Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF), yapay zekâ teknolojilerindeki hızlı gelişmenin gazetecilere yönelik küresel ölçekte bir “dezenformasyon ve taciz dalgası” yarattığını açıkladı. RSF’nin yayımladığı yeni analize göre, son iki yılda dünya genelinde tespit edilen deepfake saldırılarının yüzde 74’ü kadın gazetecileri hedef aldı.
YAPAY ZEKÂ, GAZETECİLER İÇİN YENİ BİR TEHDİT ALANI
RSF, Aralık 2023–Aralık 2025 tarihleri arasında 27 ülkede, 100 gazetecinin sesi veya görüntüsü kullanılarak üretilen sahte içerik vakasını belgeledi. Raporda, yapay zekâ destekli bu saldırıların dolandırıcılıktan itibarsızlaştırmaya, fiziksel güvenlik tehditlerinden cinsiyet temelli şiddete kadar geniş bir yelpazede zarar verdiği vurgulandı.
KADIN GAZETECİLER ORANTISIZ ŞEKİLDE HEDEFTE
Rapora göre kadın gazeteciler deepfake saldırılarında orantısız biçimde hedef alınıyor. İncelenen kadın gazetecilere yönelik vakaların yüzde 13’ünün, “kişileri aşağılamak ve taciz etmek amacıyla üretilen içeriklerden” oluştuğu kaydedildi.
ARJANTİN VE FRANSA’DAN ÖRNEKLER
RSF, Arjantinli gazeteci ve Futurock radyosunun kurucusu Julia Mengolini’nin kendisine ait bir deepfake videonun hedefi olduğunu aktardı. Raporda, Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei’nin, gazetecinin tacizi durdurma çabalarıyla alay eden bir paylaşımı yeniden yayımlayarak kampanyayı körüklediği belirtildi. Mengolini’nin, Devlet Başkanı ve ekibi hakkında suç duyurusunda bulunduğu ifade edildi.
Fransa’da ise gazeteci Salomé Saqué, bu tür saldırıların mesleki faaliyetler üzerindeki etkisine dikkat çekerek deepfake içeriklerin düzenlenmesi ve denetlenmesi çağrısında bulundu.
SİYASİ MANİPÜLASYON ARACI OLARAK DEEPFAKE
Raporda, deepfake videoların yalnızca bireysel taciz değil, aynı zamanda siyasi manipülasyon ve dezenformasyon aracı olarak da kullanıldığına dikkat çekildi. Voice of America (VOA) muhabiri Cristina Caicedo Smit’in, Şubat 2025’te sesi ve görüntüsü taklit edilerek hazırlanan sahte videoların X platformunda yayıldığını tespit ettiği aktarıldı.
Bu videolarda Smit’in sahte kopyasının ABD Başkanı Donald Trump ve Elon Musk’a saldırdığı, Trump yönetiminin hedefindeki USAID’i savunduğu belirtildi. Smit, olay sonrası güvenliğini sağlamak amacıyla çekimlere iki hafta ara verdiğini söyledi.
AFRİKA VE AVRUPA’DA BENZER VAKALAR
RSF, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde Radio France Internationale (RFI) ve gazetecilerinin görüntülerinin, siyasi istikrarsızlık yaratmak amacıyla çalınarak sahte videolarda kullanıldığını aktardı.
Portekiz’de ise TV1 sunucusu Pedro Benevides’in yüzü ve sesi, hükümetin ilaç endüstrisiyle iş birliği yaparak aşı zorunluluğu getirdiği yönünde yalan bilgi yayan bir videoda kullanıldı. Benevides, görüntünün sahte olduğunu açıklamasına rağmen içeriğin etkisinin devam ettiğini belirtti.
SOSYAL MEDYA PLATFORMLARINA ELEŞTİRİ
Raporda sosyal medya platformlarının tutumu da eleştirildi. Bazı gazeteciler Meta’nın (Facebook ve Instagram) şikâyetlere hızlı yanıt verdiğini belirtirken, Julia Mengolini gibi bazı mağdurlar platformlardan geri dönüş alamadıklarını aktardı. RSF, kaldırıldığı düşünülen içeriklerin X gibi platformlarda kısa sürede yeniden dolaşıma girdiğini tespit etti.
RSF, yapay zekâ destekli bu saldırılara karşı gazetecilerin korunması için acil yasal düzenlemeler ve platformların daha etkili sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurguladı.
