Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nin yürüttüğü çalışmalar kapsamında, doğada sınırlı sayıda bulunan ve korunması gereken akzambak bitkisi doku kültürü yöntemi ile laboratuvar ortamında çoğaltılıyor.
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nin yürüttüğü çalışmalar kapsamında, doğada sınırlı sayıda bulunan ve korunması gereken akzambak bitkisi doku kültürü yöntemi ile laboratuvar ortamında çoğaltılıyor.
Sökümü yasak olan bitkinin kontrollü bir şekilde üretilmesiyle hem doğal popülasyonun korunması hem de üretimin sürdürülebilir hale getirilmesi hedefleniyor. Laboratuvar ortamında yapılan üretimle, çoğaltılması zor olan akzambak kısa sürede daha fazla sayıda elde edilebiliyor.
6 aylık üretim sürecinde bitkiler, steril şartlarda çoğaltılarak dış ortama uyum sağlayacak şekilde yetiştiriliyor. Bu yöntemle elde edilen akzambakların yurt içi kullanımda değerlendirilmesi ve ihracata kazandırılması hedefleniyor.
LABORATUVARDA KİTLELER HALİNDE ÇOĞALTILIYOR
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma Görevlisi Mehmet Polat, "Burası Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Ziraat Fakültesi Eğitim, Araştırma ve Uygulama Çiftliği'ne bağlı Doku Kültürü Laboratuvarı. Yaklaşık 5 yıllık bir geçmişe sahip olan bu laboratuvarda bitkileri invitro ortamda çoğaltıyor, ardından dış şartlarda alıştırıyoruz. Bu şekilde vejetatif çoğaltma yaparak bitkilerin kitleler halinde üretimini sağlıyoruz. Şu anda ağırlıklı olarak akzambak bitkisi üzerinde çalışıyoruz ancak salep, soğanlı süs bitkileri, lale ve bazı meyve anaçları üzerine de çalışmalarımız sürüyor" ifadelerini kullandı.
İHRACAT VE DIŞA BAĞIMLILIĞI AZALTMAK HEDEFLENİYOR
Projeye yoğunlaşma nedenlerini anlatan Polat, "Akzambak üzerinde yoğunlaşmamızın nedeni özel sektör-üniversite iş birliği kapsamında yürütülen bir proje. Bu bitki Türkiye'de doğal olarak bulunuyor ancak doğadan sökülmesi yasak. Biz burada hem doğaya kazandırılması hem de ekonomik değeri yüksek olan bu bitkinin yurt dışı ihracatına katkı sağlamak amacıyla üretim yapıyoruz. Böylece dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyoruz" dedi.
TAMAMLANMASI 6 AYI BULUYOR
Üretim süreciyle ilgili de bilgi veren Polat, "Akzambak soğanlı bir bitki. Öncelikle bitkinin pullarını alıp dezenfekte ediyoruz ve çoğaltma ortamına dikiyoruz.
Yaklaşık 28 gün sonra bitkiler çoğalıyor ve bir bitkiden ortalama 5 yeni bitki elde edilebiliyor. Belirli bir sayıya ulaştıktan sonra köklendirme aşamasına alıyoruz. Köklenen bitkiler sera içerisindeki yoğun bakım ünitelerinde yaklaşık 12 gün tutuluyor ve dış ortama adapte ediliyor. Tüm süreç yaklaşık 6 ay sürüyor ve yıl boyunca devam ediyor" şeklinde konuştu.
Doku kültürü çalışmalarını steril ortamda yaptıklarını vurgulayan Polat, "Kullandığımız tüm materyalleri otoklavda dezenfekte ediyoruz. Laminer kabinlerde, UV ışık altında steril şartlarda çalışıyoruz. Bu yöntem doğada yavaş çoğalan bitkilerin daha hızlı ve kontrollü şekilde üretimini sağlıyor. Kurulum maliyeti yüksek olsa da sonrasında ekonomik üretim imkanı sunuyor. Laboratuvarımızda özel sektör iş birliğiyle 8 kişi çalışıyor, ayrıca lisans ve lisansüstü öğrencilerimizin tez ve projeleri de burada yürütülüyor" diyerek sözlerini noktaladı.