Volkswagen yönetimi bu hafta Almanya'daki fabrikalarda çalışanların karşısına çıkıyor. Ancak dört tesisin ve on binlerce işin akıbetini belirleyecek karar, eylül başında toplanacak denetim kurulundan çıkacak.
İlk durak 25 Ağustos Salı günü ana fabrika Wolfsburg. Almanya'da "Betriebsversammlung" denilen bu toplantılar, fabrikadaki tüm çalışanlara açık birer işçi kurultayı ve yönetim kürsüye çıkıp soruları yanıtlamak zorunda. Çağrıyı yapan da yönetim değil, çalışan temsilciliği. Grup CEO'su Oliver Blume ile Volkswagen marka başkanı Thomas Schäfer çarşamba günü Emden ve Zwickau'ya geçecek, dokuz duraklı tur 31 Ağustos'ta Hannover'de son bulacak.
Blume bu turlara güçlü bir elle girmiyor. Temmuzda "Group Target Picture" (Grup Hedef Tablosu) adını verdiği 2030 planını kurula getiren CEO, paketi bütün halinde geçirmek istediği için onay alamadan masadan kalkmıştı. Paketin kuruldan geri dönüşünü daha önceki haberimde aktarmıştım.
MASADAKİ PAKETİN BÜYÜKLÜĞÜ
Plan, grubun Avrupa ve Çin'deki teorik üretim kapasitesini yıllık 9 milyon araca indirmeyi öngörüyor. Hedef bu hacimde yaklaşık yüzde 9 marj. Volkswagen bu orana tarihi boyunca hiç ulaşamadı.
Plana göre genel giderler 2030'a kadar 11 milyar euro daha kısılacak ve bunun yarıya yakını personelden gelecek. Aynı hesaba göre 2027-2031 döneminin yatırım bütçesi 180 milyar eurodan 135 milyar euroya iniyor. Küçülmenin arkasında grubun Çin'de dört yıldır pazar payı kaybetmesi, ABD gümrük vergilerinin Audi ile Porsche'yi ezmesi ve ilk elektrikli kuşağın sancılı problemlerinin müşteri güvenini sarsması yer alıyor.
Mevcut durumun faturası ise kârlılıkta görünüyor. Grubun ilk yarıdaki yüzde 3,8'lik faaliyet marjı, 2030 için hedeflenen yüzde 8 ile 10 bandının oldukça altında. Yine de tablo göründüğü kadar kötü değil. Finansman kolu gibi yan işler dışarıda bırakılıp yalnızca otomobil işine bakıldığında Volkswagen yüzde 4,1'lik marjla BMW'nin yüzde 3,6'sının ve Mercedes-Benz'in yüzde 3,2'sinin önünde. BMW'nin grup kârlılığını otomobilden çok finansman kolunun taşıdığını haberimizde işlemiştik. Yani mesele Volkswagen'in rakiplerinin gerisine düşmesi değil, sektörün tamamının bu marjla geleceğini finanse edememesi.
Yalnızca çalışanların erişebildiği şirket içi ağda (intranet) yayımlanan bir söyleşide durumun "kritikten de öte" olduğunu söyleyen CEO, genel giderlerinin yüzde 30 yüksek kaldığını ve bunun böyle devam edemeyeceğini anlattı.
DÖRT FABRİKA VE 2030 EŞİĞİ
Bu hesabın sahadaki karşılığı dört tesis. Emden, Zwickau, Hannover ve Audi'nin Neckarsulm fabrikası için Blume, 2030'lu yıllara dönük rekabetçi bir üretim programı gösteremediklerini kabul ediyor. Bu fabrikalar geçmişte, Emden Passat ve Arteon’a, Zwickau Golf ailesine, Hannover Transporter, Caravelle ve Amarok’a, Neckarsulm ise Audi A4, A6, A7, A8, RS6 ve R8 olmak üzere ev sahipliği yapmıştı.
Bu dört fabrikada yaklaşık 50 bin kişi çalışıyor. Handelsblatt'ın denetim kurulu çevrelerinden aktardığına göre plan, Zwickau ve Emden'de araç üretimini 2030'ların başında sonlandırmayı öngörüyor. Hannover ile Neckarsulm ise birkaç yıl sonra sırada.
Üretim programı vermemek yalnızca teknik bir tercih değil. Bir fabrikaya yeni model verilmediğinde ekonomik gerekçeli zorunlu işten çıkarmalar, iddialara göre denetim kurulunun onayı olmadan da devreye sokulabiliyor. Bu tür çıkarmaları yasaklayan 2024 tarihli toplu sözleşme ise zaten 2030'da sona eriyor. Takvimin neden o yıla bağlandığını açıklayan da bu.
