Yaşlanma sürecinin zamana yayılan, yavaş ve kademeli bir ilerleme olduğuna dair yaygın inanış, yapılan son kapsamlı bilimsel araştırmayla geçerliliğini yitirdi. Stanford Üniversitesi tarafından yürütülen yeni bir çalışma, insan biyolojisinin moleküler düzeyde doğrusal bir hat izlemediğini, aksine insanların hayatları boyunca iki büyük ve ani yaşlanma dalgası yaşadığını ortaya koydu. Aynaya bakıldığında yaşlanmanın aniden hızlandığı hissinin bir hayal ürünü olmadığını kanıtlayan araştırma, insan vücudunun iki keskin dönüm noktasından geçtiğini gösteriyor.
BİYOLOJİDEKİ İKİ BÜYÜK KIRILMA: 44 VE 60 YAŞ DÖNEMLERİ
Stanford Üniversitesinden genetik uzmanı Michael Snyder ve ekibinin liderliğinde gerçekleştirilen çalışmaya göre, insan biyolojisinde hangi molekül sınıfı incelenirse incelensin, belirli yaş dönemlerinde dramatik sıçramalar yaşanıyor. Bu doğrultuda, vücuttaki ilk büyük değişim dalgası ortalama 44 yaşında meydana gelirken, ikinci büyük kırılma ise 60 yaş civarında gerçeğe dönüşüyor.
135 BİNDEN FAZLA BİYOLOJİK ÖZELLİK YILLARCA TAKİP EDİLDİ
Bilim insanları, yaşlanmaya bağlı olarak gelişen hastalıkların önüne geçebilmek ve bu hastalıklara karşı daha etkin tedavi yöntemleri geliştirebilmek amacıyla kapsamlı bir takip programı uyguladı. Araştırma kapsamında, yaşları 25 ile 70 arasında değişiklik gösteren 108 yetişkin katılımcı uzun yıllar boyunca gözlem altında tutuldu.
Katılımcılardan düzenli aralıklarla toplanan biyolojik örnekler laboratuvar ortamında incelenerek;
RNA,
Proteinler,
Lipidler,
Vücut mikrobiyomları
dahil olmak üzere toplamda 135 binden fazla biyolojik özellik tek tek analiz edildi.
HASTALIK RİSKLERİ YAVAŞ YAVAŞ DEĞİL, ANİDEN TIRMANIYOR
Sciencealert'ın haberine göre; elde edilen milyarlarca veri noktasının geriye dönük detaylı analizi, Alzheimer ve kalp-damar hastalıkları gibi yaşlılığa bağlı hayati rahatsızlıkların risk haritasına dair ezber bozan sonuçlar verdi. Bulgular, bu tür kronik rahatsızlıkların ortaya çıkma riskinin zaman içinde yavaş ve kademeli bir şekilde artmadığını kanıtladı. Aksine, söz konusu hastalık risklerinin 44 ve 60 olmak üzere belirlenen iki kritik yaş sınırı aşıldıktan sonra son derece keskin bir şekilde tırmanışa geçtiği saptandı. Araştırmada incelenen tüm moleküllerin yaklaşık yüzde 81'inin, bu iki yaş döneminden en az birinde radikal moleküler değişimler geçirdiği gözler önüne serildi.
İLK DALGA MENOPOZLA SINIRLI DEĞİL: ERKEKLER DE AYNI YAŞTA YAŞLANIYOR
44 yaş civarında gözlenen ilk büyük biyolojik kırılmada, özellikle lipid, kafein ve alkol metabolizması ile doğrudan ilişkili moleküllerde radikal değişimler zirve yapıyor. Bu dönemde aynı zamanda deri ve kas dokularında da yapısal değişimler yoğunlaşıyor. Araştırma ekibi, 40'lı yaşların ortasında meydana gelen bu ani biyolojik dönüşümün ilk etapta kadınlardaki menopoz süreciyle bağlantılı olabileceğini tahmin etse de elde edilen somut veriler durumun sadece kadınlara özgü olmadığını ortaya koydu.
Yapılan analizlerde, erkeklerin de kadınlarla tam olarak aynı yaşta (44 yaş civarı) benzer moleküler kırılmalar yaşadığı tespit edildi. Bu ortak bulgu, 40'lı yaşların ortasındaki yaşlanma dalgasının arkasında her iki cinsiyeti de eş zamanlı olarak etkileyen daha baskın ve temel biyolojik faktörlerin varlığına işaret ediyor.
60 YAŞ DALGASI HAYATİ SİSTEMLERİ VURUYOR
Kritik ikinci eşik olan 60 yaş civarındaki dalgada ise insan vücudundaki çok daha hayati sistemlerin işleyişinde keskin ve ani değişimler meydana geldiği saptandı. Bu yaş dönemindeki kırılmada öne çıkan ve radikal şekilde etkilenen sistemler şu şekilde sıralandı:
Karbonhidrat metabolizması,
Bağışıklık sisteminin düzenlenmesi,
Böbrek fonksiyonları.
Stanford Üniversitesi'nin milyarlarca veri noktasına dayanarak gerçekleştirdiği bu araştırma, yaşlanmanın doğasına dair tıbbi yaklaşımları ve koruyucu hekimlik stratejilerini kökten değiştirebilecek bir nitelik taşıyor.
