TÜİK, milyonların merakla beklediği mart ayı enflasyon verisini açıkladı. Buna göre, enflasyon aylık 1,94 artarken, yıllık bazda 30,84 olarak gerçekleşti. Geçen yılın aynı döneminde yüzde 38,10’luk yıllık oranla kıyaslandığında, enflasyonda yıllık bazda gerileme eğilimi dikkat çekti. ENAG ise aylığı yüzde 4,10, yıllığı 54,62 olarak açıkladı. İTO verilerine göreyse aynı dönem aylık yüzde 2,97 olmuştu. 24 Şubat ile 2 Nisan arasında 15 kez yüzde 15 zamlanan akaryakıt başta olmak üzere iğneden ipliğe gelen tarihi zamları hatırlatan uzmanlar, TÜİK’in bu artışları göz ardı ettiğini belirtti.
PIRLANTA HASSASİYETİ
Elmas, pırlanta ve inci gibi kıymetli taşlardan alınması planlanan yüzde 20 ÖTV, Meclis’te kabul edilen torba yasadan son anda çıkarıldı. Yıllık 22 milyar lira gelir öngörülen düzenlemenin geri çekilmesine gerekçe olarak küresel gelişmeler gösterildi. Bir işçi yıllık 660 bin liralık brüt ücretinin 120 bin lirasını vergi olarak öderken, kıymetli taşlardan vergi alınmaması eleştiri konusu oldu.
ÜRÜN AYNI, ÜLKE AYNI TÜKETİCİ AYNI ORAN FARKLI
Prof. Dr. Hakan Yılmaz: Çarşı pazarda artışların yüzde 10’a yaklaştığı bir ortamda gıdada yüzde 1,80 anlaşılır değil. Murat Sağman: Hep söylediğimiz gibi aynı ülke, aynı ürünler, aynı tüketici fakat farklı oranlar. Prof. Dr. Şenol Babuşcu: ENAG ile TÜİK arasındaki fark 23,75 puan. Resmi veri ile alternatif hesaplamalar arasındaki makas açılıyor. İnan Mutlu: TÜİK şapkadan dinozor çıkardı. Veriler, halkın sofrasındaki yangının, enflasyona nasıl yansıtılmadığını gösteriyor. İris Cibre: Savaşın getirdikleri verilere yansımamış. Alaattin Aktaş: Demek ki akaryakıt zamları artık enflasyona yol açmıyor. Hatta ne kadar yüksek akaryakıt zammı, o kadar düşük TÜFE artışı.
ENFLASYON BİLMECESİNİ EKONOMİSTLER ÇÖZEMEDİ
Petrol fiyatlarının yüzde 50’den fazla arttığı ve akaryakıt fiyatlarının yüzde 15 zamlandığı son bir ayda Mart ayı enflasyonu TÜİK’e göre aylık sadece yüzde 1,94 arttı. Ekonomistler verilerin gerçeklikten kopuk olduğunu söyledi. TÜİK’in şapkadan dinazor çıkardığını belirten ekonomist İnan Mutlu ise “Bu tablo halkın sofrasındaki yangının, enflasyona nasıl yansıtılmadığını gösteriyor” dedi.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Mart ayına ilişkin enflasyon rakamlarını açıkladı. TÜFE’deki değişim 2026 yılı Mart ayında bir önceki aya göre yüzde 1,94 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 10,04 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 30,87 artış ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 32,82 artış olarak gerçekleşti. En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun yıllık değişimleri; gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 32,36 artış, ulaştırmada yüzde 34,35 artış ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 42,06 artış olarak gerçekleşti. İlgili ana harcama gruplarının yıllık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 8,25, ulaştırmada 5,45 ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda 6,04 yüzde puan olarak gerçekleşti. Ayın zam şampiyonu yüzde 25,02’lik artışla evcil hayvan ürünleri oldu. Ulaşım maliyetlerindeki yükselişin genele yayıldığı Mart döneminde, en belirgin fiyat düşüşü ise taze balık grubunda kaydedildi. Mart ayı için de yüzde 1,94 zammı hak eden emekliler böylece üç ayda yüzde 10.03 zammı almış oldu. Açıklanan enflasyon verileriyle birlikte yeni kira zam oranı da kesinleşti. Nisan ayı kira artış oranı yüzde 32,82 olarak kayıtlara geçti. Ekonomistler, bir aylık sürede petrolün yüzde 50, akaryakıtın yüzde 15 arttığını hatırlatarak düşük çıkan enflasyonun gerçeği yansıtmadığını dile getirdi.