ANKETTEN ÇIKAN TABLO
Çalışan tarafı bu senaryoyu kabullenmiş değil. Temsilciliğin geçen hafta aynı iç ağda açtığı ankette personel, yönetimin "dışa dönük felaket iletişimi" nedeniyle kendilerinin ve ailelerinin tedirgin ve korkmuş olduğunu yazdı. Alman Basın Ajansı'nın (DPA) ulaştığı metne göre 17-21 Ağustos arasında toplanan yüzü aşkın soru içinde ilk sıraları yönetimin iletişimi, iş kaygısı ve fabrikaların geleceği aldı. Hepsi de iç ağ için rekor sayılan beğeni topladı.
Tepkinin arkasında 2024 sonundaki uzlaşma var. Volkswagen o tarihte sendikalarla Almanya genelinde 2030'a kadar 50 bin kişilik bir küçülme üzerinde anlaşmış, çalışanlar ücret tarafında da kesinti kabul etmişti. Şirket verilerine göre bu 50 binin 37 bini için imzalar çoktan atıldı. Blume'un şimdi dünya genelinde 50 bin kişilik ek bir azaltmadan söz etmesi, işçi cephesinde verilen sözün geri alınması olarak görülüyor.
IG Metall Başkanı Christiane Benner bunu "benzeri görülmemiş bir saldırı" diye niteledi ve yönetimle güven ilişkisinin bozulduğunu söyledi. Zwickau ile Emden gibi zayıf bölgelerdeki fabrikaların tartışmaya açılmasını ise delilik olarak tanımladı. Grup çalışan temsilciliğinin bir sözcüsü de Automobilwoche'ye "yine içi boş laflar gelirse tek adım ilerleyemeyiz" dedi.
SAHİPLER SABRINI YİTİRİYOR
Baskı yalnızca aşağıdan gelmiyor. Denetim kurulu başkanı ve ana ortak Porsche SE'nin üst yöneticisi Hans Dieter Pötsch, geçen cuma şirketin tarihsel bir dönüm noktasında olduğunu söyledi. Kararlar uzadıkça sorunların büyüdüğünü belirten Pötsch "geri kalan her şey beklemek zorunda" dedi.
Bu sertliğin mali bir karşılığı da var. Geçen yıl ilk yarıda 338 milyon euro kâr açıklayan Porsche SE bu kez 2,2 milyar euro zarar yazdı. Zarar büyük ölçüde kâğıt üzerinde, kaynağı başta 3 milyar euronun üzerinde değer kaybeden Volkswagen payı olmak üzere iki otomotiv iştirakinin defter değerindeki indirim. Finans direktörü Johannes Lattwein de kapasite fazlası eritilirken hiçbir konunun tabu sayılmaması gerektiğini vurguladı.
İKİNCİ SEÇENEK VE KARAR TARİHİ
Sahiplerin sabırsızlığı kurulda aynı güçle karşılık bulamıyor çünkü sermaye kanadında Susanne Wiegand'ın ayrılmasıyla boşalan koltuk, çalışan tarafı ile yüzde 20 hisseli ortak Aşağı Saksonya'ya alışılmışın üzerinde ağırlık kazandırıyor.
Onlar ise tartışmayı kapatmak yerine alternatif üretmeye çalışıyor. Boşalan kapasite için savunma sanayii ve grubun yalnızca Çin'de sattığı modelleri Avrupa'da üretmesi gündemde tutuluyor. İkinci seçeneği daha önce haberimizde ele almıştık.
Onay gerektiren maddelerde taslak ikinci kez takılırsa Blume'un elinde bir yol daha var. Handelsblatt'ın grup kaynaklarına dayandırdığı bilgiye göre yönetim, tartışmayı denetim kurulundan çıkarıp olağanüstü genel kurula taşımanın hazırlığını şimdiden yapıyor. Bunun için kullanılan oyların en az dörtte üçü gerekiyor. Sermaye tarafında Porsche ve Piëch ailelerinin holdingi Porsche SE yüzde 53,3, Aşağı Saksonya yüzde 20, Katar ise yüzde 17 oy hakkına sahip.
Turun ardından sıra eylül başında yeniden toplanacak ve asıl kararı verecek denetim kuruluna gelecek. Blume kararların yıl bitmeden çıkmasını istiyor. Kurul öncesi salonlarda konuşulacakların resmi bir karşılığı bulunmuyor. Yine de kurulda kimin nerede duracağını büyük ölçüde bu haftanın havası belirleyecek.
