Batı Antarktika'da bulunan Thwaites Buzulu, büyüklüğü ve çökmesi durumunda yaratabileceği etkiler nedeniyle “Kıyamet Buzulu” olarak anılıyor. Florida eyaletiyle karşılaştırılabilecek büyüklükteki buzul, hâlihazırda küresel deniz seviyesindeki yükselişin yaklaşık yüzde 4'üne katkıda bulunuyor.
Buzulun tamamen çökmesi, küresel deniz seviyesini 60 santimetreden fazla yükseltebilecek miktarda suyun okyanuslara karışmasına neden olabilir. Ayrıca Thwaites, Batı Antarktika'daki daha geniş buz tabakasını tutan doğal bir bariyer işlevi gördüğünden, geri çekilmesi uzun vadede çok daha büyük bir deniz seviyesi yükselişini tetikleyebilir.
BUZULUN ALTINDA NE OLUYOR?
California Üniversitesi ve NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı'ndan araştırmacılar, Thwaites'in geleceğini daha gerçekçi biçimde tahmin edebilmek için buz tabakasının altındaki süreçleri hesaba katan yeni bir model geliştirdi. Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırma, özellikle buzun deniz tabanıyla temas ettiği ve okyanus üzerinde yüzmeye başladığı topraklama bölgesine odaklanıyor.
Yeni Zelanda’da buzulların hacmi 30 kilometreküpe geriledi
Uydu gözlemleri, gelgitlerin bu bölgede kalın buz tabakasını kaldırıp indirdiğini ve deniz suyunun buzun altına doğru ilerlemesini sağladığını gösteriyor. Bu hareket, görece sıcak okyanus suyunun buzun derinliklerine ulaşmasına ve erimeyi hızlandırmasına yol açabiliyor.
Araştırmanın baş yazarı, UCLA'dan Mattia Poinelli'ye göre geleneksel modeller bu bölgeyi çoğunlukla sabit bir sınır gibi ele alıyor. Yeni yaklaşım ise gelgitlerle değişen bu alanın buz kaybını nasıl etkilediğini hesaba katıyor.
2100'E KADAR DENİZ SEVİYESİNE KATKISI İKİ KATINA ÇIKABİLİR
CNN International’da yer alan habere göre araştırmacılar, topraklama bölgesindeki erime süreçlerini modele eklediklerinde, Thwaites Buzulu'nun 2100 yılına kadar deniz seviyesindeki yükselişe önceki hesaplamaların iki katı, yaklaşık 3 santimetre katkıda bulunabileceğini belirledi. Bu tahmin, araştırmada ele alınan model senaryosuna dayanıyor ve gelecekteki toplam deniz seviyesi yükselişini tek başına ifade etmiyor.
Buzulun altında bulunan arazi denize doğru eğimli olduğu için buz geri çekildikçe daha fazla bölümü okyanus suyuna maruz kalabiliyor. Bununla birlikte, deniz tabanındaki sırtlar buzun geri çekilmesini yavaşlatabilecek doğal engeller oluşturuyor.
Araştırmaya göre erime, buzulun Mouginot Sırtı olarak bilinen önemli bir yükseltiyle temasını kaybetmesini hızlandırabilir. Modellemeler, buzulun yüzyılın sonuna kadar bu sırtla bağlantısını kaybetme olasılığını yüzde 60 olarak hesaplıyor. Böyle bir gelişme, buzun ana kaya üzerinde daha geride bulunan bir sonraki sırt yönünde hızla çekilmesine zemin hazırlayabilir.
Alpler eriyor: Buzul hacminin beşte biri kayboldu
KIYI BÖLGELERİ İÇİN RİSK BÜYÜYEBİLİR
Thwaites'teki değişimler yalnızca Antarktika'yı ilgilendirmiyor. Deniz seviyesindeki yükseliş, kıyı taşkınlarının daha sık yaşanmasına ve deniz seviyesinin aşırı hava olayları sırasında daha yüksek noktalara ulaşmasına neden olabiliyor.
Araştırmanın yazarlarından Eric Rignot, yeni sonuçların önümüzdeki on yıllarda kıyı bölgelerinin karşı karşıya kalabileceği taşkın riskinin önceki tahminlerden daha yüksek olabileceğine işaret ettiğini belirtti.
Araştırmada yer almayan Colorado Üniversitesi'nden Ted Scambos da bulguların deniz seviyesi tahminlerinin geliştirilmesi açısından önemli olabileceğini ifade etti.
BUZULUN ALTINA ÖLÇÜM CİHAZLARI YERLEŞTİRİLECEK
Bilim insanları, model sonuçlarını doğrulamak ve buzun altındaki erime süreçlerini daha iyi anlamak için doğrudan gözlemlere ihtiyaç olduğunu vurguluyor. İngiliz Antarktika Araştırması'ndan deniz jeofizikçisi Robert Larter, Thwaites'in altındaki ortamın son derece karmaşık olduğunu ve güvenilir tahminler için daha fazla veri gerektiğini belirtiyor.
Araştırma ekibi, deniz suyunun topraklama bölgesine giriş çıkışını ölçebilecek cihazlar yerleştirmek amacıyla 2028'de bölgeye gitmeyi planlıyor.
Uzmanlara göre sera gazı emisyonlarının azaltılması, gelecekteki ısınmanın ve buz kaybının sınırlandırılması açısından önem taşıyor. Ancak geçmişte oluşan ısınmanın etkileri nedeniyle deniz seviyesinin yükselmeye devam etmesi bekleniyor. Thwaites Buzulu'na ilişkin yeni bulgular da bu değişimin daha doğru hesaplanabilmesi için buzun altında neler yaşandığının anlaşılması gerektiğini gösteriyor.
