ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Pakistan'da başarısızlıkla sonuçlanan müzakerelerin hemen ardından, Hürmüz Boğazı üzerinden İran limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm deniz trafiğine yönelik kapsamlı bir abluka başlatılacağını duyurdu. ABD Başkanı Donald Trump'ın kararıyla 13 Nisan Pazartesi saat 17.00 itibarıyla devreye giren bu hamle, gözleri yeniden Ortadoğu'ya çevirdi. Peki, uluslararası hukukta deniz ablukası nedir, Hürmüz Boğazı'nda nasıl işleyecek ve küresel petrol fiyatlarını nasıl etkileyecek? İşte bölgede durma noktasına gelen deniz ticaretinin son durumu ve ablukanın tüm ayrıntıları...
CENTCOM DÜĞMEYE BASTI
28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in başlattığı saldırıların ardından İran, dünya petrol ticaretinin en kritik güzergahı olan Hürmüz Boğazı'nı fiili olarak ulaşıma kapatmıştı. Taraflar arasında 7 Nisan'da sağlanan geçici ateşkesin ardından hafta sonu Pakistan'da bir araya gelen heyetler, masadan uzlaşmazlıkla kalktı. ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın "nükleer emellerinden vazgeçmeye isteksiz" olması nedeniyle görüşmelerin başarısız olduğunu duyururken, İran tarafı ABD'yi hukuka aykırı taleplerde bulunmakla suçladı. Bu diplomatik krizin faturası ise doğrudan Hürmüz Boğazı'na kesildi. CENTCOM, X üzerinden yaptığı açıklamada, İran limanlarını hedef alan deniz ablukasının resmen başladığını bildirdi.
DENİZ ABLUKASI NEDİR?
Hukuki tanıma göre abluka; düşman bir devlete ait veya onun kontrolünde bulunan belirli limanlara, tüm devletlere ait tarafsız gemilerin ve hava araçlarının giriş-çıkışını engellemeye yönelik bir savaş operasyonudur.
ABLUKA HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA NASIL İŞLEYECEK?
Hürmüz Boğazı'nda uygulanacak olan bu askeri adımda CENTCOM, yaptırımın ülkelerine bakılmaksızın tüm gemilere "tarafsızca" uygulanacağını belirtti. Ancak burada kritik bir ayrım var: Abluka sadece İran limanlarına giden veya oradan ayrılan gemileri kapsayacak. İran dışındaki bölge ülkelerine (örneğin BAE veya Katar'a) giden gemilerin geçişine ise dokunulmayacak.
DENİZ ABLUKASI NEDEN BAŞLADI?
Tahran yönetimi, bir süredir boğazdan geçişlere seçerek izin veriyor ve gemilerden fahiş geçiş ücretleri talep ediyordu. ABD Başkanı Donald Trump, ablukanın temel amacını şu sözlerle özetledi: 'İran'ın sevdiklerine petrol satıp, sevmediklerine satmayarak para kazanmasına izin vermeyeceğiz.' Cumhuriyetçi kanat, bu hamlenin İran'ı masaya oturtmak ve ABD'nin anlaşma koşullarına boyun eğdirmek için atıldığını savunuyor.
NATO NE YAPACAK?
Başkan Trump, NATO müttefiklerinin de sürece dahil olacağını ve özellikle İngiltere'nin mayın tarama gemileriyle destek vereceğini öne sürdü. Ancak İngiltere cephesinden gelen açıklamalar daha temkinli. İngiltere Başbakanı Keir Starmer askeri mayın avlama sistemlerinin bölgede olduğunu doğrulasa da, İngiliz yetkililer ablukaya doğrudan katılmaktan ziyade seyrüsefer özgürlüğünü korumak için Fransa ve diğer ortaklarla geniş bir koalisyon üzerinde çalıştıklarını ifade etti.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA SON DURUM
Abluka kararının kısa vadeli etkisinin sınırlı olacağı öngörülüyor. Zira savaşın başladığı 28 Şubat öncesinde her gün ortalama 138 geminin geçtiği boğaz, halihazırda hayalet bir su yoluna dönüşmüş durumda.
ABLUKA SONRASI PETROL FİYATLARI
Hürmüz Boğazı'ndaki bir deniz ablukası, küresel petrol piyasaları için kelimenin tam anlamıyla bir kabus senaryosudur ve fiyatlar üzerinde doğrudan, sert bir artış baskısı yaratacağı bilinmektedir. Öyle ki son verilere göre brent petrol vari fiyatı abluka kararı akabinde 102 dolara çıktı.
