İstanbul Planlama Ajansı’nın (İPA) ocak ayında yayımladığı “İstanbul’da Mavi Kamusallık: Gündelik Hayatta Denizle Temaslar” başlıklı rapor, kentte yaşayanların denizle kurduğu ilişkiyi kapsamlı biçimde ele aldı. Rapora göre toplam 647 kilometrelik kıyı uzunluğuna sahip İstanbul’da sahillerin yalnızca yüzde 69’u erişilebilirken, yüzde 20’si geçişe ve kullanıma tamamen kapalı durumda. Araştırma, vatandaşların yalnızca yüzde 12’sinin yaya olarak 15 dakikada kıyıya ulaşabildiğini ortaya koydu.
KIYILARIN BEŞTE BİRİ KULLANIMA KAPALI
İPA’nın analizine göre İstanbul kıyı şeridinin yüzde 69’u erişime açıkken, yüzde 12’si yarı geçirgen ve yüzde 20’si tamamen kapalı. Açık kıyı alanlarının çoğunluğu Karadeniz sahilinde bulunurken, merkez ilçelerde erişim daha sınırlı. Boğaz ve Haliç kıyılarında ise yüzde 58 erişilebilirlik tespit edilirken, yüzde 29’unun tamamen kapalı, yüzde 13’ünün ise yarı geçirgen olduğu belirtildi. Boğaz hattındaki askeri bölgeler ve yalılar, erişimi sınırlayan başlıca etkenler arasında yer aldı.
YALNIZCA 1,8 MİLYON KİŞİ 15 DAKİKADA KIYIYA ULAŞABİLİYOR
İstanbul genelinde kayıtlı nüfusun sadece yüzde 12’si, yaklaşık 1,8 milyon kişi, yaya olarak 15 dakikada sahile ulaşabiliyor. Bu oranın en yüksek olduğu ilçeler Adalar, Beyoğlu, Fatih ve Bakırköy olarak sıralandı. Yaya erişim süresi 30 dakikaya çıkarıldığında kıyıya ulaşabilen nüfus oranı yüzde 27’ye, yaklaşık 4,2 milyon kişiye yükseliyor.
DENİZE GİRMEYEN İSTANBULLU, KIYIDA YÜRÜYÜŞ YAPIYOR
Rapora göre, kent sakinleri hijyen ve kirlilik gerekçesiyle İstanbul’da denize girmeyi tercih etmiyor. Denizle kurulan temas çoğunlukla görsel ve dolaylı kalıyor. Katılımcıların yüzde 57,2’si sahile yürüyüş için gittiğini, yüzde 42,2’si manzara izlediğini ve oturduğunu belirtti. Piknik yapanların oranı yüzde 11,3, balık tutanların oranı yüzde 6,9 ve koşu yapanların oranı yüzde 4,3 olarak tespit edildi.
Sahillerin dönüşümüne dair değerlendirmelerde, Beltur kafelerinin yaygınlaşması dikkat çekti. Raporda, bu işletmelerin yeme-içme ihtiyaçlarını daha ekonomik karşılayabilmeleri nedeniyle özellikle gençler ve dar gelirli gruplar için sahil alanlarını daha erişilebilir kıldığına işaret edildi.
DENİZ ULAŞIMI YAZ AYLARINDA ARTIYOR
BELBİM verilerine göre 2025 yılında deniz ulaşımının toplam ulaşımdaki payı kış aylarında yüzde 2 iken, bu oran ilkbaharda yüzde 3’e, yaz aylarında ise yüzde 4’e yükseldi. Artışın temel nedeni olarak yaz aylarında İstanbulluların nefes alma ve boş zaman değerlendirme ihtiyacı gösterildi. Deniz ulaşımını tercih etme nedenleri arasında ilk sırayı yüzde 43,5 ile manzaralı ve keyifli yolculuk alırken, yüzde 24,7 oranında hız avantajı da öne çıktı.
Yolcu profiline dair verilerde ise deniz geçişlerinin yüzde 27,5’inin öğrenciler tarafından gerçekleştirildiği, 65 yaş üstü bireylerin yüzde 7,8’lik oranla ikinci sırada yer aldığı bilgisi paylaşıldı.
Rapor, 3-18 Aralık 2025 tarihleri arasında Üsküdar, Beyoğlu, Beşiktaş, Beykoz, Zeytinburnu, Bakırköy, Fatih, Kadıköy, Maltepe ve Kartal ilçelerinde sahili farklı şekillerde kullanan gruplarla yapılan saha görüşmeleriyle hazırlandı. Katılımcılar arasında amatör balıkçılar, deniz sporlarıyla ilgilenenler, deniz ulaşımı kullanıcıları ve sahili yürüyüş veya piknik amacıyla kullanan yurttaşlar yer aldı. Ayrıca İstanbul Barometresi kapsamında yöneltilen soruların yanıtları da analizde değerlendirildi.
