Uluslararası Şeffaflık Örgütü 182 ülkedeki kamu sektöründeki yolsuzluk algısını raporlaştırdı. 2025 Yılı Yolsuzluk Algı Endeksi’nde 2024’te 34 puanla 107. sırada olan Türkiye 2025’te 31 puan alarak 124’üncü sırada yer aldı. Son bir yılda 3 puan kaybederek 17 basamak geriledi. Endekste Türkiye ile aynı puanı alan ülkeler Cibuti, Moğolistan, Nijer ve Özbekistan oldu. 2013’ten bu yana düşüş yaşayan Türkiye, son on yılda 10 puanlık kayıp yaşadı.
DEMOKRASİDE GERİLEME KAYGISI
Yolsuzluğun demokratik gerilemeyi de beraberinde getirdiğine dikkat çekilen raporda, kurumlardaki yapısal zayıflamalara işaret edildi. Siyasal ve idari yapılara derin biçimde nüfuz eden yolsuzluk nedeniyle durumun tersine çevrilmesinin son derece zor olduğu vurgulandı. Gerilemenin ‘keskin ve kalıcı’ olduğu kaydedildi. Raporda ayrıca ABD, Kanada, Birleşik Krallık ve İsveç gibi yolsuzlukla mücadelede güçlü kabul edilen demokrasilerde de kaygı verici bir gerileme yaşandığı tespiti yer aldı.
YOLSUZLUK ENDEKSİNDE 123 ÜLKENİN GERİSİNDEYİZ: MÜCADELEDE SINIFTA KALDIK
Yapısal reformları zamanında yapamayan ve yolsuzlukla mücadelede 2013’ten bu yana kan kaybı yaşayan Türkiye, 2025 Yılı Yolsuzluk Algı Endeksi (CPI) sonuçlarına göre,182 ülke arasında 124’ncü sıraya düştü. 31 puan ile en yüksek skoru elde ettiğimiz 2013 skorunun 19 puan altında olan ve 17 sıra birden gerileyen ülkemiz, Cibuti, Nijer, Moğolistan ve Özbekistan ile aynı sırada yer aldı.
Uluslararası Şeffaflık Örgütü’nün yayımladığı 2025 Yılı Yolsuzluk Algı Endeksi (CPI) sonuçlarına göre, Türkiye 31 puan alarak 124’üncü sırada yer aldı. Raporda 50 ülkenin 2012’den bu yana endekste kayda değer biçimde gerilediğine işaret edilerek en sert düşüşlerin yaşandığı ülkeler Türkiye (31 puan), Macaristan (40 puan) ve Nikaragua (14 puan) olarak sıralandı. Söz konusu gerileme ise “Bu tablo, demokratik gerileme, çatışmalar, kurumsal kırılganlık ve yerleşik patronaj ağlarının beslediği, bütünlüğü korumaya yönelik mekanizmalarda on yıla yayılan yapısal bir zayıflamaya işaret ediyor” denilerek raporlandı. Raporda, söz konusu gerilemelerin keskin ve kalıcı olduğu, yolsuzluğun siyasal ve idari yapılara sistematik ve derin biçimde yerleşmesi nedeniyle tersine çevrilmesinin de son derece güç olduğu vurgulandı. Türkiye’nin puan kaybetmesinde kamu kurumlarında etkili bir Yolsuzlukla Mücadele Kurumu’nun bulunmaması, denetim mekanizmalarının zayıflaması ve reform eksiklikleri etkili oldu.
