Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın "Belki orayı alırız, belki almayız" şeklindeki çarpıcı açıklamalarının ardından gözler, İran'ın petrol ihracatında tekel konumunda olan Hark Adası'na çevrildi. Basra Körfezi'nin kalbinde yer alan ve ülkenin ham petrolünü deniz altı boru hatlarıyla toplayarak devasa tankerlerle dünyaya dağıtan bu stratejik üs, doğal derin su limanı özelliğiyle bölgedeki enerji akışının kilit noktasını oluşturuyor.
Çin başta olmak üzere Asya pazarına giden milyonlarca varil petrolün çıkış noktası olan adanın coğrafi konumu, nüfusu ve askeri güvenliği küresel enerji krizinin seyrini belirleyecek potansiyel taşıyor.
ABD ve İran arasında tırmanan krizin yeni odak noktası Basra Körfezi'nin stratejik üssü Hark Adası oldu. Dünya kamuoyunda geniş yankı uyandıran askeri senaryoların merkezinde yer alan ada, İran'ın uluslararası ticaretteki en büyük kozu olan enerji altyapısının ana omurgasını oluşturuyor.
HARK ADASI KONUMU NEREDE?
İran ana karasına yaklaşık 30 kilometre mesafede, suların ortasında yükselen Hark Adası, idari olarak Buşehr eyaletine bağlı bulunuyor. Toplamda 21 kilometrekarelik oldukça sınırlı bir yüzölçümüne sahip olmasına rağmen, ada üzerinde yaklaşık 8 bin 200 kişilik bir nüfus yaşıyor. Buşehr limanına 55 kilometre uzaklıkta konumlanan ada, fiziki küçüklüğüne tezat çok büyük bir ekonomiyi oluşturuyor.
HARK ADASI NEDEN ÖNEMLİ
Hark Adası'nı bölgedeki diğer adalardan ayıran ve onu "İran petrolünün şahdamarı" yapan en temel özelliği deniz tabanının coğrafi yapısıdır. İran'ın Basra Körfezi kıyılarının büyük bir bölümü sığ sulardan oluşurken, Hark Adası çevresindeki doğal derinlik, uluslararası ticarette kullanılan yüksek tonajlı dev petrol tankerlerinin adaya sorunsuz bir şekilde yanaşmasına imkan tanıyor. Ülke genelindeki kuyulardan çıkarılan ham petrol, kilometrelerce uzunluktaki deniz altı boru hatlarıyla adadaki dev depolama tesislerine ulaşıyor ve buradan gemilere yüklenerek okyanuslara açılıyor.
EN BÜYÜK ALICI ÇİN
Adanın normal şartlardaki yıllık ihracat kapasitesi 950 milyon varil seviyesinde bulunuyor. Ancak ABD'nin uyguladığı ağır ekonomik yaptırımlar nedeniyle, Hark Adası'ndaki tesisler fiili kapasitesinin yaklaşık yüzde 60 ile 65'i oranında çalışabiliyor. Bu şartlar altında dahi adadan çıkan petrolün en büyük alıcısı olarak Çin öne çıkıyor. Hem ekonomik hem de askeri açıdan olağanüstü güvenlik önlemleriyle korunan tesisler, İran'ın küresel pazardaki en güçlü dayanak noktası olmaya devam ediyor.
İRAN IRAK SAVAŞINDA ODAK OLMUŞTU
1980 ile 1988 yılları arasında gerçekleşen kanlı İran-Irak Savaşı'nda, özellikle Tanker Savaşları olarak bilinen evrede ada, Saddam Hüseyin yönetimindeki Irak ordusunun birincil hedeflerinden biriydi. Irak savaş uçakları, İran'ın petrol gelirlerini kesip ekonomisini felç etmek amacıyla Hark Adası'ndaki terminal tesislerine ve adaya yanaşan dev petrol tankerlerine yüzlerce yıkıcı hava saldırısı düzenledi.
