Kafein, beyindeki adenozin adlı yorgunluk sinyali veren kimyasalın etkisini geçici olarak engelliyor. Bu sayede uyanıklık artıyor, dopamin ve adrenalin üretimi yükseliyor ve kalp atışları hızlanıyor. Ancak fazla alındığında kalp çarpıntısı, sinirlilik ve huzursuzluk gibi etkiler ortaya çıkabiliyor.
SAĞLIK İÇİN FAYDALI MI, ZARARLI MI?
Araştırmalar, günde 2–3 fincan kahvenin (yaklaşık 200–300 mg kafein) çoğu sağlıklı yetişkin için güvenli olduğunu gösteriyor. Düzenli kahve tüketimi tip 2 diyabet, bazı kanser türleri ve Alzheimer riskini azaltabiliyor. Ancak yüksek tansiyon, hamilelik veya kafeine hassasiyet gibi durumlarda riskler daha erken ortaya çıkabiliyor.
KAHVE, ÇAY VE ENERJİ İÇECEKLERİ ARASINDAKİ FARK
Kahve ve çay, antioksidan ve faydalı bileşikler içerirken, enerji içeceklerinde kafein şeker ve başka uyarıcılarla birlikte bulunuyor. Bazı enerji içecekleri tek kutuda 500 mg kafein içerebiliyor ve bu kombinasyon kalp ritim bozukluğu veya panik atak riskini artırıyor.
GÜNLÜK VE TEK SEFERLİK SINIRLAR
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’ne göre sağlıklı yetişkinler için:
• Günlük üst sınır: 400 mg
• Tek seferde üst sınır: 200 mg
Kafein saatlerce etkisini sürdürebildiği için uyku saatinden en az 8 saat önce tüketiminin kesilmesi öneriliyor. Akşam kahvesi, fark edilmese de derin uykuyu bozabiliyor.
FAZLA KAFEİN ALINDIĞINI NASIL ANLARSINIZ?
Sınır aşımı belirtileri şunlar olabilir:
• Çarpıntı ve düzensiz kalp atışı
• Sinirlilik, huzursuzluk, kaygı
• Baş ağrısı, mide bulantısı
• Uykusuzluk ve gece sık uyanma
Belirtiler görülüyorsa kafein kademeli olarak azaltılmalı; aniden kesilirse baş ağrısı ve halsizlik yaşanabiliyor.
TEPKİ KİŞİDEN KİŞİYE DEĞİŞİYOR
Kafeine verilen yanıt genetik faktörlerle değişiyor. Bazı kişiler kafeini hızlı metabolize ederken, bazıları için bu süre 12 saati geçebiliyor. Bu nedenle güvenli kafein miktarı kişiden kişiye farklılık gösteriyor.
Uzmanlar uyarıyor: Kafein faydalı olabilir, ancak ölçüyü kaçırmak bedeli ağır bir uyarı getiriyor.