KURUMLAR ARASI UÇURUM VAR
Enflasyon Araştırma Grubu’nun (ENAG) yüzde 4,10, İstanbul Ticaret Odası’nın yüzde 2,97 olarak tespit ettiği enflasyonda TÜİK’in açıkladığı rakam ise dün sosyal medyada en çok konuşulan ve alay edilen konular arasında öne çıktı. Ekonomistler, savaşın etkisiyle akaryakıt ve gıda ürünlerinde Mart ayında yapılan zamlara rağmen TÜİK’in açıkladığı enflasyon verilerinin gerçeklikten çok uzak olduğunu ve kendilerinin de çözmekte zorlandıklarını dile getirdi. Sosyal medyada görüşlerini dile getiren Prof. Dr. Ceyhun Elgin, “Madem enflasyon düşüşte, beklentinin de hayli altında geldi, bu istatistiğe inanan ve güvenen tüm (ekonomi) kurumları(nı) göreve davet ediyorum. Mesela en başta TCMB 500 baz puan faiz indirimiyle başlayabilir” diye yazdı. Savaşın etkisinin mart enflasyonuna sınırlı yansıdığını ifade eden Ekonomist Dr. Burcu Aydın, “Ancak enerji, gıda, ulaştırma ve tekstil başta olmak üzere fiyat baskısı artarak devam edecektir” değerlendirmesinde bulundu. Ekonomist Murat Sağman da TÜİK’in mart ayı enflasyonunu beklentilerin altında açıkladığını vurguladı. Sağman, “Üç farklı enflasyon verisi var. Hep söylediğimiz gibi aynı ülke aynı ürünler aynı tüketici fakat farklı oranlar” ifadelerini kullandı.
TÜİK ŞAPKADAN ‘DİNOZOR’ ÇIKARDI
TÜİK’in şapkadan dinozor çıkardığını belirten İnan Mutlu, “En yüksek yıllık fiyat artışları gıda ürünlerinde ama gıda enflasyonu aylık yüzde 1,80, yıllık yüzde 32,36. Bu veriler halkın sofrasındaki yangının, enflasyona nasıl yansıtılmadığını gösteriyor” dedi. Ekonomi yazarı Alattin Aktaş, “Geçen yıl martta benzin yüzde 3, motorin yüzde 2 ucuzladığı halde TÜFE artışı yüzde 2,46 oldu. Bu yıl martta benzine yüzde 8, motorine yüzde 14 zam geldiği halde TÜFE artışı yüzde 1,94’te kaldı. Demek ki akaryakıt zamları artık enflasyona yol açmıyor! Hatta ne kadar yüksek akaryakıt zammı, o kadar düşük TÜFE artışı! Rahmetli Demirel’in ifadesiyle var mı bunun başka izah tarzı!” yorumunda bulundu. CHP Ekonomi Politikalarından Sorumlu MYK Üyesi Güldem Atabay ise, “Gerçeklikten kopuş değil, paralel evrene geçiş enflasyonu” benzetmesi yaptı.
ÜÇ AYLIK KAYIP 2 BİN 919 TL
Asgari ücretlinin üç ayda enflasyon nedeniyle 2 bin 919 lira kaybı olduğunu hesaplayan Ozan Bingöl de, “Buna rağmen bir Merkez Bankası Başkan Yardımcısı, “Asgari ücrete zam verilirse yine sarmala gireriz” diyor. Kendisi asgari ücretin 25 katını alıyor; maaşı 500 bin liranın üzerinde” şeklinde konuştu. Hesaplama ile işin içinden çıkmaya çalışan ekonomist İris Cibre de, “Kredi kartı harcamaları aylık adetten arındırılmış yüzde 1,40. 22 Nisana kadar döviz talebi yavaşlamış ve durmuşsa, Merkezin eli pas geçmesi açısından güçlenir. Veride, enerji ve dolayısıyla ulaştırma ve beklendiği gibi taze meyve sebzede artışlar güçlü. Fakat, mallara savaşın getirdikleri yansımamış. Çünkü, hepimizin konuştuğu üzere, saha berbat durumda. Talep de hızla daralmış durumda. internet alışverişleri dahi Martta reel yüzde 6 düştü” ifadelerini kullandı.
