ABD Temsilciler Meclisi, Başkan Donald Trump’ın İran’a yönelik yeni askeri saldırı emri vermesini sınırlamayı amaçlayan kararı kabul etti. 215’e karşı 208 oyla kabul edilen karar, üç aydan uzun süredir devam eden savaşta Kongre’nin Trump yönetimine yönelik baskısını artıran yeni bir aşama olarak değerlendirildi.
Karar, İran’la savaşa Kongre onayı verilmediği gerekçesiyle, Trump yönetiminin askeri operasyon yetkisinin sınırlandırılmasını hedefliyor.
4 CUMHURİYETÇİ DEMOKRATLARLA BİRLİKTE OY KULLANDI
Oylamada dört Cumhuriyetçi temsilci Demokratlarla birlikte hareket etti.
Kentucky Temsilcisi Thomas Massie, Michigan Temsilcisi Tom Barrett, Ohio Temsilcisi Warren Davidson ve Pennsylvania Temsilcisi Brian Fitzpatrick, Trump’ın İran’a yönelik yeni saldırı yetkisini sınırlayan karar lehine oy verdi.
Bu sonuç, Cumhuriyetçi Parti içinde de İran savaşına yönelik rahatsızlığın arttığına işaret etti.
“DİPLOMASİ TEK ÇIKIŞ YOLU”
Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’nin kıdemli Demokrat üyesi Gregory Meeks, görüşmeler sırasında yaptığı konuşmada Trump yönetimini sert sözlerle eleştirdi.
Meeks, ABD’nin sonu görünmeyen bir savaşa sürüklendiğini belirterek, “Diplomasi bunun tek çıkış yoludur; daha fazla bombardıman değil, daha fazla meydan okuma değil” dedi.
Demokratlar, Trump yönetiminin İran savaşına ilişkin hedeflerini, hukuki dayanağını, maliyetini ve olası sonuçlarını kamuoyuna yeterince açıklamadığını savunuyor.
SAVAŞ YETKİLERİ YASASI GÜNDEMDE
Karar, 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası kapsamında gündeme getirildi.
Söz konusu yasa, Kongre’nin onay vermediği askeri çatışmalarda başkanın ABD güçlerini 60 gün içinde çekmesini öngörüyor.
Trump yönetimi ise bu süreye ilişkin eleştirileri, ateşkesin yürürlüğe girmesiyle çatışmaların “sona erdiği” iddiasıyla karşılıyor. Ancak ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasını sürdürmesi, Kongre’de bu açıklamaya yönelik itirazları artırıyor.
CUMHURİYETÇİLERDEN “SAVAŞ BİTTİ” SAVUNMASI
Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Cumhuriyetçi Brian Mast, Trump yönetiminin çizgisini savunarak ABD’nin artık aktif çatışma içinde olmadığını söyledi.
Mast, ABD’nin bölgede daha önce de benzer ölçekte güç bulundurduğunu belirterek, mevcut askeri varlığın yeni bir savaş hali anlamına gelmediğini savundu.
Ancak Demokratlar ve bazı Cumhuriyetçiler, Kongre’nin savaş ilanı yetkisinin açık olduğunu ve bu yetkinin yürütme tarafından aşılamayacağını belirtiyor.
KARARIN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİ ZOR
Temsilciler Meclisi’nden geçen kararın Trump yönetimini fiilen durdurabilmesi için sürecin Senato ayağında da ilerlemesi gerekiyor.
Senato geçen ay benzer bir karar için usul oylamasında ilerleme sağlamıştı. Ancak nihai oylamanın sonucu belirsizliğini koruyor.
Senato’dan geçse bile kararın Trump’ın masasına gitmesi, başkanın muhtemel vetosu ve vetonun iki kanatta üçte iki çoğunlukla aşılması gerekiyor.
ABD tarihinde hiçbir savaş yetkileri kararı başkanlık vetosunu aşarak yürürlüğe girmedi.
