Milyonlarca vatandaşı ve derdest olan boşanma davalarını yakından ilgilendiren süresiz nafaka tartışmasında son sözü Anayasa Mahkemesi söyledi. Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Yüksek Mahkeme, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan yoksulluk nafakasının "süresiz olarak" verilmesini öngören hükmü iptal etti. Kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte aile hukukunda yeni bir dönemin kapıları aralandı
SÜRESİZ NAFAKA İPTAL EDİLDİ Mİ?
Anayasa Mahkemesi (AYM) Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde yer alan yoksulluk nafakasının "süresiz olarak" ödenmesini öngören yasa ibaresini oy çokluğuyla iptal etmiştir. Kararın temel gerekçesi olarak; mevcut düzenlemenin aile mahkemesi hakimine nafaka süresini kısıtlama konusunda bir "takdir yetkisi" vermemesi ve somut olayın haklı sebepleri göz ardı edilerek nafakanın kategorik şekilde süresiz öngörülmesinin nafaka borçlusu üzerinde orantısız ve ağır bir yüke dönüşmesi gösterilmiştir.
SÜRESİZ NAFAKA İPTALİ NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?
AYM'nin süresiz nafakayı iptal eden kararı, Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten tam 9 ay sonra yasal olarak yürürlüğe girecektir. Hukuk sisteminde bir kaos oluşmaması adına verilen bu 9 aylık geçiş sürecinde, mevcut yasal düzenlemeler (süresiz nafaka uygulaması) aynen devam edecektir. Bu sürenin verilmesindeki asıl amaç, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) yeni bir yasal çerçeve hazırlamasına olanak tanımaktır.
YENİ DÖNEMDE YOKSULLUK NAFAKASI SÜRESİ NASIL BELİRLENECEK?
Meclis'in yapacağı yeni yasal düzenlemeyle birlikte yoksulluk nafakası süresi artık standart olarak ömür boyu uygulanmayacaktır. Yeni sistemde aile mahkemesi hakimleri; tarafların evli kalma süresini, boşanma anındaki yaşlarını, eğitim seviyelerini, sağlık durumlarını ve maddi ihtiyaçlarını kendi imkanlarıyla karşılama kapasitelerini (iş bulma ve çalışma olanaklarını) detaylıca inceleyecektir. Örneğin; çok kısa süren evliliklerde ömür boyu nafaka bağlanmasının önüne geçilirken, tarafların bireysel şartları temel alınarak "süreli" bir ödeme planı oluşturulması beklenmektedir.
ÇOCUK NAFAKASI İPTAL KARARINDAN ETKİLENECEK Mİ?
Anayasa Mahkemesi'nin bu tarihi iptal kararı kesinlikle çocuklar için ödenen "iştirak nafakasını" veya tedbir nafakası gibi diğer nafaka türlerini kapsamamaktadır. İptal kararı yalnızca boşanan eşe ödenen "yoksulluk nafakası" içindir. Çocukların temel bakımı, barınması, eğitimi ve sağlık giderleri için ödenen iştirak nafakasına yönelik mevcut yasal düzenlemeler tüm geçerliliğini korumakta olup, çocuk reşit olana kadar ödenmeye devam edilecektir.
KARAR ÖNCESİ BAĞLANAN SÜRESİZ NAFAKALAR ETKİLENECEK Mİ?
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları kural olarak geriye yürümez. Ancak, Meclis 9 ay içerisinde yeni "süreli nafaka" yasasını çıkardığında, halihazırda süresiz nafaka ödeyen kişilerin yeni kanuna dayanarak Aile Mahkemelerinde "nafakanın kaldırılması veya süresinin yeniden uyarlanması" talebiyle dava açma hakkına sahip olacağı, önde gelen aile hukuku uzmanları tarafından öngörülmektedir. Geçmiş dosyaların otomatik olarak düşmesi beklenmemekte, yasal talep şartı aranacağı belirtilmektedir.
YENİ SİSTEMLE NAFAKA ÖMÜR BOYU SÜREBİLİR Mİ?
Yeni karar ile birlikte yoksulluk nafakası tamamen ortadan kalkmıyor. Yeni düzenlemede de istisnai durumlarda ömür boyu nafaka ödenmesi mümkün olacaktır. Örneğin; uzun yıllar sürmüş bir evliliğin ardından boşanan, yaşı ilerlemiş, ağır engelli, kronik hastalığı bulunan veya iş gücü piyasasına katılım ihtimali yüzde sıfır olan bir eş için, hakimin takdiri doğrultusunda yoksulluk nafakası yine süresiz (ömür boyu) olarak bağlanabilecektir.
9 AY İÇERİSİNDE SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?
TBMM'nin verilen 9 aylık geçiş sürecinde Medeni Kanun'da değişiklik yapmaması durumunda, iptal edilen madde yürürlükten kalkacağı için "yoksulluk nafakası süresi" konusunda bir yasa (kanun) boşluğu doğacaktır. Bu durumda Aile Mahkemesi hakimleri, Türk Medeni Kanunu’nun 1. maddesi gereğince kanun koyucu (Meclis) gibi hareket ederek hukuki boşluğu içtihatlarıyla doldurmak, nafaka sürelerini kendi vicdani ve hukuki takdirleriyle somut olaya göre belirlemek durumunda kalacaktır.
