Türk futbolunda hakemler ve Merkez Hakem Kurulu (MHK) odağında yürütülen adli tahkikat derinleşirken, soruşturma dosyasına giren 51 sayfalık ifade tutanağının kritik bölümleri kamuoyuna yansıdı. Emniyet birimleri tarafından sorgulanan MHK Başkanı Ferhat Gündoğdu’ya; hem 8 Mart 2022 tarihinde lig devam ederken tecrübeli hakemlerin liste dışı bırakıldığı tartışmalı operasyon hem de haftalık maç atamaları ile hakemlerin klasman yükselme kriterleri ayrıntılı olarak soruldu.
Gündoğdu, emniyetteki ifadesinde Türk futbolundaki yönetim dinamiklerini, TFF ile MHK arasındaki yetki paylaşımını ve sahadaki mekanizmayı tüm aşamalarıyla anlattı.
TFF Başkanı ile MHK Başkanı'nın WhatsApp yazışmaları dosyada: Özgür Yankaya’yı istemiyoruz
"SÜREÇ 4 BÜYÜK KULÜBÜN TALEPLERİ VE TALİMAT DEĞİŞİKLİĞİYLE BAŞLADI"
Gündoğdu, 8 Mart kararlarının zeminini hazırlayan atmosferi anlatırken, göreve gelmesinden yaklaşık 4 ay önce talimatlarda değişiklik yapıldığını ve yılda iki kez olan klasman belirleme yetkisinin dört keze çıkarıldığını hatırlattı:
"2021 yılı içerisinde yanlış hatırlamıyorsam Mart ayı içerisinde Türkiye’nin dört büyük kulübünün başkanları ve Kulüpler Birliği başkanı ulusal medyada canlı yayına katıldılar. O günlerde hakemlerin kasıtlı kötü maçlar yönettikleri, aynı isimlerin devamlı hakemlik yaptığı, baba-oğul ve akraba hakemliğin futbola zarar verdiği, gençleştirme yapılması gerektiği her gün televizyonlarda işleniyordu. Dört kulüp başkanı bu taleplerini TFF yönetimine ilettiklerini beyan etmişlerdi."
"TFF ÖNÜME EL YAZISIYLA İSİM EKLENMİŞ LİSTE KOYDU"
MHK Başkanlığı görevi için Türkiye Futbol Federasyonu yönetim kurulundan davet aldığında kendisine bu beklentilerin doğrudan aktarıldığını belirten Gündoğdu, hakemlikte revizyon yapılması yönünde açık talimat verildiğini söyledi.
Gündoğdu, göreve başladığı ilk günlerde karşılaştığı tabloyu tutanaklara şu sözlerle geçirdi:
"Benden önceki Merkez Hakem Kurulu Başkanının VAR odasında tespit ettiği bir olay ile ilgili hazırladığı rapor sonucuna göre 4 VAR hakeminin bundan sonraki süreçte görev yapamayacağı kararı bana iletildi. Yani ben başladığımda bu 4 hakem zaten görev yapamayacaktı.
Yine ayrıca baba-oğul ve akraba hakemlik adı ile hazırlanmış bir sayfalık liste, altına da iki tane el yazısı ile eklenmiş iki hakem ismi olan bir evrakla Merkez Hakem Kurulu'na iletildi. Bu isimlerin görev yapmayacağı yönetim kurulunun kararı olduğu TFF yönetimi tarafından bildirildi."
"LİSTEYİ 1 MART'TA NİHAT ÖZDEMİR'E SUNDUK"
Göreve geldikten sonra yaklaşık üç ay boyunca hakemlerin yaş durumlarını, yıpranmışlıklarını, kamuoyu üzerindeki algılarını ve saha performanslarını takip ettiklerini kaydeden Gündoğdu, hakem sayısının kısıtlı olması sebebiyle bu inceleme sürecinde isimlere görev vermeyi sürdürdüklerini dile getirdi.
Çalışmaların tamamlanmasının ardından listenin federasyon zirvesine taşındığını belirten Gündoğdu:
"Hazırlanan öneri listesi 01.03.2022 tarihinde Türkiye Futbol Federasyonu Başkanı Nihat Özdemir ve yöneticilerine sunuldu. Listenin uygunluğu ve talimatlara uygun olup olmadığı bir hafta boyunca üst yönetim tarafından değerlendirildi. Bu dönemde sadece TFF yönetiminin kararını bekledim." dedi.
MHK soruşturmasında ifade veren eski hakem Bitnel'den sarsıcı iddia: Süper Lig ertelenecek
NİHAT ÖZDEMİR'DEN TALİMAT: "HAYIRLI OLSUN, WEB SAYFASINDA YAYINLAYIN"
Gündoğdu, kararın resmiyet kazandığı 8 Mart 2022 sabahı yaşananları ise tüm detaylarıyla paylaştı. TFF Başkanı Nihat Özdemir’in makam odasında gerçekleşen kritik toplantıyı aktaran MHK Başkanı, şu bilgileri verdi:
"08.03.2022 sabah saatlerinde TFF Başkanı'nın odasına davet edildim. Odada TFF yöneticileri, genel sekreter ve ben bulunuyordum. Dönemin başkanı Nihat Özdemir her birine durumu tekrar izah etti; odada bulunmayanları tek tek telekonferans ile ses dışarıya açık şekilde arayarak anlattı ve son onaylarını aldı.
Ben, bizzat federasyon başkanımızın ve yönetiminin hukuk kurulu başkanından hukuki durumu duymalarını istedim. Dönemin hukuk müşaviri olan Hazar Akil davet edildi. Hazar Akil konudan haberdar olduğunu, TFF’nin bu konuda tam yetkili olduğunu bizzat masada söyledi. Bunun üzerine Başkan Nihat Özdemir, ‘Hayırlı olsun tebligatı web sayfasında yayınlayın’ şeklinde talimat verdi."
