Bizde daha çok senaryolarıyla bilinen Ludmila Razumovskaya’ın ‘Sevgili Yelena Sergeyevna’ isimli oyununun ‘91’de Kent Oyuncuları tarafından sahnelendiğini anımsıyorum. Oyunu Belgi Paksoy çevirmiş, Yıldız Kenter yönetmişti. Yıldız Hanım aynı zamanda Yelena’yı oynamıştı. Oyunu maalesef Kent Oyuncuları’nda seyredememiştim, seyredenlerse, Lalya’yı oynayan Aslı Öyken Taylan’ın, Paşa’yı oynayan Bora Seçkin’in, Vitya’yı oynayan Hakan Gerçek’in ve Volodya’yı oynayan Ziya Kürküt’ün performanslarının mükemmel olduğunu söylüyorlar. Oyunun ‘88’de çekilmiş doksan dört dakikalık bir sinema filmi de var, sağda solda ‘Dorogaya Yelena Sergeyevna’ olarak ararsanız belki bir kaydını bulursunuz. Filmin yönetmeni Eldar Ryazanov’dur, Yelena Sergeyevna’yı ise efsâne oyuncu Marina Neyolova beyaz perdeye yaymıştı. Lalya’da Natalya Schukina’yı, Vitya’da Fyodor Dunayevski’yi, Paşa’da Dimitri Maryanov’u ve Volodya’da Andrey Tikhomirnov’u seyretmek hakikaten keyifli olsa gerek.
YILDIZ KENTER’E VEFA, TİYATROYA YENİ SOLUK
Kent Oyuncuları’ndan otuz beş yıl sonra ‘Sevgili Yelena Sergeyevna’yı İBB Şehir Tiyatroları’nın sahnelemesi harika, yine Belgi Paksoy’un çevirisi esâs alınmış, yönetmeni ise Kent Oyuncuları’nda Paşa’yı oynayan Bora Seçkin. Yelena Sergeyevna’daki Hazal Uprak’ı tiyatromuz için çok değerli bir ‘plastik’ olarak görüyorum, televizyon dizileri ve sinema için de öyle olabilir, örneğin ‘Bir Halk Düşmanı’nın Pietra’sında Susannah Fielding’i hiç aratmadığını düşünüyorum, Yelena Sergeyevna’daysa Yıldız Hanım’a vefâyı oynuyor. Ayşecan Tatari ‘Sırça Hayvan Koleksiyonu’nun Laura’sı değil miydi, işte ondan yine bir unutulmaz performans daha. Volodya, Paşa ve Vitya rolleri için başta Cihat Faruk Sevindik kardeşimin döktürdüğünü, müthiş bir ‘yoldan çıkarıcı’ karakteri sahneye taşıdığını söyleyebilirim, Direnç Dedeoğlu’nu ve Elyesa Çağlar Evkaya’yı da kutlarım.
‘Sevgili Yelena Sergeyevna’nın Üsküdar’daki Musahipzâde Celâl Sahnesi’ndeki ilk gösterimi 28 Ocak’ta yapıldı, Cihat Faruk beni ve eşimi ilk gösterime davet etmek istemesine rağmen gece vakti Üsküdar’dan Tuzla’ya dönüşümüzün sıkıntılı olacağını kendisine söyledim. Bunun üzerine hafta sonundaki gündüz gösterimine davetiye gönderdi. Kendisine bir defa daha buradan teşekkür etmek istiyorum, Musahipzâde Celâl Sahnesi’nin zarif idare âmiri kardeşimize ve gişedeki bayana da. Cihat Faruk bizim mahfilden, hemşehrim ve kedici, daha ne olsun, sizler de Cihat Faruk’u sadece tiyatroculuğundan değil, mutlaka edebiyatçılığından da anımsayacaksınızdır.
AYSBERGİN ALTINDAKİ 70 YILLIK REJİM
Peki, oyun tanıtıldığı gibi eğitim sisteminin yahut gençliğin ahlâkî çöküşüne ilişkin mi? Hiç sanmıyorum, iki katmanlı bir oyun, aysberge benzetebilirsiniz, suyun üstündeki kısmı, tanıtıldığı gibi eğitimin ve gençliğin çöküşü hilesi, suyun altındaki tabakadaki ise yetmiş yıllık bir rejim var. Ludmila Razumovska’nın asıl göstermek istediği, rejimin hızla çöküşü yaşadığıdır. Bolşevik rejimin sosyalizmle bir ilgisi yok, sosyalizmin yerine ikame edilen bir polis ve ceza sistemi olduğundan söylemek istediğinizi hilelere başvurarak duyurmak zorundasınız. 1917’den beri Rus veya Sovyet gençliği hep rezildi, rejim onlardan muhbirler şebekesi yaratmıştı, çocuklarının uydurma ihbarları yüzünden GULAG kamplarına gönderilen veya NKVD merkezlerinde infâz edilen binlerce ana baba var. Bana inanmayan Orlando Figes’in ‘Karanlıkta Fısıldaşanlar’ını okusun. Bolşevik rejimi kitlelerin ve içeriden sol muhalefetin sesinin terör yoluyla bastırılmasıyla yetmiş yıldan fazla iktidarda kalabildi. Razumovskaya, aslında yetmiş yıllık muhbirliği ve terörü temsil eden 10 B sınıfı öğrencilerinin önüne Yelena Sergeyevna’yı koyarak, onları bozguna uğratıyor, sisteminiz Volodyalarınızla, Paşalarınızla, Vityalarınızla ve Lalyalarınızla çökecek diyor, dediği de 26 Aralık 1991 günü gerçekleşiyor.
BOLŞEVİZMİN SERT AYRINTILARI DA EKLENEBİLİRDİ
Benim bu dediklerim sakın ha çöküşten sonraki Rusya’yı onayladığım gibi algılanmasın, ben sosyalizmle uzaktan yakından ilgisi olmayan ve adına Bolşevizm denilen polis ve de köleci emek rejiminden bahsediyorum. Bana oyun sahnelenirken belki çok daha ‘sert’ ayrıntılar bir şekilde yerleştirilebilirmiş gibi geldi, yönetmen veya dramaturg değilim, ancak anladığım kadarıyla eldeki tekst buna elverişli gibi görünüyor, oyunun başlamasıysa bu tür müdâhalelere hiç engel değil. Benden söylemesi, ‘Sevgili Yelena Sergeyevna’ya gidin seyredin, ben Kent Oyuncuları’ndakini ıskalamıştım, bu yüzden otuz beş yıl ne kaçırdığımı anlıyorum, bari sizler benim gibi Yelena Sergeyevna’sız bir otuz beş yıl geçirmeyin...
