Son yıllarda popülerleşen çok düşük kalorili ve tek tip beslenme programları, hızlı kilo verme imkânı sunsa da sağlığı tehdit eden büyük bir hormonal krizi beraberinde getiriyor. Kontrolsüz diyetlerin vücudun çalışma mekanizmasını bozduğunu belirten Beslenme ve Diyet Uzmanı Dyt. Elanur Yılmaz Akay; tiroit, insülin, kortizol ve üreme hormonlarının bu kısıtlamalardan doğrudan etkilendiğini vurguladı.
"VÜCUT KITLIK DÖNEMİ SANIP KENDİNİ KORUMAYA ALIYOR"
Aşırı kısıtlayıcı beslenmenin metabolizmayı kilitlediğini ifade eden Dyt. Elanur Yılmaz Akay, sürecin fizyolojik arka planını şu sözlerle özetledi:
"Vücut ihtiyacı olan enerjiyi alamadığında durumu bir 'kıtlık dönemi' olarak değerlendirir ve savunmaya geçer. Metabolizma yavaşlar, enerji harcaması minimuma iner ve kilo verme süreci sekteye uğrar. Tiroit hormonlarının düşmesiyle birlikte halsizlik, üşüme, dikkat dağınıklığı tavan yapar. Ayrıca tokluk hormonu leptin düşerken, açlık hormonu ghrelin tırmanır. Bu da kişiyi sürekli aç bırakarak verilen kiloların misliyle geri alınmasına yol açar."
YÜKSEK KORTİZOL KARIN BÖLGESİNDE YAĞLANMAYI ARTIRIYOR
Yetersiz beslenmenin stres hormonu kortizolu tetiklediğine dikkat çeken Akay, bu durumun tüm sistem üzerindeki zincirleme etkilerine değindi:
Kas kaybı ve yağlanma: Yüksek kortizol seviyeleri kas kaybını hızlandırırken özellikle karın bölgesinde yağ birikimine neden oluyor.
Uyku kalitesinde düşüş: Bağışıklığı zayıflatan bu süreç, gece uykusunun kalitesini düşürerek vücudun yenilenmesini engelliyor.
İnsülin direnci riski: Karbonhidratın tamamen sıfırlandığı diyetler kan şekerinde sert dalgalanmalara, tatlı krizlerine ve uzun vadede insülin direncine zemin hazırlıyor.
HEM KADINLARDA HEM ERKEKLERDE ÜREME SAĞLIĞINI VURUYOR
Aşırı kilo kaybı ve dengesiz beslenmenin cinsiyet hormonları üzerindeki yıkıcı etkilerine vurgu yapan Dyt. Akay; kadınlarda düşük yağ alımının östrojen ve progesteron dengesini bozarak adet düzensizliğine ve doğurganlık kaybına, erkeklerde ise testosteron düşüşüne bağlı kas gücü azalması, enerji kaybı ve cinsel isteksizliğe yol açtığını bildirdi.
"SAĞLIKLI KİLO KAYBI SADECE TARTIDAKİ RAKAM DEĞİLDİR"
Geçici ve agresif çözümler yerine kişiye özel, sürdürülebilir beslenme planlarının şart olduğunu belirten Dyt. Elanur Yılmaz Akay: "Sağlıklı kilo kaybı yalnızca tartıda görülen rakamın düşmesi değil; kas kütlesinin korunması, hormonların dengede tutulması ve genel sağlığın desteklenmesiyle mümkündür" diyerek sözlerini noktaladı.