DEMOKRASİLERDE KAYGI VERİCİ GERİLEME
Türkiye’nin, 2013 yılında aldığı 50 puandan bu yana 16 puan kaybettiğini hatırlatan örgüt, bu puanın Avrupa Birliği üyelik sürecinde olan ülkeler arasında en düşük puanlardan biri olduğunu belirtti. Türkiye’nin de yer aldığı Doğu Avrupa ve Orta Asya bölgesinde ortalama skor 35’te sabit kalırken yolsuzluk algısında genel olarak düşük seviyeler devam etti. Örgütün 2024 endeksinde Türkiye’nin puanı 34, sırası 107 idi. Buna göre son bir yılda Türkiye yolsuzluk algısında 3 puan kaybederek 17 basamak geriledi. Yolsuzluk Algı Endeksi 2025 yılında 182 ülkeyi kamu sektörü yolsuzluğuna göre sıraladı. Endekste yolsuzluk, 0 ila 100 arasında derecelendirilirken 0 yolsuzluğun çok yoğun olduğu, 100 ise tamamıyla yolsuzluktan arınmış, temiz bir kamu sektörüne işaret ediyor. Uluslararası Şeffaflık Örgütü’ne göre yolsuzlukla mücadelede otokrasilere ya da kusurlu demokrasilere kıyasla genellikle daha güçlü olan demokrasilerin performansında da kaygı verici bir gerileme yaşanıyor. Bu eğilim; ABD (64), Kanada (75) ve Yeni Zelanda (81) gibi ülkelerden, Birleşik Krallık (70), Fransa (66) ve İsveç (80) başta olmak üzere Avrupa’nın çeşitli bölgelerine kadar uzanıyor. Endekste Türkiye ile aynı puanı alan ülkeler, Cibuti, Moğolistan, Nijer ve Özbekistan oldu. Türkiye’nin skoru 2013 yılında 50 puan ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşmıştı. Türkiye’nin skorunda son 10 yılda 10 puanlık düşüş yaşandı. 2024’te Türkiye’nin gerisinde olup 2025’te önüne geçen ülkeler ise şöyle: Togo, Filipinler, El Salvador, Angola, Ekvador, Laos, Sri Lanka. Brezilya ve Malavi ise 2024’te Türkiye ile aynı puandayken 2025’te daha ön sıralara geçmiş durumda. 2025 endeksine göre, bir dönem “temiz yönetimin ölçütü” kabul edilen 80 puanın üzerinde kalan ülke sayısı, on yıl önce 12 iken bu yıl yalnızca beşe düştü. İlk beşte yer alan ülkeler sırasıyla Danimarka (89), Finlandiya (88), Singapur (84), Yeni Zelanda (81), Norveç (81). Bu ülkeleri 80 puanla İsveç ve İsviçre, 78 puanla Lüksemburg ve Hollanda, 77 puanla Almanya ve İzlanda takip ediyor. Raporda, CPI’da yüksek puan alan ülkelerin yolsuzluktan tamamen arınmış olduğu anlamına gelmediği de vurgulandı.
EN ALT SIRALARDA TABLO VAHİM
Uluslararası Şeffaflık Örgütü Yönetim Kurulu Başkanı François Valerian, DW’ye yaptığı açıklamada, “Bazı hükümetler artık yolsuzlukla mücadeleyi bir öncelik olarak görmüyor” dedi. Valerian, “Hükümetler, yolsuzlukla mücadelede yapılması gereken her şeyi yaptıkları ve artık başka önceliklere yönelmeleri gerektiği izlenimine kapılmış olabilir” ifadelerini kullandı. Uluslararası Şeffaflık Örgütü, Venezuela ve Azerbaycan gibi otoriter rejimlerin, “yolsuzluğun sistemik olduğu ve her düzeyde ortaya çıktığı” gerekçesiyle genellikle listenin en alt sıralarında yer aldığını belirtti. Son endekste ülkelerin üçte ikisinden fazlası 50 puanın altında kaldı. Rapora göre bu durum, “dünyanın büyük bölümünde ciddi yolsuzluk sorunları bulunduğuna” işaret ediyor. 25 puanın altında kalan ülkelerin çoğunun çatışmalardan etkilenen ve son derece baskıcı rejimlere sahip olduğu belirtilirken, Libya, Yemen ve Eritre’nin 13 puan aldığı; Somali ve Güney Sudan’ın ise 9 puanla listenin en alt sıralarında yer aldığı kaydedildi.