TRUMP YÖNETİMİNDEN İTİRAZ: İRAN MÜZAKEREYE GELMEZ
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’nde yaptığı açıklamada, Kongre’den böyle bir karar geçmesinin İran’ı müzakere masasına gelmekten uzaklaştırabileceğini savundu.
Rubio’ya göre İranlı müzakereciler, böyle bir kararın Trump yönetiminin elini bağlayacağı sonucuna varabilir.
Rubio, bunun Tahran’da “Başkan artık bize karşı bir şey yapamaz, bu yüzden anlaşmaya gerek yok” şeklinde okunabileceğini söyledi.
KAMUOYUNDA SAVAŞA DESTEK ZAYIF
ABD’de yapılan kamuoyu araştırmaları, İran savaşına desteğin sınırlı olduğunu gösteriyor.
Mayıs ortasında yapılan bir ankete göre kayıtlı seçmenlerin yüzde 64’ü Trump’ın İran’la savaşa girme kararını yanlış buluyor. Savaşı doğru bulanların oranı ise yüzde 30 seviyesinde kaldı.
Bu tablo, Kongre’de özellikle Demokratların savaş yetkileri konusunda baskıyı artırmasına neden oldu.
UKRAYNA İÇİN DE TRUMP’A RAĞMEN ADIM
Temsilciler Meclisi aynı gün Trump ve Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson’ın karşı çıktığı bir başka dış politika başlığında da dikkat çekici bir adım attı.
Meclis, Ukrayna’ya 8 milyar dolarlık kredi ve 300 milyon dolarlık uzun vadeli güvenlik desteği sağlanmasını öngören tasarının ilerletilmesine 218’e karşı 204 oyla destek verdi.
Söz konusu düzenlemenin yasalaşması için nihai oylama ve Senato süreci gerekiyor.
Tasarı ayrıca Rusya’nın finans ve enerji sektörlerine yönelik ek yaptırımlar öngörüyor.
CUMHURİYETÇİ FİRELER DİKKAT ÇEKTİ
Ukrayna tasarısının ilerletilmesi için yapılan oylamada da altı Cumhuriyetçi temsilci Demokratlarla birlikte hareket etti.
Bu durum, Trump’ın dış politika çizgisinin Kongre’de kendi partisi içinde de bazı başlıklarda dirençle karşılaştığını gösterdi.
“KONGRE YETKİSİNİ KULLANMALI”
İran kararına destek veren Cumhuriyetçi Brian Fitzpatrick, savaş ilanı yetkisinin Kongre’ye ait olduğunu vurguladı.
Fitzpatrick, “Bunun karmaşık tarafını görmüyorum. Konu Kongre’ye getirilmeli, esası tartışılmalı ve oylanmalı. Sistem böyle işlemeli” dedi.
Bu çıkış, Trump yönetiminin İran politikasına Cumhuriyetçi kanattan gelen en açık itirazlardan biri olarak değerlendirildi.
LÜBNAN İÇİN AYRI KARAR DA GÜNDEMDE
Temsilciler Meclisi’nin bu hafta ayrıca Trump yönetiminin İsrail’in Lübnan’daki savaşına katılmasını engellemeyi hedefleyen ayrı bir savaş yetkileri kararını da değerlendirmesi bekleniyor.
Demokrat Temsilci Rashida Tlaib tarafından sunulan bu kararın geçme ihtimali ise daha düşük görülüyor. Çünkü Demokrat Parti içinde bu konuda daha parçalı bir tutum bulunuyor.
KONGRE’DEN TRUMP’A SAVAŞ MESAJI
Temsilciler Meclisi’nde kabul edilen İran kararı, Trump yönetiminin savaş politikasına karşı Kongre’de artan rahatsızlığı görünür hale getirdi.
Kararın önünde hukuki ve siyasi engeller bulunsa da oylama, ABD’de İran savaşına yönelik desteğin zayıfladığını ve Kongre’nin yürütme üzerindeki denetim rolünü yeniden gündeme taşıdığını gösterdi.
Trump yönetimi ise askeri baskının müzakere gücü sağladığını savunurken, Kongre’deki karşıtları diplomasiye dönülmesi gerektiğini belirtiyor.
