TÜİK’in 25 Şubat 2026 tarihinde yayımladığı “Sağlık Modülü, 2025” sonuçları, sağlık harcamalarının hane bütçesine etkisinden fiziksel aktivite alışkanlıklarına, gelir gruplarına göre farklılaşmadan günlük yaşamda yaşanan sağlık kısıtlarına kadar geniş bir tablo ortaya koydu.
MUAYENE HARCAMALARI HER 16 HANEDEN BİRİNE “ÇOK YÜK”
Araştırmaya göre doktor muayene ve tedavi harcamaları, hanelerin yüzde 6,1’ine çok yük getirdi. Hanelerin yüzde 50,2’si bu harcamaların bütçeye biraz yük oluşturduğunu belirtirken, yüzde 40,9’u yük getirmediğini ifade etti.
Diş muayene ve tedavi harcamalarında yüzde 5,3’lük kesim çok yük yanıtı verirken, yüzde 37,2’si biraz yük, yüzde 28,9’u ise yük getirmediğini bildirdi. İlaç harcamalarında da benzer bir tablo görüldü. Hanelerin yüzde 5,0’ı ilaç giderlerinin çok yük getirdiğini, yüzde 50,9’u biraz yük oluşturduğunu belirtti. Yüzde 44,0’lık kesim ise ilaç harcamalarının bütçeye yük getirmediğini ifade etti.
Son 12 ayda sağlık harcaması yapmayan haneler de dikkat çekti. Muayene veya tedavi için harcama yapmadığını belirtenlerin oranı yüzde 2,7 oldu. Diş muayenesi veya tedavisi için harcama yapmayanların oranı yüzde 28,6’ya ulaştı. İlaç harcaması yapmadığını belirtenler ise yüzde 0,1 olarak kaydedildi.
GELİR ARTTIKÇA “YÜK” ALGISI AZALIYOR
Gelir gruplarına göre dağılım, sağlık harcamalarının özellikle düşük gelirli haneler için daha ağır bir yük oluşturduğunu ortaya koydu. En düşük yüzde 20’lik gelir grubundaki hanelerin yüzde 62,9’u doktor muayene ve tedavi harcamalarının yük getirdiğini belirtti. Aynı grupta diş tedavilerinde yük oranı yüzde 37,6, ilaçta ise yüzde 65,5 oldu.
En yüksek yüzde 20’lik gelir grubunda ise farklı bir tablo öne çıktı. Bu gruptaki hanelerin yüzde 53,0’ı doktor muayene ve tedavi harcamalarının yük getirmediğini ifade etti. Diş tedavisinde yük getirmediğini belirtenlerin oranı yüzde 38,0, ilaç harcamalarında ise yüzde 59,5 olarak ölçüldü.
Diş muayenesi için harcama yapmayanların oranı gelir düzeyine göre belirgin biçimde değişti. En düşük gelir grubunda yüzde 45,4 olan “harcama yapmadı” oranı, en yüksek gelir grubunda yüzde 25,5’e geriledi. Bu tablo, özellikle diş sağlığı harcamalarının gelir düzeyine daha duyarlı olduğunu gösterdi.
ÇALIŞMA HAYATINDA AYAKTA VE ORTA DÜZEY FİZİKSEL AKTİVİTE ÖNE ÇIKIYOR
İktisadi olarak faal 15 yaş ve üzeri fertlerin çalışma hayatındaki fiziksel aktivite yoğunluğu incelendiğinde, yüzde 29,4’ünün çoğunlukla oturarak çalıştığı görüldü. Yüzde 45,5’i ayakta durarak, yüzde 18,7’si yürüyerek ya da orta düzey fiziksel aktiviteyle çalıştığını belirtti. Ağır iş ya da ağır fiziksel aktivite yapanların oranı yüzde 6,4 oldu.
Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olan fertlerin yüzde 17,2’si oturarak çalışırken, risk altında olmayanlarda bu oran yüzde 31,7 olarak ölçüldü. Ağır iş yapanların oranı risk altındaki grupta yüzde 11,2’ye çıktı. Bu veriler, gelir ve sosyal risk durumunun çalışma koşullarının niteliğini de etkilediğini ortaya koydu.
TOPLUMUN ÜÇTE İKİSİ BOŞ ZAMANINDA FİZİKSEL AKTİVİTE YAPMIYOR
Araştırma, iş dışında geçirilen zamanlarda fiziksel aktivite düzeyini de inceledi. 15 yaş ve üzerindeki fertlerin yüzde 63,3’ü olağan bir haftada en az 10 dakika aralıksız süren fiziksel aktivite veya boş zaman faaliyetine hiç zaman ayırmadığını bildirdi.
Günde iki kez veya daha fazla fiziksel aktivite yapanların oranı yüzde 1,4’te kaldı. Günde bir kez yapanlar yüzde 11,6, haftada 4-6 kez yapanlar yüzde 5,6, haftada 1-3 kez yapanlar yüzde 11,5 olarak kaydedildi. Veriler, düzenli fiziksel aktivitenin toplum genelinde sınırlı kaldığını gösterdi.
EN FAZLA ZORLANILAN ALAN: GÖRME
Günlük yaşam faaliyetlerinde zorlanma düzeyi incelendiğinde, fertlerin yüzde 96,9’u iletişim kurmada sorun yaşamadığını ifade etti. Öz bakımda zorlanmadığını belirtenlerin oranı yüzde 95,8, işitmede yüzde 90,0, hatırlamada yüzde 85,2, görmede yüzde 80,5, yürümede ise yüzde 79,7 oldu.
En çok zorlanılan faaliyet yüzde 17,3 ile görme olarak kaydedildi. Yürümede zorlananların oranı yüzde 15,2, hatırlamada zorlananların oranı yüzde 12,6 oldu. İletişim faaliyetlerinde zorlananların oranı ise yüzde 2,2 olarak belirlendi.
Fertlerin tamamen yapamadığını belirttiği faaliyetler oldukça düşük oranlarda kaldı. Öz bakımda yüzde 0,5, yürümede yüzde 0,4, hatırlama ve iletişim kurmada yüzde 0,2 oranında “hiç yapamama” bildirildi.
