Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Filistin ekonomisine ilişkin son değerlendirme raporunu yayımladı. Raporda, Gazze Şeridi’ndeki ekonomik çöküş, işgal altındaki Batı Şeria’da tırmanan kısıtlamalar ve kamu maliyesindeki daralmaya ilişkin ayrıntılı verilere yer verildi.
GAZZE’DEKİ HASARIN MALİYETİ VE EKONOMİK ÇÖKÜŞ
Dünya Bankası, Avrupa Birliği ve BM ortaklığıyla yürütülen değerlendirmelere dayandırılan raporda öne çıkan ekonomik göstergeler şu şekilde:
Gazze’nin toparlanma ve yeniden inşa ihtiyaçlarının 71,5 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. Bölgedeki fiziksel altyapı hasarı 35,2 milyar dolar, ekonomik ve sosyal kayıplar ise 22,7 milyar dolar olarak hesaplandı.
Gazze’deki ekonomik işletmelerin yüzde 92’sinin hasar gördüğü veya yıkıldığı belirtildi. Üretim sektörlerinde ciddi düşüşler kaydedilirken inşaat sektöründe yüzde 99, tarım ve sanayide ise yüzde 94 oranında gerileme yaşandı. Tarım arazilerinin ise yüzde 1,5'inden azının erişilebilir ve hasarsız kaldığı bildirildi.
Gazze’de işsizlik oranı yüzde 78’e ulaşırken, çalışma çağındaki nüfusun yüzde 90’ından fazlası istihdam dışında kaldı. Ekim 2023'ten bu yana Filistin genelinde yüz binlerce iş kaybı yaşandığı ve kümülatif işgücü geliri kaybının 2,8 milyar dolara ulaştığı ifade edildi.
Gazze’de 2025 yılı itibarıyla kişi başına düşen yıllık GSYH 212 dolara (günlük yaklaşık 0,58 dolar) geriledi. Gazze'nin Filistin GSYH'si içindeki payı yüzde 17,4'ten yüzde 4'ün altına düştü.
BATI ŞERİA VE KAMU MALİYESİNDEKİ KRİZ
Raporda, İsrail'in uyguladığı mali kısıtlamalar ve yerinden edilme vakalarının Filistin hükümetinin hizmet sunum kapasitesini ciddi şekilde sınırladığı vurgulandı:
Filistin hükümeti adına toplanan gümrük ve vergi gelirlerinin Mayıs 2025'ten 2026 ortasına kadar tamamen alıkonulduğu kaydedildi. Ocak 2019 - Mart 2026 dönemi arasındaki kümülatif kesintilerin 3,67 milyar doları aştığı, bu tutarın Filistin'in 2025 yılı net gelirinin yüzde 83'üne karşılık geldiği aktarıldı.
Biriken mali baskılar nedeniyle sağlık sektöründeki ödenmemiş borçların 1,1 milyar dolara ulaştığı, Batı Şeria’da kaynak yetersizliği sebebiyle okullarda yüz yüze eğitimin haftada 3 günle sınırlandırıldığı bildirildi. Toplam kamu borcu ise 2025 yılında 4,8 milyar dolara yükseldi.
Batı Şeria’da 2023’ten bu yana 38 yerleşim yerinin tamamen boşaltıldığı, 2026’nın ilk çeyreğindeki yerinden edilme vakalarının 2025 yılının tamamında kaydedilen sayıları geride bıraktığı belirtildi.
