Muhabir: Selim Ural

Rayların görünmeyen aklı: Metro hatlarında dakika sapmasız yolculuğun perde arkası

Peronlarda tren bekleyen İstanbulluların görmediği devasa veri akışı, raylı sistemlerin kalbinde yönetiliyor. Makinistlikten eğitmenliğe 12 yıllık saha tecrübesine sahip trafik kontrolörü Erdem Yılmaz, Metro İstanbul kumanda merkezinde uygulanan mühendislik çözümlerini, kriz senaryolarını ve dakikası şaşmayan seferlerin sırrını paylaştı.

Rayların görünmeyen aklı: Metro hatlarında dakika sapmasız yolculuğun perde arkası 1
1/12

İstanbul genelinde her gün yaklaşık 3 milyon kent sakinine toplu ulaşım sağlayan Metro İstanbul hatlarında seferlerin dakika sapması yaşanmadan ve en üst düzey emniyet (safety) standartlarıyla ilerlemesi, arka planda yürütülen dev operasyonla hayat buluyor.

Rayların görünmeyen aklı: Metro hatlarında dakika sapmasız yolculuğun perde arkası 2
2/12

İstanbulluların sabah ve akşam peronlarda güvenle seyahat etmesini mümkün kılan bu kesintisiz işleyiş, devasa veri akışını saliseler içinde işleyen kumanda merkezleri sayesinde gerçekleşiyor.

Rayların görünmeyen aklı: Metro hatlarında dakika sapmasız yolculuğun perde arkası 3
3/12

Raylı sistemlerin kalbi sayılan bu merkezlerde görev yapan uzman kadrolar, binlerce seferin dakikası dakikasına işlemesini sağlarken, çok katmanlı mühendislik süreçlerini anlık kararlarla entegre bir tren işletme modeline dönüştürüyor.

Rayların görünmeyen aklı: Metro hatlarında dakika sapmasız yolculuğun perde arkası 4
4/12

Raylı sistemler sektöründe makinistlikten eğitmenliğe, kurumsal iletişimden Denetleyici Kontrol ve Veri Toplama (SCADA) operatörlüğüne kadar uzanan 12 yıllık yoğun saha birikiminin ardından trafik kontrolörü olarak görevini sürdüren Erdem Yılmaz, Metro İstanbul bünyesindeki bu pozisyonu yolcu işletmeciliğinin en kritik noktası olarak nitelendirdi.

Rayların görünmeyen aklı: Metro hatlarında dakika sapmasız yolculuğun perde arkası 5
5/12

Türkiye raylı sistemler sektörünün adeta bir okul işlevi gördüğünü vurgulayan deneyimli kontrolör, peronlarda tren bekleyen yolcuların görmediği perde arkasını şu sözlerle aktardı:

"Siz istasyonda tren beklerken, bizler o devasa CTC (Merkezi Trafik Kontrol) ekranlarının başında çok katmanlı bir mühendislik sürecini, entegre bir tren İşletme Yönetimine dönüştürüyoruz."

Rayların görünmeyen aklı: Metro hatlarında dakika sapmasız yolculuğun perde arkası 6
6/12

Bu görev, sahadaki tüm tecrübelerin kesiştiği nihai operasyonel karar noktasını oluşturuyor.

Kumanda merkezindeki trafik kontrolörlerinin temel sorumlulukları arasında sefer aralıklarını kusursuz şekilde ayarlamak ilk sırada yer alıyor.

Rayların görünmeyen aklı: Metro hatlarında dakika sapmasız yolculuğun perde arkası 7
7/12

Otomatik Tren Denetimi (ATS - Automatic Train Supervision) sistemleri üzerinden trenler arasındaki zaman aralığını (headway) titizlikle yöneten kontrolörler, günün en yoğun anları olan zirve (peak) saatlerde yolcu taşıma kapasitesini en üst seviyeye çıkarıyor.

Sinyalizasyon veya araç kaynaklı olası teknik aksaklıklarda ise kısıtlı işletme (degraded mode) adıyla bilinen alternatif senaryolar devreye giriyor.

Rayların görünmeyen aklı: Metro hatlarında dakika sapmasız yolculuğun perde arkası 8
8/12

Ekipler, saniyeler içinde aldıkları kararlarla işletme sürekliliğini koruyarak yolcu akışının durmasını engelliyor ve hattaki seferlerin aksamaması için yedek planları hayata geçiriyor.

Sistem güvenliğinin temelini oluşturan anklaşman (interlocking) mekanizmaları, makas geçişleri ve filo rotasyon planlamaları da yine kumanda merkezinden tam uyum içinde yönetiliyor.

Rayların görünmeyen aklı: Metro hatlarında dakika sapmasız yolculuğun perde arkası 9
9/12

İletişim ve SCADA birimleriyle eş zamanlı koordinasyon kuran trafik kontrolörleri, arıza anlarında gecikme ve duruş sürelerini (delay/downtime) en aza indiriyor.

Bunun yanı sıra hatta görev yapan makinistlere doğrudan teknik kılavuzluk desteği sunuluyor.

Rayların görünmeyen aklı: Metro hatlarında dakika sapmasız yolculuğun perde arkası 10
10/12

Beklenmeyen donanım veya yazılım arızalarında sahadaki makinistlere emniyet kuralları çerçevesinde operasyonel yönlendirmeler yapan kontrolörler, arızaların hatta yayılmasını önleyerek seferlerin güvenle sürmesini temin ediyor.

Rayların görünmeyen aklı: Metro hatlarında dakika sapmasız yolculuğun perde arkası 11
11/12
Rayların görünmeyen aklı: Metro hatlarında dakika sapmasız yolculuğun perde arkası 12
12/12
YORUMLAR
YORUM YAZ
İÇERİK VE ONAY KURALLARI: KARAR Gazetesi yorum sütunları ifade hürriyetinin kullanımı için vardır. Sayfalarımız, temel insan haklarına, hukuka, inanca ve farklı fikirlere saygı temelinde ve demokratik değerler çerçevesinde yazılan yorumlara açıktır. Yorumların içerik ve imla kalitesi gazete kadar okurların da sorumluluğundadır. Hakaret, küfür, rencide edici cümleler veya imalar, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar içeriğine bakılmaksızın onaylanmamaktadır. Özensizce belirlenmiş kullanıcı adlarıyla gönderilen veya haber ve yazının bağlamının dışında yazılan yorumlar da içeriğine bakılmaksızın onaylanmamaktadır.
Bunlar da İlginizi Çekebilir