Yapay zeka sistemlerinin istihdam dünyasında yol açacağı küresel işsizlik kaygıları, ekonomi ve teknoloji çevrelerinin en önemli gündem maddeleri arasında yer alıyor.
Gelişen otomasyon imkanları pek çok sektörde iş yapış şekillerini kökten değiştirirken, uzmanlar bu sürecin doğuracağı sosyoekonomik sarsıntılara karşı uyarılarda bulunuyor.
Teknoloji üreten dev şirketler genellikle gelecek tasarımlarında iyimser ve ütopik tablolar sunmayı tercih ederken, Anthropic firması bu çizgiden belirgin şekilde ayrılıyor.
Yapay zeka kulvarında her geçen gün daha baskın bir aktör haline gelen Anthropic, rasyonel ilerleyişini sürdürürken teknolojinin beraberinde getirdiği büyük riskleri ve tehlikeleri da kamuoyuyla paylaşıyor.
ANTHROPIC YÖNETİCİSİNİN 'BEYAZ YAKALI TASFİYESİ' ÖNGÖRÜSÜNE DARON ACEMOĞLU'NDAN SERT YANIT
Şirketin Üst Yöneticisi Dario Amodei, yakın dönemde gerçekleştirdiği bir sunumda akıllı algoritmaların özellikle giriş seviyesinde çalışan beyaz yakalı personelin işlerini büyük oranda ortadan kaldırabileceğini savundu.
Sektörde geniş yankı uyandıran bu karamsar tahmine ekonomi dünyasının zirvesinden çeşitli itirazlar yükseldi.
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü bünyesinde çalışmalarını yürüten ve 2024 yılında Nobel Ekonomi Ödülü'ne layık görülen Prof. Dr. Daron Acemoğlu, Dario Amodei'nin ortaya koyduğu bu yıkıcı iddiaların karşısında durdu.
Bu tarz öngörüleri 'önyargı güdümlü muhakeme' ifadesiyle tanımlayan ünlü ekonomist, endüstri liderlerinin bu derece radikal bir kitlesel iş kaybı senaryosuna gerçekten inanmaları durumunda, otomasyon araçlarını neden hâlâ daha ileri noktalara taşımak için çaba sarf ettiklerini sorguladı.
Prof. Dr. Daron Acemoğlu'ndan çarpıcı öngörü: Yapay zeka sandığınız kadar verimli değil
TEKNOLOJİ DEVLERİN SÖYLEMLERİ YERİNE İŞ GÜCÜ EKONOMİSTLERİNİN ANALİZLERİ DİKKATE ALINMALI
İş gücü piyasalarını derinden etkileyen bu büyük fikir ayrılığının fitili, Meta şirketinin Baş Yapay Zeka Bilim İnsanı Yann LeCun tarafından sosyal medya platformlarında paylaşılan eleştirilerle ateşlendi.
Dario Amodei'nin kehanetlerini sert bir dille eleştiren Yann LeCun, kamuoyunun teknoloji firmalarının pazarlama odaklı iddiaları yerine, iş gücü ekonomistleri tarafından yapılan bilimsel ve rasyonel analizlere kulak vermesi gerektiğini savundu.
Bu çağrının akabinde görüşlerine başvurulan Prof. Dr.Daron Acemoğlu da Yann LeCun'un rasyonel duruşuna tam destek verdi.
Prof. Dr. Daron Acemoğlu, Anthropic yöneticisinin öne sürdüğü tezlerin nesnel bir analitik zeminden ziyade, belirli kurumsal çıkarlar ve stratejik hedefler doğrultusunda şekillenmiş olabileceğini dile getirdi.
AKILLI SİSTEMLER MESLEKLERİ BİR ANDA YOK ETMEK YERİNE ALT GÖREVLERİ OTOMATİKLEŞTİRİYOR
Söz konusu küresel tartışmanın merkezinde aslında iki tamamen farklı metodolojik yaklaşım bulunuyor.
Yapay zeka yazılımları tasarlayan firmalar genellikle yazılım modellerinin ham teknik kapasitelerinden yola çıkarak makro ölçekli genel tahminler yürütürken, ekonomistler istihdam piyasasını 'görevler' temelli bir analitik çerçeve üzerinden inceliyor.
