Ankara sakinleri ve şehri ziyaret eden turistler, hafta sonu planları yaparken internette sıklıkla Ankara gezilecek yerler, Altındağ tarihi mekanlar ve Ankara Kalesi çevresi gibi aramalar yapıyor.
Ankara, modern yüzünün ötesinde, Selçuklu ve Osmanlı döneminden miras kalan derin bir hafızayı sokaklarında barındırıyor.
Bu hafızanın en canlı ve hüzünlü tanıklarından biri de Atpazarı ile Samanpazarı arasında, yüzyıllara meydan okuyan duruşuyla Pilavoğlu Han olarak karşımıza çıkıyor.
5 asırlık geçmişiyle bu yapı, sadece ticari bir merkez değil, aynı zamanda duvarlarına sinmiş insan öyküleriyle yaşayan bir müze niteliği taşıyor.
ALİ PAŞA HANI OLARAK BİLİNEN 500 YILLIK MİRAS
Yeni Ankara'dan foto muhabiri Seyit Ali Ünal'ın haberine göre, yaklaşık 500 yıllık köklü bir geçmişe sahip olan ve ilk inşa edildiği dönemlerde Ali Paşa Hanı ismiyle kayıtlara geçen yapı, Ankara Kalesi'nin eteklerinde stratejik bir noktada bulunuyor.
Tarihi İpek Yolu güzergahı üzerindeki konumuyla, yüzyıllar boyunca şehre gelen seyyahlara, yüklü kervanlara ve tüccarlara ev sahipliği yaptı.
Han, uzun yıllar boyunca Ankara'nın ticaret nabzının attığı en önemli merkezlerden biri olma özelliğini korudu.
TİCARET MERKEZİNDEN KADIN VE ÇOCUK CEZAEVİNE DÖNÜŞÜM
Pilavoğlu Han, sadece ekonomik faaliyetlerle değil, şehrin geçirdiği toplumsal değişimlerle de şekillendi.
Osmanlı İmparatorluğu'nun son demleri ile Cumhuriyet'in kuruluş yıllarında, bölgedeki diğer birçok han gibi farklı bir kamu hizmeti gördü.
Yapı, o dönemlerde cezaevi olarak tahsis edildi ve uzun bir süre boyunca kadın ile çocuk mahkumların gözetim altında tutulduğu bir mekan olarak kullanıldı.
GEÇMİŞİN AĞIR YÜKÜNÜ TAŞIMAYA DEVAM EDİYOR
Cezaevi fonksiyonunu yitirdikten sonra bir süre kaderine terk edilen ve atıl durumda kalan tarihi yapı, zamanla sokakta kalanların, evsizlerin ve kimsesizlerin sığındığı güvenli bir liman haline geldi.
20. yüzyılın sonlarına gelindiğinde ise restore edilerek ve işlev değiştirerek yeniden ticari hayata entegre edildi.
Günümüzde kafeleri, sanat atölyeleri ve hediyelik eşya dükkanlarıyla turistik bir cazibe merkezi olan han, geçmişin ağır yükünü taşımaya devam ediyor.
OSMANLI MİMARİSİNİN AHŞAP VE KİREMİTLİ DOKUSU
Klasik Osmanlı mimarisinin karakteristik özelliklerini yansıtan han, ahşap hatılları, geniş avlusu ve kiremit kaplı çatısıyla ziyaretçilerini adeta bir zaman yolculuğuna çıkarıyor.
Yaklaşık 50 yıl önce 'Pilavoğlu Han' tabelasıyla otel ve pansiyon ruhsatı alan yapının zemin katlarında deri ticareti yapan dükkanlar ve depolar faaliyet gösterdi.
Üst katta bulunan 14 oda ise uzun yıllar boyunca pansiyon olarak hizmet verdi.
YOKSULLUKTA BİRLEŞEN KADERLER VE 40 YILLIK MİSAFİRLER
Pilavoğlu Han, taş ve ahşaptan ibaret bir bina olmanın ötesinde, zorlu hayat mücadelelerinin kesişim noktası oldu.
Handa konaklayanların hikayeleri farklı olsa da ortak paydaları geçim sıkıntısı ve yoksulluktu.
Bazı sakinler 30 yıl, bazıları ise 40 yıla yakın bir süre boyunca bu hanın mütevazı odalarında yaşam mücadelesi verdi.
Kimileri sembolik ücretlerle barınırken, kimileri ise maddi imkansızlıklar nedeniyle konaklama bedelini sadece dua ederek ödedi.
YOZGATLI ALİ TOY'UN İKİ ŞEHİRLİ YAŞAMI
Hanın unutulmaz sakinlerinden biri olan Ali Toy, tam 30 yıl boyunca burayı evi olarak benimsedi.
Geçimini Ankara sokaklarında seyyar satıcılık yaparak sağlayan Ali Toy, yılın 11 ayını Pilavoğlu Han'ın tarihi duvarları arasında geçirdi.
Sadece bir ay memleketi Yozgat'a giden Toy, geri kalan tüm zamanını bu tarihi mekanda, ekmek parası peşinde koşarak tamamladı.
BULGARİSTAN'DAN ATPAZARI'NA UZANAN HAMALLIK ÖYKÜSÜ
Hanın en eski ve en uzun süreli misafirleri arasında Hayrettin Yalçın ve ağabeyi Rüştü Yalçın yer aldı.
Bulgaristan'dan Türkiye'ye henüz çocuk yaşta göç eden ve bu süreçte annelerini kaybeden iki kardeş, bir süre devlet korumasında büyüdü.
Hayata erken atılmak zorunda kalan kardeşler, Atpazarı'nda hamallık yaparak geçimlerini sağladı.
Sırtlarında taşıdıkları yükle ömür tüketen Yalçın kardeşler, 40 yıla yakın bir süre Pilavoğlu Han'ın küçük bir odasında, birbirlerine tutunarak yaşadı.
ANKARA'NIN HAFIZASINDAKİ SESSİZ TANIĞIN GELECEĞİ
Bugün Pilavoğlu Han, restore edilmiş yeni yüzüyle ziyaretçilerini ağırlarken, geçmişin izlerini silmeden geleceğe taşıyor.
Duvarlarına sinmiş yoksulluk, dayanışma ve hayata tutunma hikayeleri, hanı sadece turistik bir mekan olmaktan çıkarıp Ankara'nın kültürel hafızasının en kıymetli parçalarından biri haline getiriyor.
500 yıllık bu yapı, sessiz ama vakur duruşuyla şehrin tarihini anlatmaya devam ediyor.
