Çin'de 2017 yılında ortadan kaybolan ve daha sonra ömür boyu hapis cezasına çarptırıldığı öğrenilen Uygur bilim insanı Rahile Dawut, kültürel mirasın korunmasına yönelik çalışmaları nedeniyle Almanya'da ödüllendirildi. Axel Springer Freedom Foundation tarafından verilen "Award for Courage" (Cesaret Ödülü), 9 Kasım 2026'da Berlin'deki Alman Federal Meclisi'nde düzenlenen Freedom and Security Women Summit kapsamında Dawut'a verildi.
Postcode Lotterie tarafından finanse edilen 50 bin euro değerindeki ödülle Dawut'un bilimsel çalışmalarına dikkat çekilirken, Çin yönetiminden bilim insanının serbest bırakılması istendi.
UYGUR KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRDI, ÖMÜR BOYU HAPSE MAHKUM EDİLDİ
Uluslararası alanda tanınan etnolog ve Uygur folkloru uzmanı Rahile Dawut, akademik çalışmalarını Uygur halkının kültürel mirasının, geleneklerinin ve tarihsel kimliğinin araştırılmasına adadı.
2017 yılında ortadan kaybolan Dawut'un, 2018'de gizli yürütülen bir yargılama sonucunda ayrılıkçılık ve devlet güvenliğini tehlikeye atma suçlamalarıyla ömür boyu hapis cezasına çarptırıldığı ortaya çıktı.
Dawut'un karara yaptığı itiraz reddedilirken, nerede tutulduğu da bugüne kadar kamuoyuna açıklanmadı.
Axel Springer Freedom Foundation, bilim insanının yaşadıklarını Çin'de Uygur entelektüellere yönelik baskıların ve kültürel ifade özgürlüğüne getirilen kısıtlamaların örneklerinden biri olarak değerlendirdi.
"ZAMANIMIZDA YAŞANAN BİR SOYKIRIMA DİKKAT ÇEKİYORUZ"
Axel Springer Freedom Foundation Genel Müdürü Antje Schippmann, törende yaptığı açıklamada Çin yönetiminin Uygurlara yönelik politikalarını sert sözlerle eleştirdi.
Dawut'un bilimsel araştırmaları nedeniyle ömür boyu hapse mahkum edildiğini belirten Schippmann, yaklaşık bir milyon Uygur'un kamplarda ve cezaevlerinde tutulduğunu ileri sürdü.
Schippmann, zorla çalıştırma, zorla kısırlaştırma ve yeniden eğitim uygulamalarının yaklaşık on yıldır sürdüğünü belirterek şöyle konuştu:
"Cesaret Ödülü ile Rahile Dawut'un cesaretini onurlandırıyor, serbest bırakılmasını talep ediyor ve zamanımızda yaşanan, yeterince ilgi görmeyen bir soykırıma dikkat çekiyoruz."
"BİR DEVLET İNSANLARI HAPSE ATABİLİR AMA ÖZGÜRLÜK ÖZLEMİNİ HAPSE ATAMAZ"
Törende Dawut adına övgü konuşmasını, Almanya'da eski Doğu Almanya diktatörlüğünün mağdurlarından sorumlu Federal Parlamento Komiseri Evelyn Zupke yaptı.
Çin makamlarının Uygur kültürüne ilişkin akademik araştırmaları devlet güvenliğine tehdit olarak değerlendirmesine tepki gösteren Zupke, Dawut'un siyasi nedenlerle cezaevinde tutulduğunu savundu.
Zupke, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
"Çin devleti, Uygur kültürü üzerine yapılan araştırmanın devlet güvenliğine tehdit oluşturduğunu düşünüyor. Ne büyük bir yoksulluk belgesi! Açıkça görülüyor ki Rahile Dawut siyasi nedenlerle hapiste. Çünkü gururlu bir Uygur. Bir devlet insanları hapse atabilir ama özgürlük özlemini hapse atamaz. Çin, Uygurların özgürlük, kendi kaderini tayin ve onur özlemini bastıramaz."
KIZINDAN DUYGUSAL ÇAĞRI: ANNEMİN MİRASINI ASLA ALAMAZLAR
Cezaevinde bulunan Dawut adına ödülü, Uygur hakları savunucusu ve Axel Springer Freedom Foundation Danışma Kurulu Başkanı Rushan Abbas kabul etti.
Abbas, törende Dawut'un kızı Akida Pulat tarafından kaleme alınan mektubu okudu.
Annesinin hayatını Uygur kültürünün, tarihinin ve kimliğinin korunmasına adadığını belirten Pulat, özgürlük mücadelesinden vazgeçmeyeceğini vurguladı.
Pulat'ın mektubunda şu ifadeler yer aldı:
"Annem Rahile Dawut, hayatını Uygur kültürünü, tarihini ve kimliğini korumaya adadı ve bunun için ömür boyu hapse mahkum edildi. Cesaret, korkmamak demek değildir; korkunun gerçeği silmesine izin vermeyi reddetmektir. Annemin özgürlüğünü almış olabilirler ama mirasını asla alamazlar ve annem özgür kalana kadar sesimi yükseltme kararlılığımı kıramazlar."
EKREM İMAMOĞLU VE DİLEK İMAMOĞLU DA ÖDÜL ALAN İSİMLER ARASINDA
Axel Springer Freedom Foundation tarafından 2022 yılından bu yana verilen Cesaret Ödülü, ülkelerinde demokrasi ve özgürlük mücadelesi yürüten, bu uğurda kişisel riskler üstlenen kişilere takdim ediliyor.
Ödülün önceki sahipleri arasında İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, siyasetçi ve insan hakları savunucusu Dilek İmamoğlu ile Hong Konglu yayıncı ve demokrasi aktivisti Jimmy Lai de bulunuyor.
Bu yılki ödül töreni, Berlin Freedom Week 2026 kapsamında düzenlenen Freedom and Security Women Summit'in bir parçası olarak gerçekleştirildi.
Alman Federal Meclisi'nde düzenlenen etkinlik, Evelyn Zupke, My Stealthy Freedom, Frauen für Freiheit ve Axel Springer Freedom Foundation iş birliğiyle organize edildi.