Prof. Dr.Daron Acemoğlu'nun teorik modeline göre, yeni teknolojilerin ekonomik etkileri bütün meslek gruplarını tek bir hamlede tamamen ortadan kaldırmaktan çok uzak kalıyor.
Sistem, işlerin içindeki belirli alt süreçleri otomatik hale getirerek çalışma hayatının içeriğini yeniden şekillendiriyor.
Deneyimli iktisatçının akademik çalışmalarında yer verdiği güncel verilere göre, bugünkü yapay zeka sistemleri toplam iş görevlerinin yalnızca yüzde 5 gibi oldukça kısıtlı bir bölümünü verimli bir biçimde devralabilecek teknik olgunluğa sahip bulunuyor.
Yapay zeka kullanımı, endişeler rağmen hızla artıyor
İSTİHDAMDAKİ ASIL BELİRLEYİCİ TEKNOLOJİNİN GÜCÜ DEĞİL ŞİRKETLERİN MALİYET DÜŞÜRME TERCİHLERİ
Bu evrede en belirleyici rolü, firmaların öncelikli teşvikleri ve akıllı sistemleri iş süreçlerine nasıl entegre ettikleri oynuyor.
Prof. Dr.Daron Acemoğlu, yapay zekanın makroekonomik sonuçlarını tayin eden temel etkenin teknolojinin saf kabiliyeti değil, şirketlerin bu gücü hangi amaç doğrultusunda sahaya sürdüğü olduğunu savunuyor.
Eğer işletmeler bu araçları yalnızca operasyonel maliyetleri aşağı çekmek ve insan kaynağını azaltmak gayesiyle konumlandırırsa, istihdam piyasaları üzerinde doğrudan ve yoğun bir baskı oluşuyor.
Buna karşın, aynı akıllı sistemler çalışanların üretkenliğini artıran ve yepyeni iş tanımları üreten birer yardımcı eleman şeklinde kurgulandığında, iş gücü piyasasını destekleyen bir misyon üstleniyor.
Nobel ödüllü profesör, teknoloji üreticilerinin sadece laboratuvar performans testi sonuçlarına dayanarak ilan ettiği genel iş kaybı kehanetlerini; reel piyasa ücretlerini, çalışanların iş geçiş süreçlerini, açık pozisyonların doldurulma sürelerini ve kurumsal yatırım kararlarını hesaba katmadığı için son derece noksan ve yanıltıcı buluyor.
YAPAY ZEKANIN YARATTIĞI İSTİHDAM RİSKLERİ KAÇINILMAZ DEĞİL, DOĞRU EKONOMİ POLİTİKALARIYLA YÖNETİLEBİLİR
Bununla birlikte Prof. Dr.Daron Acemoğlu, yeni nesil otomasyon araçlarının çalışanlar üzerindeki dönüştürücü etkilerini tamamen göz ardı etmiyor.
Aksine, özellikle rutin adımların ve kendini tekrar eden görevlerin yoğunlukta olduğu departmanlarda otomasyon baskısının halihazırda belirgin şekilde hissedilmeye başlandığını onaylıyor.
Son dönemde Amerika Birleşik Devletleri (ABD) pazarında gerçekleşen bazı toplu işten çıkarma kararlarının doğrudan doğruya yapay zeka yatırımlarıyla ilişkilendirilmesini içeren piyasa verileri de bu tespiti açıkça doğruluyor.
Ancak ünlü ekonomiste göre asıl risk faktörü teknolojinin kendisinden değil, onun uygulanma strategisinden kaynaklanıyor.
Süreci sağlıklı bir çizgiye oturtmanın yolu, akıllı sistemleri insan emeğini ikame eden değil, onu tamamlayan birer unsur olarak sisteme dahil etmekten geçiyor.
Bu noktada devletlerin uygulayacağı ekonomi politikaları hayati bir önem kazanıyor; yeniden eğitim programları, iş gücü ücret destekleri ve kapsayıcı vergi düzenlemeleri gibi mekanizmalar yapay zekanın istihdam üzerindeki etkisini doğrudan dengeleyebiliyor.
İktisatçılara göre, tüm bu makro faktörler hesaba katılmadan ortaya atılan toplu iş kaybı iddiaları, piyasanın gerçek tablosunu yansıtmaktan tamamen uzak kalıyor.
