüsüne sahip Bootstrap Vakfıyönetim kuruluyla yaşanan temel vizyon uyuşmazlıklarından kaynaklandı. Swihart; Zaki Manian, Christina Garman, Alan Fairless ve Michelle Lai’nin Zcash’in kuruluş misyonuyla bağdaşmayan bir yön çizdiğini öne sürdü.
Açıklamada dikkat çeken bir diğer unsur ise çalışanların “yapıcı şekilde istifaya zorlandığı” iddiası oldu. ABD Çalışma Bakanlığı terminolojisinde bu kavram, çalışma koşullarının fiilen sürdürülemez hale getirilmesini ifade ediyor. Swihart, ekip üyelerinin yetki ve sorumluluklarının ciddi biçimde daraltıldığını, bu şartlar altında etik ve verimli çalışmanın mümkün olmadığını savundu.
Tüm geliştirici kadronun aynı gün ayrılması, Zcash tarihinde benzersiz bir kırılma noktası olarak değerlendiriliyor.
Süregelen ayrılıkların son halkası
Yaşananlar, Zcash ekosisteminde son yıllarda art arda gelen üst düzey ayrılıkların devamı niteliğinde. Projenin kurucu figürü Zooko Wilcox, Aralık 2023’te sekiz yıllık liderliğin ardından görevinden ayrılmıştı. Ocak 2025’te ise Zcash Vakfı yönetiminde yer alan Peter Van Valkenburgh’un istifası gündeme gelmişti.
Toplu istifadan yalnızca haftalar önce ECC, 1 Aralık’ta kapsamlı bir yeniden yapılanma planını duyurmuştu. Çekirdek protokol ile mobil geliştirme ekipleri tek çatı altında toplanmış, pazarlama ve iletişim faaliyetleri merkezileştirilmişti. Bu adımın odağında Zashi cüzdanı üzerinden kullanıcı deneyimini iyileştirmek ve operasyonel verimliliği artırmak bulunuyordu.
Piyasa güçlüydü, kriz içeriden geldi
İlginç biçimde kriz, Zcash’in piyasa tarafında güçlü bir dönem geçirdiği sırada patlak verdi. ZEC, Kasım ayında piyasa değerini 10 milyar doların üzerine taşıyarak yeniden ilk 20 kripto varlık arasına girmişti. Ünlü yatırımcı Arthur Hayes, ZEC’in portföyünde Bitcoin’den sonra en büyük likit varlık haline geldiğini açıklamıştı.
Her ne kadar fiyatlarda son dönemde geri çekilme yaşansa da, istifa eden geliştiricilerin “sınır tanımayan özel para” vizyonu etrafında yeni bir şirket kurmaya hazırlandığı iddiası, yaşanan krizin yalnızca teknik değil ideolojik bir ayrışma içerdiğine işaret ediyor.
Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi olarak değerlendirilmemelidir. Yatırım kararlarınızı vermeden önce kendi araştırmanızı yapmanız tavsiye edilir.