SENDİKALAR VE HALK TEPKİLİ
Büro-İş Sendikası üyeleri, TÜİK’in mart ayı enflasyon verilerinin ardından kurum önünde açıklama yaptı. Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu Genel Başkanı Orhan Yıldırım tarafından yapılan açıklamada, TÜİK’in verdiği rakamların emekçilerin ücretlerinin erimesine yol açtığı savunularak, “Verdiği yanlış rakamlarla emekçinin ücretinin erimesine yol açan, kamu emekçisi ve emeklisinin zammını düşürmek için adeta gayret sarf eden; ama ne hikmetse ‘hakkımızı çalıyor’ dediğimiz için bizi dava eden TÜİK, ‘yalancı ve hırsız’ imalarıyla barışmasını gerektirecek şekilde bir enflasyon raporu daha yayımladı. Titanik batarken müzisyenlerin çalmaya devam etmesi gibi, gerçek dışı rakamlar da ekonomideki batışı durdurmaya yetmiyor” ifadelerini kullandı. Hazine ve Maliye Bakanlığı önünde de ayak bileklerine “fatura, giyim, kira, kredi, gıda” yazılı topları zincirleyen memurlar aldıkları maaşlarla ayın ortasına zor geldiklerini anlattı. Devlet Memurları Konfederasyonu Genel Başkanı Osman Kaya, “Memur ve emeklilerimizin maaşlarına ivedi bir şekilde yüzde 30’luk bir refah payı talep ediyoruz” dedi.
EKONOMİ KURMAYLARI MUTLU
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ise enflasyon verilerinin dezenflasyonla mücadele programının başarısı olduğunu söyledi. Yılmaz enerji fiyatlarındaki küresel artışa rağmen dengelenmenin sürdüğünü savundu. Bakan Şimşek ise hizmetlerdeki dezenflasyonun; kira enflasyonundaki düşüş eğilimi, konut arzını artırmaya yönelik politikalar ve eğitimde kural bazlı fiyatlama ile önümüzdeki dönemde daha da belirginleşeceğini söyledi. Jeopolitik gelişmelerin ekonomiye etkilerini sınırlamak için gerekli adımları attıklarına dikkati çeken Şimşek, “Program döneminde oluşturduğumuz mali alan ile enflasyonist baskıları azaltacak eşel mobil gibi uygulamaları hızlı ve etkin bir şekilde devreye alıyoruz. Kısa vadede bu şokların enflasyon etkileri olsa da kalıcı fiyat istikrarı hedefimize ulaşmamızı sağlayacak politika setimizi bütüncül ve kararlı şekilde uygulamaya devam ediyoruz” ifadesini kullandı.
TEPAV HEDEFTE SAPMA VAR DEDİ
TEPAV Merkez Direktörü ve ekonomist Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz, TÜİK’in açıkladığı mart ayı enflasyon verilerine işaret ederek, “Çarşı pazarda, fiyat artışlarının neredeyse yüzde 10’a yaklaştığı bir ortamda gıdada yüzde 1,80 anlaşılır değil. 2026 için Orta Vadeli Program’da (OVP) enflasyon tahmini yüzde 16’ydı. Merkez Bankası da bunu devam ettirmiştir. Yılın ilk çeyreği bittiğinde hedefin neredeyse yüzde 100’ü seviyesinde bir sapma var. Çalışan ve emekliliklerin aylık, ücret ve maaşları son iki yıl olduğu gibi sapan enflasyon kadar sürekli azalmakta, aslında çalışanların ve emeklilerin sofralarından ve çocukların eğitim harcamalarından çalınmakta. Türkiye’de harcama açısından baktığımızda yoksul sayısı hızla artarak 30 milyonu aşmış durumda” dedi.