Gündoğdu, kararın lig devam ederken alınmasının nedenini ise kulüplerin baskısı ve sezon sonunun beklenmesi halinde en az bir yıl daha kaybedileceği değerlendirmesine bağladı.
HAKEM ATAMALARI NASIL YAPILIYOR? "EKRANA YANSIMAYAN VAR KAYITLARI VE SOSYAL MEDYA TARANIYOR"
Emniyet sorgusunda yöneltilen "Hakem seçmeleri hangi esas ve kriterlere göre yapılır?" sorusunu da detaylarıyla yanıtlayan Ferhat Gündoğdu, haftalık maç atamalarının perde arkasını tutanaklara aktardı:
Performans Havuzu: Müsabaka atamaları; bir önceki haftanın performans değerlendirmeleri, fiziksel hazırlık, eğitim faaliyetlerine katılım, fiziksel ve psikolojik sağlık durumları dikkate alınarak oluşturulan havuz üzerinden taslak olarak hazırlanıyor.
Salı Günü Kritik VAR İncelemesi: Salı günleri MHK ve Hakem Eğitim ve Performans Değerlendirme Kurulu (REPU), Süper Lig ve 1. Lig'deki 19 maçı kritik pozisyonlar bazında inceliyor. Gözlemci raporlarının yanı sıra televizyon ekranlarına yansımayan VAR merkezi görüntüleri ve hakem-VAR konuşmaları dinlenerek; hakemin maça hakimiyeti, oyuncularla ve teknik alanla olan diyalogları değerlendiriliyor.
Yazılım ve Memleket Kriteri: Çarşamba öğleye kadar Hakem İşleri Müdürlüğü'ndeki kontrol programları devreye giriyor. Hakemlerin, yardımcıların veya dördüncü hakemin memleketinin maçtaki takımlarla ya da o takımların bir sonraki hafta oynayacağı rakiplerle çakışıp çakışmadığı kontrol ediliyor.
Sosyal Medya Taraması: Hakemlerin maç içinde veya sonrasında yaşadığı olaylar, açık kaynaklar ve sosyal medya üzerinden özel olarak taranıyor.
180 Maçlık Ağ: Sistemin sadece Süper Lig ve 1. Lig'deki 19 maçtan ibaret olmadığını, profesyonel, bölgesel ve amatör liglerle birlikte haftalık yaklaşık 180 müsabakanın atamasının yukarıdan aşağıya bir zincir halinde yönetildiğini belirten Gündoğdu, üst ligdeki taslak değiştikçe alt liglerin de revize edildiğini kaydetti.
"MHK SADECE ÖNERİR, NİHAİ KARAR VE ONAY TFF YÖNETİMİNİNDİR"
Atama sürecinin resmileşme aşamasına da değinen Ferhat Gündoğdu, Futbol Yönetim Sistemi (FYS) üzerinden yapılan tebligatlara rağmen atamaların perşembe günü TFF onayı çıkana kadar kesinleşmediğini vurguladı:
"Hakem tebligatı aldıktan sonra ekibine maçı bildirmek zorundadır. Ancak halen atama resmileşmemiştir. Hakemin kendisince sorun yaşadığı bir konu varsa bizzat MHK Başkanı'nı arayarak bilgi verir. İki senelik görevim boyunca bu şekilde 2 veya 3 kez bu safhada atama değişikliği yapılmıştır.
Perşembe günü saat 12.00'ye kadar TFF yönetiminin onayı ve yapılan değişikliklerin gerekçeleri sunulup onay alındıktan sonra, liste web sitesine konulduğu an resmileşir. MHK bütün diğer görevlerinde olduğu gibi bu görevde de sadece önerme yapar. Nihai karar her zaman Türkiye Futbol Federasyonu'nun kararına aittir."
HAKEMLİKTE TERFİ VE TENZİL BASAMAKLARI: İL HAKEMLİĞİNDEN ÜST KLASMANA
Gündoğdu, emniyet ifadesinde bir hakemin mesleğe adım atışından üst klasmana kadar yükselme sürecindeki resmi basamakları da tek tek sıraladı:
Aday Hakemlik: Kursu tamamlayan aday hakem, 2 yıl içinde en az 5 müsabakada görev alıp olumlu gözlemci notu ve sınav başarısıyla İl Hakemliği statüsüne yükseliyor.
İl Hakemliği: En az 2 yıl boyunca amatör kümelerde ve okul müsabakalarında görev yapılıyor. Başarılı bulunanlar İl Hakem Kurulları (İHK) tarafından Hakem İşleri Müdürlüğü'ne bildiriliyor.
Bölgesel Hakemlik: TFF sınavlarını geçen hakemler bölgesel lige adım atıyor ve burada da en az 2 yıl görev alıyor.
Klasman Hakemliği: Bölgesel ligdeki 2 yılın ardından başarılı olanlar Klasman Hakemi olarak öncelikle 3. Lig, ardından 2. Lig maçlarında en az 2 yıl boyunca düdük çalıyor.
Üst Klasman: Bu süreçleri başarıyla tamamlayanlar terfi kurslarına davet edilerek Türk hakemliğinin en üst ulusal klasmanına ulaşıyor.
Gündoğdu, yükselme sistemine ilişkin açıklamasını şu kritik tespitle tamamladı: "Bu klasmanların tamamındaki terfi ve tenzil için nihai onay yetkisi Türkiye Futbol Federasyonu yönetimine aittir."
