Avusturya’nın başkenti Viyana’da bu yıl 70’incisi düzenlenen Eurovision Şarkı Yarışması’na, müzikten ziyade İsrail karşıtı protestolar ve küresel boykot dalgası damga vurdu. Gazze’de 80 bine yakın masum insanı katleden soykırımcı İsrail’in yarışmada yer almasına izin verilmesi, organizasyonu derin bir meşruiyet krizine sürükledi. Tüm tepkilere rağmen gerçekleşen final gecesinde zafer, İsrail’e tarihi bir fark atan Bulgaristan’ın oldu.
TARİHİ FARK ATTI
Bulgaristan’ı sahnede ‘Bangaranga’ şarkısı ile temsil eden DARA, profesyonel jürinin oylamasında yarışmayı 204 puanla birinci olarak bitirdi. Halk oylamasından ise 312 puan alan Bulgaristan, toplamda ulaştığı büyük başarıyla birincilik tahtına oturdu. 25 ülkenin yarıştığı büyük finalde İsrail, profesyonel jüri oylamasında adeta çakılarak beşinci sırada kaldı. Ancak sonrasında sisteme eklenen manipülatif halk oyları ile 343 puana ulaşarak ikinci sıraya kadar yükseldi. Buna rağmen Bulgaristan, ikinci sıradaki İsrail’e toplamda 173 puan fark attı. Bu devasa puan aralığı, Eurovision tarihindeki ‘şimdiye kadar kaydedilen en büyük fark’ olarak kayıtlara geçti.
SAHNEDE FİLİSTİN BAYRAKLARI YÜKSELDİ
Finalde 3. sırada sahneye çıkan İsrailli şarkıcı Noam Bettan, şarkısına başladığı anda salondaki izleyicilerin sert protestosuyla karşılaştı. Canlı yayın baskısına rağmen seyirciler, salonun dört bir yanında Filistin bayraklarını dalgalandırarak ekran başındaki milyonlara Gazze’deki soykırımı hatırlattı. Yarışma devam ederken uluslararası kurumlardan da sert tepkiler yükseldi. Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnes Callamard, İsrail’in sahnede olduğu dakikalarda sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı: “Devam eden soykırım, yasa dışı işgal ve ‘apartheid’ varken Eurovision’da İsrail için bir sahne olmamalı.”
Eurovision yönetiminin çifte standardına karşı bu yıl birçok Avrupa ülkesi radikal bir duruş sergiledi. İsrail’in katılımını protesto eden İspanya, Slovenya, Hollanda, İzlanda ve İrlanda bu yılki yarışmaya tamamen katılmayı reddederek çekildi. Öte yandan, en son 2012 yılında Can Bonomo ile yarışmada yer alan Türkiye, ‘puanlama sisteminin adil olmadığı’ gerekçesiyle 2013’ten beri Eurovision Şarkı Yarışması’na katılmayarak yıllar öncesinden koyduğu tavrı korumaya devam ediyor.
EKRANLAR KARARTILDI, REYTİNGLER ÇÖKTÜ!
İsrail’in katılımı nedeniyle dünya genelinde çığ gibi büyüyen boykot çağrıları, Eurovision’un izlenme oranlarını adeta dibe çekti. Yıllardır yüz milyonları ekrana kilitleyen yarışma, bu yıl tarihinin en sessiz ve en az izlenen dönemini yaşadı.
İTALYA (RAI): İlk yarı finali izleyenlerin sayısı 1 milyon 856 binde kaldı. Geçen yıl aynı dönemde 2 millyon 489 bin olan izleyici sayısındaki bu sert düşüş dikkat çekti.
HOLLANDA: Boykot kararı alan ülkede izlenme oranları 2025 yılına kıyasla yüzde 42 azaldı. Ortalama 541 bin kişinin izlediği yarı final, Hollanda’da 2012’den bu yana “en az izlenen Eurovision yayını” olarak tarihe geçti.
KÜRESEL KAYIP: Geçen seneye kıyasla ilk yarı final; İngiltere’de 253 bin, İsveç’te 316 bin, Belçika’da ise yaklaşık 430 bin daha az kişi tarafından seyredildi.
ALTERNATİF YAYINDA TARİHİ ALAY
İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, Cuma günü yaptığı açıklamada batı dünyasının ikiyüzlülüğünü şu sözlerle eleştirmişti: “Yasadışı savaş ve soykırım karşısında sessizlik bir seçenek değildir. Viyana’da olmayacağız, ancak tarihin doğru tarafında olduğumuz inancıyla orada olacağız.” Boykotçu ülkelerin ulusal televizyon kanalları ise yarışma saatinde Eurovision’u yayınlamak yerine ekranlarında tarihi salvolara imza attı:
İSPANYA (TVE): Viyana Stadthalle arenasından canlı yayın yapmak yerine alternatif bir müzik programı yayınladı.
SLOVENYA (RTV): Yarışma saatinde doğrudan Gazze belgeseli yayınlayarak dünyaya mesaj verdi.
İRLANDA (RTÉ): Ulusal yayın kuruluşu, Katolik rahiplerin Avrupa şarkı yarışmasında ‘My Lovely Horse’ şarkısını söyleyip sıfır puan aldığı 1996 yapımı efsane komedi dizisi ‘Father Ted’ün bir bölümünü ekrana getirerek Eurovision yönetimiyle adeta alay etti.
İSRAİL’İN İKİNCİLİĞİNİN ARKASINDAKİ ‘LOBİ ŞİKESİ’
Eurovision finalindeki yoğun protestolara rağmen İsrail’in ikinciliğe tırmanması, New York Times’ın (NYT) yarışmaya günler kala patlattığı skandalı akıllara getirdi. NYT; İsrail Dışişleri Bakanlığı ve Yahudi lobisinin Avrupa genelinde bot hesaplar, organize dijital kampanyalar ve agresif fonlamalarla halk oylamalarını milyon dolarlık harcamalarla manipüle ettiğini belgelemişti. Finaldeki oylama anomalisi bu şikeyi adeta suçüstü tescilledi. Ulusal jürilerin oylamasında çöken ve 123 puanla ancak 8. olabilen İsrail, kirli lobinin oy yönlendirmeleriyle halk oylamasında 220 puan topladı. Bu yapay takviyeyle toplamda 343 puana ulaşarak ikinciliğe yükseltildi. Ancak bu sistematik şike bile şampiyonu değiştirmeye yetmedi; Bulgaristan jürilerden 204, halktan ise 312 puan alarak toplamda 516 puanla birinci oldu ve lobi duvarını yıktı. İsrail’e giden jüri oylarındaki jeopolitik paslaşmalar da dikkat çekti. İsrail; Polonya’dan en yüksek puan olan 12’yi kaparken; Ukrayna ve Moldova’dan 10’ar; Arnavutluk, Avusturya ve Litvanya’dan ise 8’er puan topladı. Bu sonuçla İsrail, devlet fonlu dijital manipülasyon stratejisi sayesinde üst üste ikinci kez ikinci sırada yer aldı. İsrail, geçen yıl da çığ gibi büyüyen küresel tepkilere rağmen, yine benzer bir halk oylaması manipülasyonuyla yarışmayı ikinci sırada tamamlamıştı.
