Katar’ın hızla yükselen başkenti Doha, modern mimarisi ve küresel sermayenin sembolü olan gökdelenleriyle dikkat çekerken, şehrin dini ve sosyal dokusu genellikle bu parıltılı vitrinin ardında kalıyor. İlahiyatçı Yaşar Sarıkaya, kaleme aldığı son makalesinde Doha’nın "görünen lüksü ve sessiz dini" arasındaki ilişkiyi analiz etti.
Sarıkaya’ya göre şehre ilk adım atıldığında silüeti belirleyen unsur, ne tarihi yapılar ne de dini semboller. Doha’yı tanımlayan asıl öğe, finans ve enerji sektörlerinin gücünü yansıtan, birbirleriyle yükseklik yarışına girmiş gökdelenler.
"DİN VAR AMA KAMUSAL MEKÂNIN MERKEZİNDE DEĞİL"
Sarıkaya, Doha’nın dikey mimarisinde camilerin yerini sorguluyor. Şehirde camilerin var olduğunu ancak çoğunun devasa yapıların gölgesinde, mahalle aralarında kaldığını belirtiyor.
Gökdelenler arasında cüce cami
Ülkenin en büyük ibadet mekanı olan ve Vehhabiliğin kurucusu Muhammed bin Abdülvahhab’ın adını taşıyan caminin dahi dikey bir iddia taşımadığına dikkat çeken Sarıkaya, şu ifadeleri kullanıyor:
"Binlerce kişiyi alabilecek kapasitesine rağmen dikey olarak iddialı değildir. Tek minaresi, alçak kubbeleri ve yatay mimarisiyle büyüklüğünü bağırmadan taşır. Bu, bilinçli bir mimari tercihtir."
Sarıkaya, Doha’da dinin minarelerle değil; İslam Sanatları Müzesi (MIA) ve Fanar İslami Kültür Merkezi gibi yapılarla "kültürel bir sunum" olarak vitrine çıktığını vurguluyor.
SOUQ WAQIF VE GÜNDELİK HAYATIN RİTMİ
Doha’da sosyal hayatın kalbi olarak nitelendirilen Souq Waqif (Vakıf Çarşısı), Sarıkaya’nın gözlemlerinde önemli bir yer tutuyor. Akşamları canlanan çarşıda yerli halk, göçmenler ve turistlerin bir arada olduğunu belirten yazar, buradaki ekonomik gerçekliğe de değiniyor.
Makalede, 10 adet kestanenin yaklaşık 6 dolar, közde mısırın ise 4 dolara satıldığına dikkat çekilerek, "Küçük dükkânların önünde ürünlere bakan çoktur; ama alışveriş yapan azdır. Bakmak serbesttir, almak pahalıdır" tespiti yapılıyor.
TÜKETİM VE GELENEK ARASINDAKİ DENGE
Sarıkaya, yerli Katar halkının yaşam tarzına dair de çarpıcı detaylar paylaşıyor. Kadınların dış görünüşte siyah çarşafı tercih etmelerine rağmen, markalı çantalar ve bakımlı halleriyle modern tüketimden kopmadıklarını; erkeklerin ise geleneksel beyaz elbiseleriyle modern lüksün içinde, çatışmasız bir yaşam sürdüklerini ifade ediyor.
Şehrin arka planındaki emek gücüne de değinen Sarıkaya, parıltılı yaşamın yükünü Hintli, Bangladeşli ve Pakistanlı işçilerin taşıdığını hatırlatıyor.
"YÜKSELEN BİNALARDIR, SESLER DEĞİL"
Sarıkaya, Doha’daki dini atmosferi "ölçülü ve sessiz" olarak tanımlıyor. Ezanların sade, Cuma hutbelerinin dengeli olduğunu belirten yazar, kamusal alanda alkol ve dekolte gibi unsurların görünmezken, nargile kafelerin dolu olduğuna işaret ediyor.
Makalesini, "Doha’da din vardır; ama bağırmaz. Camiler vardır; ama silüeti belirlemez" sözleriyle özetleyen Sarıkaya, şehri anlamak için şu cümleyi kuruyor: "Burada yükselen binalardır; sesler değil."
YAŞAR SARIKAYA KİMDİR?
Justus-Liebig Üniversitesi Gießen/Almanya'da ilahiyatçı ve din eğitimcisi olarak görev yapmaktadır. Genellikle Almanca yayınlar yapan Sarıkaya’nın, "Ebu Said El-Hadimi: Merkez ile Taşra Arasında Bir Osmanlı Alimi" adlı eseri, 2008 yılında Türkiye Yazarlar Birliği tarafından Biyografi dalında en iyi eser ödülüne layık görülmüştür.
