Kış mevsiminde karla kaplı yollar, standart lastiklerin zeminle olan sürtünme kuvvetini (static friction) minimuma indirerek aracın kontrolünü zorlaştırır. Bilimsel olarak, bir lastiğin karda tutunabilmesi için yüzeye uyguladığı basıncın, kar tabakasını delip sert zemine veya kar kristallerine kenetlenmesi gerekir. Kar zincirleri, lastiğin yüzey alanındaki basıncı belirli noktalarda yoğunlaştırarak buz ve kar tabakasını mekanik olarak kavrar. Ancak bu sistemin çalışması için zincirin doğru gerginlikte, doğru tekerleğe ve mekanik denge gözetilerek takılması şarttır.
1. ÇEKİŞ SİSTEMİNE GÖRE DOĞRU TEKERLEK SEÇİMİ
Zincir takarken dikkat edilmesi gereken ilk bilimsel kural, aracın güç aktarım organlarının (drivetrain) konumudur. Aracın motor gücünü yola ileten tekerlekler, sürtünme kuvvetinin en yüksek olması gereken noktaları ancak denge için 4 lastiğe takılması daha güvenlidir.
Önden Çekişli Araçlar: Motor yükü ve yönlendirme kabiliyeti ön akslarda olduğu için zincirler mutlaka ön iki lastiğe takılmalıdır.
Arkadan İtişli Araçlar: Güç arkadan geldiği için zincirler arka lastiklere takılır; aksi takdirde tekerlekler boşa döner (patinaj).
4x4 Araçlar: Diferansiyel dengesini korumak için ideal olan dört tekerleğe de takılmasıdır, ancak mümkün değilse öncelik ana çekiş aksına verilmelidir.
2. GERGİNLİK VE MERKEZKAÇ KUVVETİ DENGESİ
Zincir takıldıktan sonra yapılan en büyük hata, hemen uzun yola çıkmaktır. Fiziksel olarak zincir, lastik döndükçe merkezkaç kuvveti (centrifugal force) etkisiyle dışa doğru genişleme eğilimi gösterir.
Zinciri taktıktan sonra yaklaşık 100 metre kadar sürüş yapılmalıdır.
Durup zincirlerin gevşeyip gevşemediği kontrol edilmeli ve tekrar gerdirilmelidir.
Gevşek bir zincir, aracın fren sistemine (ABS kabloları) veya çamurluk iç kısmına çarparak ciddi mekanik hasarlar oluşturabilir.
3. HIZ SINIRI VE DİNAMİK YÜKLEME
Kar zinciri takılı bir araçla yüksek hıza çıkmak, kinetik enerjinin kontrolsüz bir şekilde artmasına neden olur. Çelik baklalar, asfaltla temas ettiğinde lastik üzerinde yüksek frekanslı titreşimler yaratır.
Bilimsel olarak tavsiye edilen maksimum hız 40-50 km/s’dir.
Bu sınır aşıldığında zincir baklaları aşırı ısınır ve metal yorgunluğu nedeniyle kopabilir. Kopan bir zincir, lastiği parçalayarak sürüş güvenliğini sıfıra indirir.
4. KURU ZEMİNDE SÜRTÜNME
Zincirlerin sadece karla kaplı veya buzlu zeminlerde kullanılması bir tercih değil, fiziksel bir zorunluluktur. Kuru asfaltta zincir kullanmak, asfalta uygulanan birim basıncı aşırı artırarak hem lastiğin ömrünü kısaltır hem de aracın süspansiyon sistemine binen dikey yükü maksimize eder. "Karın bittiği yerde zinciri çıkarmak" aracın mekanik sağlığını korumanın temel kuralıdır.
